Huy chương Chiến thắng hạng Nhất năm 1958: lời nhắn gửi con cháu

Cuối bản hồi ký “Cuộc đời và sự nghiệp”, ông Lường Văn Giá nhìn lại những gì cuộc sống đã trao cho mình và những điều từng phải vượt qua. Với tư cách người cháu, tôi đọc phần này như lời tâm sự chân thành: có những thành quả không nằm ở danh hiệu, mà ở gia đình, tình nghĩa và phẩm chất sống.

Điều tôi muốn kể lại cho con cháu từ câu chuyện huy chương chiến thắng hạng nhất năm 1958 bắt đầu ở một dữ kiện rất cụ thể trong hồi ký. Ông liệt kê việc được tặng Huy chương Chiến thắng hạng Nhất năm 1958. Cần giữ nguyên tên gọi như ghi trong hồi ký và đối chiếu hiện vật nếu sử dụng làm hồ sơ chính thức. Tôi nghĩ điều đáng trân trọng là ông đã chủ động giữ lại chi tiết đó, thay vì chỉ ghi những thành tích lớn. Nhờ vậy, người đọc có thể suy ngẫm về phẩm chất sống từ trải nghiệm thật chứ không phải từ một tình tiết do người sau tưởng tượng.

Ngày 13/3/2010, ông kể đã cùng các gia đình con cháu trở lại bản Pó, thắp hương tưởng nhớ gia đình nuôi và chọn cách nhìn lại quá khứ bằng sự bao dung. Từ một cậu bé phải rời mẹ đẻ, sau bao năm ông quay về nơi từng sống với tâm thế của người đã có con cháu đông đủ. Hành trình này giúp tôi hiểu sâu hơn lời ông viết về việc sống không giận hờn, không oán trách.

Điều ý nghĩa đối với thế hệ con cháu không phải là cố biến một kỷ niệm thành chiến công, mà là hiểu chính xác trải nghiệm của ông. Phần thưởng là dấu mốc ghi nhận, nhưng câu chuyện phía sau vẫn là quá trình bền bỉ. Một sự việc nhỏ khi được đặt trong hoàn cảnh thích hợp có thể dạy về nghị lực, tình nghĩa và trách nhiệm. Tôi muốn câu chuyện được lưu giữ đúng tinh thần đó, bởi sự thật của người thân đã đủ sức lay động mà không cần thêu dệt.

Mỗi huân chương, mỗi cột mốc công tác hay mỗi cuộc gặp trong đời ông đều có giá trị riêng. Nhưng nhìn chung lại, điều nổi bật là một con người không để hoàn cảnh khó khăn quyết định hoàn toàn cách mình sống. Tôi hy vọng các thế hệ sau hiểu được tinh thần ấy khi đọc lại những trang viết về ông.