HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN – Người giữ hồn sông núi

Có những dòng sông đi qua lịch sử.

Nhưng cũng có những dòng sông làm nên lịch sử.

Sông Bạch Đằng là một dòng sông như thế.

Hơn bảy thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày quân dân Đại Việt làm nên chiến thắng vang dội trên dòng sông ấy. Thời gian có thể phủ lên đất nước những lớp bụi của năm tháng, nhưng mỗi khi nhắc đến Bạch Đằng, người Việt Nam vẫn nhớ đến một vị tướng kiệt xuất: Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

Ông không chỉ là một danh tướng.

Ông là một biểu tượng của lòng yêu nước, của trí tuệ quân sự, của tinh thần đoàn kết và của ý chí bảo vệ non sông.

Nếu có những người được lịch sử ghi nhớ bởi những trận đánh, thì Trần Quốc Tuấn được nhân dân nhớ đến bởi cả tài và đức.

MỘT VỊ TƯỚNG SINH RA TRONG THỜI ĐẠI BÃO TÁP

Trần Quốc Tuấn sinh năm 1228, thuộc dòng dõi tôn thất nhà Trần. Cuộc đời ông gắn liền với một trong những giai đoạn thử thách lớn nhất của Đại Việt khi đất nước phải đối mặt với quân Mông – Nguyên, một thế lực quân sự hùng mạnh bậc nhất thế giới thời bấy giờ.

Đó là một thời đại mà chỉ một sai lầm cũng có thể khiến một quốc gia mất đi nền độc lập.

Trước một đối thủ mạnh hơn rất nhiều về quân số và tiềm lực, Đại Việt không thể chỉ dựa vào sức mạnh.

Cần có trí tuệ.

Cần có lòng can đảm.

Cần có sự đoàn kết.

Và cần có một người đủ tài năng để tập hợp sức mạnh của cả dân tộc.

Trần Quốc Tuấn đã trở thành một con người như thế.

Trong cả ba lần kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, ông đều đóng góp vai trò đặc biệt quan trọng. Ông không chỉ là người cầm quân mà còn là một nhà tư tưởng quân sự, luôn quan tâm đến việc xây dựng ý chí chiến đấu và tinh thần đoàn kết của quân đội.

“HỊCH TƯỚNG SĨ” – TIẾNG GỌI TỪ TRÁI TIM

Nhắc đến Trần Hưng Đạo, tôi không thể không nghĩ đến Hịch tướng sĩ.

Đó không đơn thuần là một bài văn.

Đó là tiếng nói của một vị tướng trước vận mệnh đất nước.

Trong những ngày quân thù đang đe dọa biên cương, Trần Quốc Tuấn đã khơi dậy lòng tự trọng, danh dự và trách nhiệm của người làm tướng.

Ông không chỉ nói về chiến tranh.

Ông nói về đất nước.

Nói về nỗi nhục mất nước.

Nói về trách nhiệm của mỗi người trước vận mệnh non sông.

Đọc lại những lời ấy sau hàng trăm năm, tôi vẫn cảm nhận được sức mạnh đặc biệt của nó.

Bởi có những lời nói được viết bằng mực.

Nhưng cũng có những lời nói được viết bằng trách nhiệm với Tổ quốc.

“Hịch tướng sĩ” chính là một tiếng gọi như vậy.

Nó khiến người nghe không thể thờ ơ trước vận mệnh đất nước.

Và nó cho chúng ta hiểu rằng, muốn đánh thắng một kẻ thù mạnh, trước hết phải chiến thắng được sự sợ hãi trong chính mình.

BẠCH ĐẰNG – NƠI TRÍ TUỆ ĐÁNH BẠI SỨC MẠNH

Năm 1288, cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ ba bước vào giai đoạn quyết định.

Sau những tháng ngày chiến đấu, quân xâm lược lâm vào thế khó khăn và phải tìm đường rút về nước bằng đường thủy.

Trần Quốc Tuấn đã nhìn thấy cơ hội.

Ông quyết định chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến.

Đây không phải một lựa chọn ngẫu nhiên.

Ông trực tiếp nghiên cứu địa hình, dòng chảy và điều kiện sông nước để xây dựng thế trận. Kế hoạch của ông dựa trên việc tận dụng địa hình, thủy triều và trận địa cọc để dồn quân địch vào thế bất lợi.

Đó là một nghệ thuật quân sự đáng kinh ngạc.

Không cần đối đầu trực diện với một lực lượng mạnh hơn.

