Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn - Bậc thầy quân sự của ba lần chiến thắng quân Nguyên - Mông

Bối cảnh lịch sử - Cơn kinh hoàng mang tên giặc Mông - Nguyên

Thế kỷ 13, đế chế Mông - Nguyên dưới sự lãnh đạo của các đại hãn đã chinh phục gần như toàn bộ châu Á và tiến sâu vào châu Âu. Từ Thái Bình Dương đến bờ Địa Trung Hải, chưa một danh tướng nào cản được bước tiến của chúng. Vậy mà tại vùng đất nhỏ bé Đại Việt ở phía đông nam châu Á, đội quân bách thắng ấy đã phải kinh hồn bạt vía trước ý chí và tài nghệ quân sự của quân dân nhà Trần dưới sự chỉ huy thiên tài của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

Thân thế - Người con mang mối hận riêng, đặt việc nước lên trên

Trần Quốc Tuấn là con trai của An Sinh Vương Trần Liễu, anh trai vua Trần Thái Tông, sinh ra không lâu sau khi nhà Trần thành lập (1225). Năm 1237, gia đình ông xảy ra biến động lớn khi Thái sư Trần Thủ Độ ép cha ông nhường vợ cho em trai, gây nên mối hiềm khích sâu sắc trong hoàng tộc. Trước khi mất, Trần Liễu đã trăng trối: "Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được"

Trần Quốc Tuấn ghi nhớ lời cha trong lòng nhưng không cho là phải. Khi nước nhà lâm nguy, ông gạt bỏ mọi hiềm khích riêng tư, chủ động hòa giải với em họ là Trần Quang Khải để cùng chung sức đánh giặc. Câu trả lời khẳng khái "Bệ hạ chém đầu thần rồi hãy hàng" khi triều đình bàn chuyện đầu hàng đã trở thành tấm gương bất tử về lòng trung nghĩa

Ba lần đánh tan quân Nguyên - Mông

Năm 1257, khi quân Mông Cổ xâm lược lần thứ nhất, Trần Quốc Tuấn được cử trấn giữ biên giới. Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi sau trận Đông Bộ Đầu, quân Mông Cổ rút khỏi Thăng Long.

Năm 1283, trước nguy cơ chiến tranh lần thứ hai, ông được phong làm Quốc công Tiết chế thống lĩnh mọi lực lượng quân sự. Tháng 8 năm 1284, ông cho duyệt quân ở bến Đông Bộ Đầu và đọc bài Hịch tướng sĩ nổi tiếng, khích lệ tinh thần chiến đấu của toàn quân. Khi 50 vạn quân Nguyên ồ ạt tấn công đầu năm 1285, ông tổ chức kháng chiến đầy gian khổ, có lúc phải rút lui bảo toàn lực lượng, nhưng chỉ sau một tháng tổng phản công, quân dân Đại Việt đã thắng lớn ở Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp, đánh bại quân Nguyên, giết tướng Toa Đô, buộc Thoát Hoan phải chui vào ống đồng tháo chạy.

Năm 1287, nhà Nguyên huy động lực lượng lớn nhất từ trước đến nay, gồm 50 vạn quân, tiến hành xâm lược lần thứ ba. Khi được vua Trần Nhân Tông hỏi thế giặc năm nay ra sao, Trần Quốc Tuấn bình thản trả lời: "Năm nay đánh giặc nhàn". Ông cho quân xây dựng trận địa cọc ngầm trên sông Bạch Đằng, chờ thủy triều. Tháng 4 năm 1288, toàn bộ hạm đội của Ô Mã Nhi bị tiêu diệt, hàng trăm chiến thuyền bị đắm, Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp bị bắt sống. Trận Bạch Đằng trở thành trận thủy chiến vĩ đại nhất lịch sử dân tộc, kết thúc vĩnh viễn cuộc chiến tranh xâm lược của đế chế Mông - Nguyên.

Tài dụng binh và tư tưởng quân sự vượt thời đại

Trần Hưng Đạo nổi bật với chiến lược "dĩ đoản chế trường" (lấy ngắn chế dài) và nghệ thuật "thanh dã" (vườn không nhà trống). Ông chủ trương "khoan thư sức dân, làm kế sâu rễ bền gốc" - lấy dân làm gốc, xem sức dân là nền tảng giữ nước. Ông luôn "biết người, biết mình", chủ động điều địch, chủ động đánh địch, khi thời cơ đến thì chuyển sang phản công chớp nhoáng, khiến địch không kịp trở tay.

Không chỉ là nhà quân sự, ông còn là nhà lý luận quân sự xuất sắc, để lại các tác phẩm quý giá như Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư và Hịch tướng sĩ. Ông có tài tiến cử và trọng dụng nhân tài, đào tạo nên nhiều danh tướng lừng lẫy như Phạm Ngũ Lão, Yết Kiêu, Dã Tượng, Trần Nhật Duật, Trần Quốc Toản....

Di sản - Vị thánh trong lòng dân tộc

Tháng 8 năm 1300, Trần Hưng Đạo qua đời tại Vạn Kiếp, để lại lời dặn cuối cùng: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước". Triều đình truy tặng ông tước "Thái sư Thượng Phụ Thượng Quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương".

Nhân dân cả nước suy tôn ông là Đức Thánh Trần, lập đền thờ tại nhiều nơi như đền Kiếp Bạc (Hải Dương), đền Trần (Nam Định, Thái Bình)... Từ một nhân vật lịch sử "bằng xương bằng thịt", ông đã trở thành biểu tượng tâm linh được thờ phụng rộng rãi, là một trong những vị anh hùng dân tộc được tôn kính nhất trong lịch sử Việt Nam.

Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn mãi là bậc thầy quân sự kiệt xuất, là tấm gương sáng ngời về lòng trung nghĩa, tài thao lược và đức hy sinh vì dân vì nước. Chiến công ba lần đánh tan đế chế Mông - Nguyên của ông cùng quân dân nhà Trần đã đi vào lịch sử như một kỳ tích, khẳng định sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc và tinh thần bất khuất của người Việt Nam - di sản quý báu cho muôn đời sau.