Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn: Hồn thiêng sông núi và đỉnh cao nghệ thuật quân sự Đại Việt

Trong đền thờ các bậc vĩ nhân cứu nước của dân tộc Việt Nam, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đứng ở một vị thế vô cùng đặc biệt. Ông không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc tầm cỡ thế giới, một bậc thánh nhân trong lòng nhân dân qua danh xưng Đức Thánh Trần, mà còn là biểu tượng rực rỡ nhất của "Hào khí ĐôngA" – tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường và lòng yêu nước vô bờ bến trong ba lần đại phá giặc Nguyên-Mông thế kỷ XIII.

Cuộc đời và sự nghiệp của Trần Quốc Tuấn gắn liền với vận mệnh sống còn của nhà Trần và cả quốc gia Đại Việt trước một đế chế bách chiến bách thắng lúc bấy giờ. Khi hàng loạt quốc gia từ Âu sang Á lần lượt sụp trước móng ngựa quân Nguyên, Đại Việt dưới sự chèo lái của vương triều Trần, mà đỉnh cao là tư lệnh tối cao Trần Quốc Tuấn, đã trở thành pháo đài thép chặn đứng dòng thác xâm lược ấy.

Điểm làm nên tầm vóc vĩ đại của Hưng Đạo Đại Vương trước hết nằm ở nghệ thuật quân sự độc đáo: lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh. Nhận thức rõ sự chênh lệch về binh lực và vũ khí trước một kẻ thù hung hãn, ông không chọn cách đối đầu trực diện khi chúng còn mạnh, mà vận dụng linh hoạt chiến lược "lấy đoản binh thắng trường trận", thực hiện chiến thuật vườn không nhà trống, rút lui chiến lược để bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ phản công. Những chiến thắng lẫy lừng tại Chương Dương, Hàm Tử, Tây Kết và đặc biệt là trận quyết chiến chiến lược trên dòng sông Bạch Đằng năm 1288 mãi là kiệt tác của nghệ thuật quân sự Việt Nam, biến dòng sông lịch sử thành mồ chôn hàng vạn tên giặc và hạm đội hùng mạnh của kẻ thù.

Bên cạnh tài năng cầm quân xuất chúng, Trần Quốc Tuấn còn là hiện thân của đạo lý làm tướng và tinh thần đại đoàn kết dân tộc sâu sắc. Trong bối cảnh nội bộ triều đình có lúc đứng trước nguy cơ chia rẽ do những bất hòa cũ, ông đã đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết, chủ động gác lại thù nhà để nắm tay vương triều, đồng lòng chống giặc. Câu nói nổi tiếng của ông trong Hịch tướng sĩ – "Bệ hạ cùng ta chịu nhục lớn thể chẳng sao, mà nước mất nhà tan lại không phải là nhục lắm hay?" – cùng lời khẳng định đanh thép trước vua Trần khi được hỏi về kế sách đánh giặc: "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo" chính là minh chứng hùng hồn cho lòng trung quân ái quốc tột độ.

Đặc biệt, triết lý quân sự thâm thúy nhất của Hưng Đạo Đại Vương không nằm ở gươm giáo, mà nằm ở bài học về sức mạnh nhân dân. Trước lúc lâm chung, khi vua Trần Nhân Tông đến thăm và hỏi về kế sách giữ nước lâu dài, ông đã để lại lời di huấn mang tính chân lý thời đại: "Cua giặc khoan thu sức dân làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước". Ông nhìn nhận sâu sắc rằng gốc rễ của mọi chiến thắng không phải ở thành cao hào sâu, mà ở sự đồng lòng, ấm no và yên ổn của bách tính.

Hơn bảy thế kỷ trôi qua, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn không chỉ sống mãi trong sử sách qua những chiến công hiển hách, mà đã hóa thân thành một phần tâm thức linh thiêng của dân tộc Việt Nam. Ngài là hiện thân của trí tuệ, bản lĩnh, lòng nhân nghĩa và tinh thần tự chủ, là ngọn hải đăng soi đường cho muôn thế hệ mai sau trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ giang sơn gấm vạc.