Không cần lấy sức mạnh để đấu với sức mạnh.

Mà dùng trí tuệ để biến điểm mạnh của đối phương thành điểm yếu.

Khi đoàn thuyền quân Nguyên tiến vào trận địa, quân Đại Việt chủ động khiêu chiến rồi từng bước nhử đối phương tiến sâu.

Nước triều xuống.

Những bãi cọc nhọn ẩn dưới lòng sông dần hiện ra.

Đội hình chiến thuyền của quân Nguyên bị mắc kẹt.

Từ nhiều hướng, quân Đại Việt đồng loạt tấn công.

Một trận quyết chiến diễn ra.

Và Bạch Đằng trở thành nơi ghi dấu một chiến thắng vang dội của dân tộc.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đánh giá chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 là cuộc quyết chiến chiến lược, trong đó quân dân Đại Việt tận dụng địa hình sông nước, thủy triều và trận địa cọc để đánh tan đạo quân xâm lược.

Tôi thường nghĩ về hình ảnh ấy.

Một bên là đoàn chiến thuyền hùng mạnh.

Một bên là dòng sông tưởng như bình thường.

Nhưng trên dòng sông ấy, trí tuệ của con người đã biến thiên nhiên thành một phần của trận chiến.

Và người đứng sau thế trận ấy là Trần Quốc Tuấn.

VỊ TƯỚNG BIẾT DỰA VÀO NHÂN DÂN

Điều làm nên sức mạnh của Đại Việt không chỉ nằm ở tài năng của một vị tướng.

Đó còn là sức mạnh của cả dân tộc.

Trần Quốc Tuấn hiểu điều ấy.

Ông hiểu rằng một đội quân dù tài giỏi đến đâu cũng không thể chiến thắng nếu không có sự ủng hộ của nhân dân.

Trong các cuộc kháng chiến, quân dân nhà Trần đã phối hợp chặt chẽ, tận dụng địa hình và thực hiện nhiều cách đánh linh hoạt để làm suy yếu quân xâm lược.

Bạch Đằng vì thế không chỉ là chiến thắng của một vị tướng.

Đó là chiến thắng của quân và dân Đại Việt.

Đó là chiến thắng của lòng yêu nước.

Của sự đoàn kết.

Của ý chí không chịu khuất phục.

Và có lẽ chính điều ấy khiến chiến thắng Bạch Đằng trở nên lớn lao hơn một trận đánh.

Nó trở thành biểu tượng cho chân lý:

Một dân tộc biết đoàn kết có thể đứng vững trước bất kỳ thử thách nào.

TÀI NĂNG ĐI CÙNG NHÂN CÁCH

Có một điều khiến tôi đặc biệt khâm phục Trần Quốc Tuấn.

Đó là ông không chỉ được nhớ đến bởi tài cầm quân.

Ông còn được lịch sử và nhân dân ghi nhận bởi nhân cách.

Trong hoàn cảnh quyền lực và lợi ích cá nhân có thể trở thành những thử thách lớn, ông đã đặt lợi ích của đất nước lên trên những mâu thuẫn riêng.

Đó là phẩm chất của một người biết nhìn xa hơn cuộc đời mình.

Một vị tướng có thể thắng một trận đánh.

Nhưng một người có thể đặt lợi ích của dân tộc lên trên bản thân mình mới có thể trở thành một biểu tượng sống mãi trong lòng nhân dân.

Vì thế, sau khi qua đời, Trần Quốc Tuấn được nhân dân tôn kính và thờ phụng ở nhiều nơi. Hình ảnh Hưng Đạo Đại Vương đã trở thành một phần đặc biệt trong đời sống văn hóa và tín ngưỡng của người Việt.

HƠN BẢY TRĂM NĂM VÀ MỘT CÂU HỎI

Hơn bảy thế kỷ đã trôi qua.

Không còn những chiến thuyền Nguyên – Mông trên Bạch Đằng.

Không còn tiếng vó ngựa của quân xâm lược.

Không còn những đạo quân hành quân về phía kinh thành.

Nhưng lịch sử vẫn đặt trước thế hệ chúng ta một câu hỏi:

Chúng ta học được gì từ những con người đã bảo vệ đất nước?

Với tôi, câu trả lời không chỉ là học cách đánh giặc.

Bởi chúng ta đang sống trong một thời đại khác.

“Chiến trường” của thế hệ trẻ hôm nay có thể là trường học, phòng thí nghiệm, công trường, doanh nghiệp, bệnh viện hay những lĩnh vực mới của khoa học và công nghệ.

