"Hùm xám Đường 9" Nguyễn Minh Kỳ và tiếng gầm lịch sử bên dòng Đakrông

Năm 1965, giữa lúc cuộc chiến tranh cục bộ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, việc ngăn chặn và bóp nghẹt hệ thống đường mòn Trường Sơn huyền thoại trở thành mục tiêu ưu tiên hàng đầu trong chiến lược quân sự của đế quốc Mỹ. Cắt ngang trục Trường Sơn Tây, Quốc lộ 9 kéo dài từ Quảng Trị thông sang đất bạn Lào được xem là mạch máu giao thông tối quan trọng. Chính trên con đường rực lửa ấy, có một người anh hùng đã xuất hiện, trở thành nỗi khiếp đảm, trực tiếp làm tiêu hao sinh lực giặc và bẻ gãy những cuộc hành quân quy mô lớn của liên quân Mỹ - ngụy. Người chiến sĩ ấy là Nguyễn Minh Kỳ – nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị, người mà cả hai bên chiến tuyến đều nể sợ gọi bằng cái tên: “Hùm xám Đường 9”.

Những ngày này, khi trở lại mảnh đất vĩ tuyến năm xưa, trời Quảng Trị trút mưa tầm tã. Dòng sông Đakrông huyền thoại nằm kiêu hãnh bên con đường anh hùng cứ cuộn chảy, lồng lộn sắc nước bạc như khúc tráng ca vang vọng từ quá khứ. Trong chuyến hành trình ký ức cùng Đoàn làm phim “Nghĩa tình Trường Sơn”, cựu chiến binh Nguyễn Minh Kỳ đã tự tay dẫn lối qua từng địa danh lịch sử: từ cầu Đầu Mầu, cao điểm 241, cho đến cầu Chui… những tọa độ hiểm yếu một thời gắn liền với những chiến công oanh liệt của đồng đội và của chính cuộc đời bão táp của ông.

Trận quét sạch tiểu đội “súng bắn không thủng” và phần thưởng bằng vàng

Đến tận ngày nay, người dân vùng đất Cam Lộ vẫn truyền tai nhau giai thoại về một tiểu đội ngụy binh khét tiếng mang tên Xì Chuồn. Chúng được thêu dệt là đội quân có bùa ngải, “súng đạn bắn không thủng”, đi đến đâu là gieo rắc kinh hoàng, hãm hiếp dân lành, bắn giết đồng bào vô tội đến đó. Nhớ lại giai thoại ấy, vị "Hùm xám" mỉm cười lý giải bản chất của sự lừa mị: để truy lùng ông, quân ngụy ra lệnh cho dân chúng thấy Nguyễn Minh Kỳ ở đâu là phải báo ngay, kẻ nào bao che sẽ bị xử tử. Chúng treo giải thưởng cực lớn: kẻ nào phát hiện hoặc lấy được đầu của ông sẽ được thưởng số lượng vàng nặng đúng bằng trọng lượng cơ thể của ông.

Còn về trò ma mị “bắn không thủng”, thực chất lũ ác ôn đã ngậm sẵn đầu đạn trong miệng, dùng súng bắn ra toàn vỏ đạn không để tạo tiếng nổ phỉnh lừa, khiến nhân dân hoang mang sợ hãi, ngay cả bộ đội chủ lực và địa phương thời gian đầu cũng có phần e dè.

Quyết tâm nhổ tận gốc cái gai Xì Chuồn, một ngày đầu năm 1966, khi biết chúng đang lùng sục bắt mình dọc bờ sông Hiếu (đoạn chảy qua địa phận xã Cam Tuyền), “Hùm xám” Nguyễn Minh Kỳ quyết định tổ chức một trận đối đầu sòng phẳng. Với 12 tay súng địa phương nằm mật phục sát mép nước, ông mưu trí bày ra thế trận hiểm hóc gồm 3 mũi: mũi đón đầu, mũi thọc sườn và mũi đánh úp.

Khi bóng dáng đội quân Xì Chuồn lăm lăm súng ống, lựu đạn tiến vào tầm bắn, ông lệnh cho đồng đội phải tuyệt đối giữ mình, chờ giặc lọt hẳn vào giữa gọng kìm mai phục mới được nổ súng, và khi súng nổ thì chỉ có tiến lên chứ tuyệt đối không lùi.

