Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn – Kiệt Xuất Quân Sự và Biểu Tượng Tự Cường Dân Tộc
Tên thật: Trần Quốc Tuấn Tước hiệu: Hưng Đạo Đại Vương (sau khi qua đời được truy phong Thái sư Thượng phụ Quốc công tiết chế Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương) Năm sinh – Năm mất: Khoảng 1228 – 1300
Một trong những phẩm chất cao đẹp nhất của Trần Quốc Tuấn là tinh thần đại nghĩa. Dù cha ông (Trần Liễu) trước khi mất dặn phải lấy lại thiên hạ cho dòng trưởng, nhưng Trần Quốc Tuấn đã chủ động gạt bỏ thù riêng, hết lòng trung thành với các vua Trần (Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông) để giữ vững khối đại đoàn kết dân tộc trước họa ngoại xâm.
Nhà Nguyên - Mông thời bấy giờ là đế chế quân sự hùng mạnh nhất thế giới, từng san phẳng nhiều quốc gia từ Á sang Âu. Tuy nhiên, dưới sự chỉ huy quân sự tài tình của Trần Hưng Đạo, quân dân Đại Việt đã lập nên những kỳ tích lịch sử:
Lần thứ hai (1285): Trước sức tấn công như vũ bão của hàng vạn quân Nguyên, ông đã viết bản "Hịch tướng sĩ" bất hủ để khích lệ tinh thần quân sĩ, thực hiện chiến thuật "vườn không nhà trống", chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng rồi phản công đánh tan quân địch tại Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, giải phóng Thăng Long.
Lần thứ ba (1287 – 1288): Ông chỉ đạo trận quyết chiến chiến lược trên sông Bạch Đằng (1288). Bằng việc nghiên cứu kỹ thủy triều và cắm cọc gỗ dưới lòng sông, nghĩa quân đã tiêu diệt hoàn toàn đoàn thuyền chiến do Ô Mã Nhi chỉ huy, đập tan vĩnh viễn ý đồ xâm lược Đại Việt của nhà Nguyên.
Không chỉ là một thiên tài quân sự trên chiến trường, Trần Quốc Tuấn còn để lại cho đời sau những tác phẩm lý luận quân sự và tư tưởng chính trị vô giá:
Tác phẩm để lại: Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư (lý luận quân sự) và Hịch tướng sĩ (văn học yêu nước).
Tư tưởng trị quốc: Khi vua Trần Anh Tông hỏi về kế sách giữ nước, ông đã đúc kết bài học lịch sử sâu sắc: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước".
Năm 1300, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn qua đời tại phủ đệ Vạn Kiếp (nay thuộc Chí Linh, Hải Dương). Nhân dân tôn kính gọi ông là "Đức Thánh Trần" và lập đền thờ ở khắp nơi trên mọi miền tổ quốc.
Hưng Đạo Đại Vương không chỉ là biểu tượng bất tử cho trí tuệ, lòng dũng cảm và nghệ thuật quân sự Việt Nam, mà tư tưởng "lấy dân làm gốc" của ông vẫn còn nguyên giá trị vượt thời gian đối với các thế hệ mai sau.
