Hưng Phong – căn cứ đứng chân quan trọng của Tỉnh ủy Bến Tre cuối năm 1955

Cuối năm 1955, đồng chí Nguyễn Thị Định lúc đó là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy chọn khu vực miếu Bà, vàm Xép (nay là ấp Hưng Long) ấp1, Hưng Phong làm căn cứ đứng chân của Tỉnh ủy. Đồng chí Phạm Tấn On (Chín Xuân) - đảng viên của ấp, được đồng chí Nguyễn Thị Định giao nhiệm vụ chọn điểm, chọn các gia đình nòng cốt, xây dựng hầm bí mật, và xây dựng lực lượng bảo vệ trong và ngoài. Công việc này được tiến hành bí mật, chỉ có 1 đến 2 đảng viên trong ấp được biết. Đồng chí Chín Xuân vận động được các ông Sáu Chôm, Năm Luông (Nguyễn Văn Luông) làm nghề thợ mộc đóng nắp hầm bí mật.

Trên nguyên tắc, hai ông đều không biết nhau nhưng cùng làm chung nhiệm vụ. Ban ngày đi làm, tối ông Chôm, ông Luông đốt đèn đóng nắp hầm, còn đồng chí Chín Xuân chịu trách nhiệm tổ chức, sinh hoạt.

Sau khi dẹp xong lực lượng giáo phái, tháng 7 - 1956, Ngô Đình Diệm tuyên bố không thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, đồng thời tiếp tục mở giai đoạn hai "tố cộng, diệt cộng". Chúng tập trung mọi phương tiện và lực lượng, dùng mọi thủ đoạn tàn bạo nhất liên tiếp mở nhiều chiến dịch lớn để thực hiện quốc sách "tố cộng, diệt cộng". Địch sử dụng quân đội, kết hợp với bộ máy kìm kẹp cảnh sát, mật vụ, xã đoàn dân vệ, các đoàn tố cộng lưu động,... điên cuồng tấn công vào phong trào và cơ sở cách mạng. Với phương châm "đạp lên oán thù mà tiến", "thà giết lầm hơn bỏ sói", địch thẳng tay đàn áp, bắt bớ, bắn giết nhiều người dân yêu nước.

Trước hết, địch phân bố lại chiến trường, ngày 22 - 10-1956, chúng đổi tên tỉnh Bến Tre thành tỉnh Kiến Hòa, lập một số quận mới trong đó có quận Trúc Giang và quận Giồng Trôm.

Xã Thạnh Phú Đông (gồm cả Hưng Phong) thuộc quận Trúc Giang của địch, về phía ta Thạnh Phú Đông vẫn thuộc huyện Ba Tri. Giữa năm 1959, Tỉnh ủy Bến Tre mới quyết định thành lập huyện Giồng Trôm và Huyện uỷ Giồng Trôm; xã Thạnh Phú Đông (gồm có Hưng Phong) thuộc huyện Giồng Trôm.

Từ năm 1957, Mỹ Diệm liên tiếp mở chiến dịch "tố cộng, diệt cộng" ở Bến Tre song hành với các chính sách kìm kẹp nhân dân, bắt lính. Cùng với việc xây dựng bộ máy kìm kẹp ở xã, ấp, địch triệt để thực hiện chính sách chia để trị, chia dân làm 3 loại A, B, C: loại A gồm những người yêu nước, yêu hòa bình, phần đông là những người kháng chiến cũ, những người có thân nhân đi tập kết, chúng gọi đây là những công dân bất hợp pháp; loại B gồm những người thân thiết với loại A hoặc có thái độ lững chừng về mặt chính trị; loại C là những người công dân hợp pháp gồm bọn tay sai thân Mỹ - Diệm. Chúng đưa loại C để khủng bố, đàn áp loại A, lôi kéo loại B.