Hưng Đạo Đại Vương (Trần Quốc Tuấn): Tổng tư lệnh các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông.
Hưng Đạo Đại Vương (Trần Quốc Tuấn, 1228 – 1300) là một trong những nhà quân sự kiệt xuất nhất trong lịch sử Việt Nam và thế giới. Ông giữ chức vị Quốc công Tiết chế (Tổng tư lệnh quân đội) Đại Việt, có công lao vĩ đại chỉ huy quân dân nhà Trần hai lần đánh tan quân xâm lược Nguyên - Mông hung hãn nhất thời bấy giờ (1285 và 1288) và là tác giả của áng văn bất hủ "Hịch tướng sĩ".
Thân thế và Quê quán
Quê quán: Hương Tức Mặc, phủ Thiên Trường (nay thuộc thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định).
Xuất thân: Ông là con trai của An Sinh Vương Trần Liễu, cháu ruột của vua Trần Thái Tông. Sinh ra trong hoàng tộc, từ nhỏ ông đã có dung mạo khôi ngô, thông minh hơn người, tinh thông cả văn chương, võ nghệ lẫn binh pháp.
Tước hiệu: Ông được phong tước Hưng Đạo Vương. Sau những cống hiến vĩ đại cho đất nước, ông được triều đình tôn phong là Hưng Đạo Đại Vương và sau khi mất được nhân dân tôn kính gọi là Đức Thánh Trần.
Thiên tài quân sự phá tan giặc Nguyên - Mông
Gác lại thù nhà, nợ nước: Cha ông (Trần Liễu) có mâu thuẫn sâu sắc với triều đình nhà Trần. Tuy nhiên, khi đất nước bị lâm nguy, Trần Quốc Tuấn đã chủ động xóa bỏ hiềm khích cá nhân, đoàn kết chặt chẽ với vua Trần và các vương tôn công tử để tạo nên sức mạnh tổng lực thống nhất.
Hịch tướng sĩ (1284): Trước cuộc chiến lần thứ hai, để cổ vũ tinh thần, khơi dậy lòng tự tôn dân tộc và ý chí quyết chiến của binh sĩ, ông đã viết bài Hịch tướng sĩ – một trong những thiên hùng văn lay động lòng người nhất lịch sử Việt Nam.
Chiến thuật "Vườn không nhà trống": Đối đầu với đội quân kỵ binh tinh nhuệ của Thoát Hoan, ông áp dụng chiến lược né mũi nhọn của giặc, chủ động rút lui giữ gìn lực lượng, làm tiêu hao sinh lực địch rồi tổ chức phản công dũng mãnh, đại thắng tại Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, vây hãm giặc phải chui vào ống đồng trốn về nước.
Đại thắng sông Bạch Đằng (1288): Trong cuộc chiến lần thứ ba, Trần Quốc Tuấn đã kế thừa và phát triển xuất sắc trận địa cọc gỗ ngầm của Ngô Quyền, nhử toàn bộ thủy quân của Ô Mã Nhi vào bẫy, tiêu diệt và bắt sống toàn bộ tướng giặc trên sông Bạch Đằng, đập tan hoàn toàn dã tâm xâm lược Đại Việt của nhà Nguyên.
Di sản và Tầm tư tưởng vĩ đại
Tư tưởng lấy dân làm gốc: Trước khi qua đời, khi được vua Trần Anh Tông hỏi về kế sách giữ nước, ông đã để lại lời căn dặn bất hủ: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy".
Di sản lý luận quân sự: Ông là tác giả của hai bộ binh thư cổ nổi tiếng là Binh thư yếu lược và Vạn Kiếp tông bí truyền thư, đặt nền móng cho nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam.
Viên tịch: Ông mất ngày 20 tháng 8 âm lịch năm 1300 tại vương phủ Vạn Kiếp (Chí Linh, Hải Dương). Nhân dân tôn ông làm bậc thánh, lập đền thờ phụng ở khắp mọi miền đất nước (tiêu biểu như Đền Kiếp Bạc, Đền Trần).
