Huy Cận trong một thời khắc chuyển giao

Cuối tháng 8 năm 1945, Cù Huy Cận tham gia phái đoàn vào Huế tiếp nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại. Cùng Trần Huy Liệu và Nguyễn Lương Bằng, ông có mặt tại một sự kiện đặc biệt trong lịch sử đất nước.

Chiều 30 tháng 8, lễ thoái vị diễn ra ở Ngọ Môn. Những hồi ức của Huy Cận lưu lại việc ông tham gia nghi thức, trong đó có việc gắn huy hiệu công dân cho cựu hoàng sau khi trao ấn kiếm.

Từ một người được biết đến trong thi ca, Huy Cận bước vào trách nhiệm của người tham gia công việc chính quyền. Sự hiện diện của ông cho thấy trong những ngày cách mạng, nhiều trí thức, văn nghệ sĩ trực tiếp nhận nhiệm vụ liên quan đến tổ chức đời sống mới.

Khoảnh khắc chuyển giao cũng đặt con người trước những yêu cầu về cách ứng xử. Lịch sử đang thay đổi lớn, nhưng việc thực hiện nghi lễ vẫn cần sự rõ ràng, chừng mực và ý thức về trách nhiệm đại diện. Những hành động cụ thể giúp một sự kiện chính trị được hoàn thành trong trật tự.

Nhờ lời kể của nhân chứng, người đọc hôm nay tiếp cận sự kiện từ góc nhìn gần gũi hơn. Khi sử dụng hồi ức, cần đối chiếu với các tư liệu khác và phân biệt điều người kể chứng kiến với những chi tiết được truyền lại. Câu chuyện về Huy Cận ở Huế vì thế vừa gợi suy nghĩ về trách nhiệm của người trí thức, vừa nhắc chúng ta trân trọng giá trị của lời kể có nguồn gốc trong việc gìn giữ ký ức lịch sử.