Huy hiệu Ngôi sao đỏ

Huy hiệu Ngôi sao đỏ

* THÀNH DƯƠNG

Huy hiệu Ngôi sao đỏ do Liên xô tặng Chủ tịch Hồ ChíMinh năm 1950. Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cho Cục Vận tải dùng làm phần thưởng tặng các đơn vị, cá nhân lập thành tích trong kháng chiến chống Pháp. Ngôi sao đỏ được Cục Vận tải gắn trên tấm vải hình lá đề, màu vàng, thêu dòng chữ “Tiểu đội khá nhất”. Phần thưởng cao quý này dành tặng cho các đơn vị vận tải lập công xuất sắc trong các chiến dịch lớn.

Một trong những đơn vị được nhận phần thưởng này là Tiểu đội 38, Trung đội 10, Đại đội 203 thuộc Đoàn xe Lam Sơn. Những nhân chứng lịch sử của Tiểu đội 38 ngày ấy kể lại câu chuyện khi đơn vị nhận phần thưởng này: Những ngày đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, hậu cần là khâu quan trọng để đảm bảo chiến thắng. Để phục vụ bộ đội và căn cứ địa Việt Bắc, gạo phải chuyên chở từ miền xuôi lên, thuốc men, súng ống đạn dược... phần lớn do Liên xô và Trung Quốc viện trợ giúp đỡ. Các tuyến vận tải chính được ta thiết lập từ Cao Bằng qua Đông khê tới Lạng Sơn, tuyến Cao Bằng - Bắc Cạn - Tuyên Quang nhưng cả hai tuyến vận

20

tải này đều bị thực dân Pháp ngăn chặn. Lực lượng vận chuyển của ta lúc này hoàn toàn bằng dân công khiêng, vác, gùi, gánh, phương tiện chuyên chở chỉ có xe trâu, xe quyệt, lừa ngựa. Tháng 4 năm 1950, Cục Vận tải được thành lập theo Sắc lệnh 50/SL do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký. Cục trưởng Cục Vận tải đầu tiên là đồng chí Đinh Đức Thiện, Cục phó là đồng chí Vũ Văn Đôn, Nguyễn Văn Nhạn. Thời gian này, Cục Vận tải chỉ có một chiếc xe ô tô “xe quốc tế” sau có thêm 5 chiếc ô tô khác do xưởng Tiền Phong lắp ráp. Đến chiến dịch Biên giới ta có cả thẩy 11 xe ô tô.

Sau chiến dịch Biên giới thắng lợi, Tổng Quân uỷ, Bộ Tổng tư lệnh, Cục Vận tải tổ chức Hội nghị tổng kết chiến dịch. Hội nghị nhận định về hướng phát triển của công tác vận tải quân sự. Khi bộ đội bước vào các chiến dịch quy mô lớn nếu không có xe cơ giới thì không đảm bảo được. Do đó phải coi trọng việc phát triển vận tải cơ giới. Chiến lợi phẩm thu được của địch sau chiến dịch cộng với số xe do Trung Quốc, Liên Xô viện trợ cuối năm 1950, ta có 52 xe trọng tải 1,5 - 2 tấn. Tháng 1 năm 1951, đoàn xe hơi của Cục Vận tải được thành lập. Cơ quan bộ đóng tại Khâu Đôn cách Cao Bằng 8 km. Ban chỉ huy đoàn xe gồm 3 đồng chí. Đồng chíTrần Cư, Uỷ viên Ban chấp hành Tổng liên đoàn lao động Việt Nam là Đoàn trưởng. Đồng chí Vũ Văn Đôn là Phó đoàn trưởng. Đồng chí Hoàng Đạo Tú, Tỉnh uỷ viên Phú Thọ làm Chính trị viên. Lúc đầu Đoàn có 2 đại đội xe vận tải 200, 203. Phần lớn số xe ta có do xưởng Mô-lô-tốp Liên Xô sản xuất nên lúc đầu anh em lái xe gọi là xe Mô-lô-tô-ba. Các đồng chíkỹ thuật gọi là một cầu, hai cầu, đến khi có tài liệu chính thức của Liên Xô đưa sang, ta làm lý lịch cho mỗi xe với tên gọi Gát 51, Gát 63.