Nếu Trần Quốc Tuấn dùng trí tuệ để bảo vệ đất nước, chúng ta cũng cần dùng trí tuệ để xây dựng đất nước.

Nếu cha ông biết đoàn kết trước kẻ thù, chúng ta cần biết đoàn kết để vượt qua những thử thách của thời đại.

Nếu cha ông biết đặt lợi ích của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân, chúng ta cũng cần học cách sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Đó mới là cách thiết thực để tiếp nối truyền thống.

BẠCH ĐẰNG VẪN CÒN ĐÓ

Tôi chưa từng được đứng trên một chiến thuyền của Đại Việt.

Chưa từng nghe tiếng trống trận năm xưa.

Chưa từng nhìn thấy những bãi cọc trên sông vào một buổi bình minh của năm 1288.

Nhưng tôi có thể tưởng tượng.

Một dòng sông rộng.

Gió thổi trên mặt nước.

Những người lính đang chờ đợi.

Những chiếc thuyền địch đang tiến gần.

Và đâu đó giữa thế trận ấy là một vị tướng đang nhìn dòng nước, nhìn con nước và chờ thời khắc quyết định.

Có lẽ ông hiểu rằng lịch sử đôi khi được quyết định chỉ trong một khoảnh khắc.

Nhưng để có được khoảnh khắc ấy, phía sau là cả một quá trình chuẩn bị.

Là trí tuệ.

Là lòng kiên nhẫn.

Là sự hy sinh.

Là niềm tin vào chiến thắng.

Ngày nay, sông Bạch Đằng vẫn chảy.

Nước vẫn trôi về biển.

Nhưng dòng sông ấy không chỉ mang theo phù sa.

Nó mang theo ký ức.

Ký ức về những người đã chiến đấu để bảo vệ quê hương.

Ký ức về một vị tướng đã biến địa hình thành thế trận.

Ký ức về một dân tộc đã không chịu khuất phục trước kẻ thù mạnh hơn.

Và trong ký ức ấy, Trần Hưng Đạo vẫn hiện lên như một ngọn núi.

Vững vàng.

Uy nghiêm.

Không bị thời gian làm phai mờ.

LỜI TRI ÂN

Nếu có thể gửi một lời đến Hưng Đạo Đại Vương, tôi muốn nói:

“Xin cảm ơn Người.”

Cảm ơn Người vì đã dành tài năng và cuộc đời cho non sông.

Cảm ơn Người vì đã để lại những bài học về lòng yêu nước, ý chí và trách nhiệm.

Cảm ơn Người vì đã cùng quân dân Đại Việt làm nên những chiến thắng mà nhiều thế hệ sau vẫn tự hào.

Và cảm ơn Người vì đã cho chúng tôi hiểu rằng:

Đất nước không chỉ được bảo vệ bằng thanh gươm.

Đất nước còn được bảo vệ bằng trí tuệ.

Bằng lòng đoàn kết.

Bằng ý chí.

Bằng trách nhiệm.

Và bằng tình yêu quê hương sâu sắc.

Hôm nay, chúng ta không còn phải cầm giáo đứng trên chiến thuyền.

Nhưng chúng ta vẫn có thể cầm lấy một thứ vũ khí khác:

tri thức.

Hãy học tập.

Hãy sáng tạo.

Hãy sống tử tế.

Hãy biết tự hào về lịch sử nhưng cũng biết biến niềm tự hào ấy thành hành động.

Bởi những người như Trần Hưng Đạo đã chiến đấu để trao cho chúng ta một điều vô giá:

quyền được sống trên một đất nước độc lập.

Và trách nhiệm của thế hệ hôm nay là làm cho đất nước ấy ngày càng mạnh mẽ hơn.

Bạch Đằng năm xưa đã trở thành một trang sử.

Nhưng tinh thần Bạch Đằng thì không bao giờ cũ.

Dòng sông vẫn chảy.

Đất nước vẫn đi về phía trước.

Và trong mỗi bước đi của dân tộc hôm nay, tôi tin rằng vẫn có bóng dáng của những người đã từng đứng lên bảo vệ non sông.

Trong đó có một cái tên mà hơn bảy trăm năm qua vẫn khiến người Việt Nam tự hào:

HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN.

Một vị tướng của Đại Việt.

Một người con của dân tộc.

Một biểu tượng của trí tuệ và lòng yêu nước.

Và mãi mãi là người giữ hồn sông núi Việt Nam.