Đứng ngay trên trận địa năm xưa, ông bồi hồi kể lại:

"Tôi nổ phát súng lệnh đầu tiên. Tiếp đó, 3 anh em ở tổ mai phục đón đầu đồng loạt nhả đạn hạ gục tại chỗ 4 tên. Bọn chúng hoang mang quay đầu tháo chạy lui thì vấp ngay phải mũi thọc sườn của ta, 6 tên nữa tiếp tục đền tội. 4 tên sống sót còn lại cắm đầu chạy ngược hướng cũ thì bị mũi đánh úp nổ súng liên hồi, tiêu diệt hoàn toàn."

Trận đánh chớp nhoáng xóa sổ hoàn toàn tiểu đội ác ôn Xì Chuồn, đập tan huyền thoại huyễn hoặc của kẻ thù, củng cố niềm tin sắt đá cho nhân dân vùng thung lũng sông Hiếu.

Khúc bi tráng Hồ Khê - Đá Bạc và nấm mồ gom nhặt bằng xương máu

Trong kho tàng ký ức dọc ngang bờ cõi của ông Kỳ, chiến công nhiều không kể xiết, nhưng đớn đau và kiêu hùng nhất vẫn là trận chiến phối hợp giữa Đại đội 1 và Đại đội 2 (Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 27) cùng lực lượng địa phương Cam Lộ do ông trực tiếp chỉ huy tại khu vực Hồ Khê - Đá Bạc (xã Cam Tuyền) ngày 28 tháng 2 năm 1969.

Từ 8 giờ sáng, một lực lượng nhỏ bé của ta đã phải đương đầu với cả một tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ tinh nhuệ. Cuộc chiến kéo dài ròng rã đến 16 giờ chiều cùng ngày, ta xuất sắc tiêu diệt và làm bị thương hơn 120 lính Mỹ, bắn cháy một xe tăng hạng nặng M148.

Điên cuồng vì tổn thất, kẻ thù dồn mọi hỏa lực tàn khốc của cả không quân, pháo binh và bộ binh hạng nặng dập xuống trận địa của Trung đoàn 27. Tất cả 13 đồng chí kiên cường bám trụ ở vị trí chiến đấu cuối cùng đã anh dũng hy sinh. Tàn bạo hơn, quân giặc đã vứt xác các anh xuống hố pháo rồi dùng bộc phá đánh tung hòng xóa dấu vết.

Sáng hôm sau, bất chấp hiểm nguy, ông Kỳ cùng lực lượng du kích địa phương lặng lẽ trở lại chiến trường, xót xa nhặt nhạnh từng mảnh thịt da, từng khúc xương tàn của đồng đội bị mảnh bom xé nát, đưa các anh về mai táng chung trong một ngôi mộ tập thể đẫm nước mắt.

Bản chất người lính và hành trình phủ xanh hố bom

Suốt chặng đường chiến đấu kiên cường từ năm 1964 cho đến ngày non sông ca khúc khải hoàn, "Hùm xám Đường 9" Nguyễn Minh Kỳ đã trực tiếp chỉ huy và tham gia hơn 500 trận đánh ngang dọc hành lang chiến lược này. Một mình ông và đơn vị đã tiêu diệt trên dưới 50 lính Mỹ, trừ khử hơn 100 tên ác ôn và lính ngụy phản động.

Chính vì thế, sau ngày giải phóng, dù trải qua bao nhiêu chức vụ lãnh đạo tối cao của tỉnh Quảng Trị, bản chất người lính cụ Hồ trong ông vẫn vẹn nguyên, son sắt. Đó là một tấm lòng chân thành, nghĩa tình trước sau như một đối với những người đã ngã xuống, đặc biệt là với thân nhân liệt sĩ.

Nhiều năm qua, người dân dọc tuyến Đường 9 vẫn thường xuyên bắt gặp hình dáng một người cựu chỉ huy già tóc bạc phơ, lặn lội đi gõ cửa từng nơi để vận động, quyên góp tiền mua từng quyển sách, hạt gạo tặng cho những bà mẹ nghèo có con là liệt sĩ ở vùng đất Cam Lộ. Không chỉ dừng lại ở đó, ông còn tự tay giúp vốn cho các cựu chiến binh mua cây giống đem về vùng đất lửa năm xưa, san bằng từng hố bom nổ chậm, phủ xanh đại ngàn bằng những thảm rừng bạt ngàn, như một sự vỗ về, xoa dịu nỗi đau của mảnh đất oằn mình trong bom đạn.

Thế nhưng, ít ai biết được rằng, đằng sau những tháng năm miệt mài trồng rừng phủ xanh đất trống ấy, cũng chính là lúc “Hùm xám Đường 9” đang lặng lẽ, tỉ mẩn đi tìm từng hài cốt của những người đồng đội cũ còn nằm lạnh lẽo đâu đó giữa bạt ngàn rừng xanh Trường Sơn.