Hùng Vương

Chuyện kể Hùng Vương bao gồm chuỗi các truyền thuyết dân gian xoay quanh thời kỳ 18 đời vua Hùng dựng nước Văn Lang — nhà nước đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Các câu chuyện này không chỉ mang màu sắc thần thoại mà còn phản ánh đời sống, tư tưởng và tinh thần của người Việt cổ.

Dưới đây là những câu chuyện nổi tiếng nhất gắn liền với thời đại Hùng Vương:

1. Nguồn gốc "Con Rồng Cháu Tiên" (Lạc Long Quân - Âu Cơ)

Lạc Long Quân (dòng dõi Rồng) kết duyên cùng Âu Cơ (dòng dõi Tiên). Âu Cơ sinh ra một bọc trăm trứng, nở thành trăm người con trai. Sau đó, Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con: 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển.

Người con trưởng lên làm vua, lấy hiệu là Hùng Vương, đặt tên nước là Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu (Phú Thọ ngày nay). Truyền thuyết này giải thích nguồn gốc chung của cộng đồng dân tộc Việt Nam — đồng bào (nghĩa là "cùng một bọc").

2. Truyền thuyết Bánh chưng Bánh giầy (Thời Hùng Vương thứ 6)

Vua Hùng muốn truyền ngôi nhưng không biết chọn ai trong số các con. Vua ra điều kiện: Đến ngày lễ Tiên vương, ai tìm được món ăn vừa ý nhất để cúng tổ tiên sẽ được kế vị.

Trong khi các hoàng tử khác lặn lội tìm sản vật quý trên rừng dưới biển, Lang Liêu — người con thứ 18 tính tình hiền lành, hiếu thảo — lại được thần báo mộng làm hai loại bánh từ hạt lúa gạo quen thuộc:

• Bánh chưng: Hình vuông, màu xanh tượng trưng cho Đất, bên trong gói nhân đỗ, thịt.

Vua Hùng rất vừa ý vì hai loại bánh vừa ý nghĩa, vừa coi trọng nghề nông, nên đã truyền ngôi cho Lang Liêu. Tập tục gói bánh chưng bánh giầy ngày Tết cũng bắt đầu từ đó.

3. Thánh Gióng - Nhớ ơn người anh hùng làng Gióng (Thời Hùng Vương thứ 6)

Khi giặc Ân sang xâm lược, đất nước lâm nguy. Ở làng Gióng, có một cậu bé đã 3 tuổi nhưng không biết nói, biết cười, nằm đâu đặt đấy. Tuy nhiên, khi nghe tiếng sứ giả đi tìm người tài giỏi cứu nước, cậu bé bất ngờ cất tiếng nói: "Mẹ ra mời sứ giả vào đây cho con".

Gióng dặn sứ giả về tâu vua làm cho một con ngựa sắt, một roi sắt và một giáp sắt. Từ hôm đó, Gióng lớn nhanh như thổi, ăn bao nhiêu cũng không đủ. Khi giặc đến chân núi Sóc, Gióng vươn vai biến thành một trang nam tử sức vóc phi thường, cưỡi ngựa sắt xông ra trận.

Sau khi đánh tan quân giặc, Gióng cưỡi ngựa bay thẳng lên trời tại đỉnh núi Sóc. Nhân dân ghi nhớ công ơn, tôn ông là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ phụng.

4. Sơn Tinh - Thủy Tinh (Thời Hùng Vương thứ 18)

Vua Hùng thứ 18 có cô con gái xinh đẹp tên là Mị Nương. Vua muốn kén rể giỏi nên tổ chức cuộc thi tài. Hai vị thần cùng đến cầu hôn: Sơn Tinh (thần núi Tản Viên) và Thủy Tinh (thần sông nước).

Để phân thắng bại, vua Hùng ra điều kiện: Ai mang sính lễ đến trước (gồm voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao) sẽ được cưới Mị Nương. Sơn Tinh mang lễ vật đến trước nên rước Mị Nương về núi.

Thủy Tinh đến sau, tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh. Thủy Tinh dâng nước cao bao nhiêu, Sơn Tinh làm núi cao lên bấy nhiêu. Cuối cùng, Thủy Tinh kiệt sức phải rút quân. Từ đó, hằng năm Thủy Tinh đều dâng nước đánh Sơn Tinh để trả thù, giải thích cho hiện tượng lũ lụt chu kỳ hằng năm ở miền Bắc.

5. Mai An Tiêm và sự tích Quả dưa hấu

Mai An Tiêm là con nuôi của vua Hùng, chăm chỉ và tài giỏi. Tuy nhiên, do lỡ lời cho rằng "Sức mình làm ra, không phải nhờ ơn ai", ông bị vua Hùng nổi giận đày ra đảo hoang cùng gia đình.

Nơi đảo hoang, Mai An Tiêm nhặt được loại hạt do chim nhả xuống và đem gieo trồng. Cây lớn lên cho loại quả vỏ xanh, ruột đỏ, vị ngọt mát — đó là dưa hấu. Ông khắc tên mình lên quả dưa thả xuống biển, các thuyền buôn nhặt được tìm đến đảo đổi hàng hóa. Vua Hùng biết chuyện, cảm phục ý chí tự lập của An Tiêm nên đã cho đón gia đình ông trở về.

Ý nghĩa chung của chuỗi truyền thuyết Hùng Vương

• Ý thức cội nguồn: Nhắc nhở người Việt về chung một gốc rễ (Lạc Long Quân - Âu Cơ).