Tháng 3 năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đồng chíTrần Đăng Ninh Chủ nhiệm Tổng cục Cung cấp đi kiểm tra một số cơ sở của Cục Vân tải. Cán bộ hai Đai đôi 200, 203 được vinh dự đón Người ở Khâu Đôn, nơi anh em lái xe đang luyện tập trên một vạt ruộng bậc thang đã hết vụ gần đường số 3 cách thị xã Cao Bằng 8 km. Chủ tịch Hồ ChíMinh sau khi hỏi thăm sức khoẻ, công việc, động viên anh em khắc phục khó khăn hoàn thành tốt nhiệm vụ, Người căn đăn: “Các chú thu được một số xe của địch, thế là tốt! Các chú đã lấy xe của địch diệt địch! Gậy ông lại đập lưng ông! Đây là cái vốn, các chú phải giữ gìn lấy. Vốn này sẽ phát triển nhiều thêm. Hiện nay nước ta chưa sản xuất được xe, xăng dầu cũng vậy, có rất ít. Kháng chiến còn dài, chiến dịch ngày càng mở rộng, yêu cầu vận chuyển ngày càng cao, vì vậy các chú phải giữ gìn xe, tiết kiệm xăng để phục vụ bộ đội. Xe xăng là mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân, các chú phải chăm sóc xe phải “Yêu xe như con, quý xăng như máu".

Anh em lái xe ngồi xếp hàng lắng nghe từng lời dặn dò của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những lời nói ngắn gọn của Người thấm sâu trong suy nghĩ của các chiến sỹ, thúc giục họ cố gắng làm tốt lời dạy của Người, ra sức phục vụ kháng chiến, xây dựng đoàn xe ngày một phát triển lớn mạnh. Lời dạy “Yêu xe như con, quý xăng như máu” đã trở thành khẩu hiệu hành động và truyền thống của cán bộ chiến sỹ ngành xe máy. Đến cuối tháng 4 năm 1951, Đoàn xe vận tải thành lập thêm Đại đội 201. Như vậy, lúc này Đoàn xe hơi có 3 đại đội. Đại đội 200 do đồng chí Lê Giới làm Đại đội trưởng. Đại đội 201 do đồng chí Ngô Kỷ làm đại đội trưởng. Đại đội 203 do đồng chí Nguyễn Chúc làm Đại đội trưởng.

Tháng 7 năm 1951, Bộ Quốc phòng ra quyết định chính thức thành lập Đoàn xe Lam Sơn, gọi là Đoàn 151. Đây là đơn vị vận tải cơ giới đầu tiên của quân đội ta. Ngoài 3 đại đội cũ, Đoàn thành lập 4 đại đội gồm 202, 204, 205, 206, một đại đội sửa chữa, một đại đội huấn luyện lái xe. Trên mỗi khu vực thành lập một trung trạm, trực tiếp chỉ huy các binh trạm vận tải. Trung trạm Việt Bắc phụ trách 6 binh trạm: Biên giới, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Hoà Bình, Vụ Bản, Thanh Hoá. Ngoài ra còn có hai trạm tiền tuyến phục vụ chiến dịch trên hai hướng Việt Bắc và đồng bằng Bắc bộ. Các xưởng sửa chữa xe được tập trung thành hai xưởng Cao Thắng (Cao Bằng), Thành Công (Lạng Sơn). Sau khi Đoàn xe Lam Sơn được thành lập, Chủ tịch Hồ ChíMinh có sự quan tâm đặc biệt đối với Đoàn. Người đã chỉ thị cho Tổng cục Cung cấp xây dựng tiêu chuẩn phụ cấp kỹ thuật cho lái xe tính bằng gạo để bồi dưỡng sức khoẻ cho lái xe khi làm công tác vận chuyển.

Anh em lái xe thuộc Đại đội 200, 203 Đoàn xe Lam Sơn thực sự xúc động trước sự quan tâm của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, không ai bảo ai tất cả đều hết sức cố gắng, khắc phục khó khăn hoàn thành tốt nhiệm vụ vận chuyển, một không khí thi đua sôi nổi trong toàn đoàn. Từ các đơn vị vận tải đến đơn vị sửa chữa, huấn luyện đều xây dựng các chỉ tiêu thi đua làm theo lời Bác dạy giữ gìn xe tốt, nguỵ trang xe cẩn thận, kê kích bánh xe khi xe có hàng để đỡ hư hại lốp xe, không nhấn ga khi không cần thiết để tiết kiệm xăng, tháo xăng khi giấu xe ở bãi, dùng tay quay cho máy nổ đỡ hại bình điện, cứu xe khi địch oanh tạc...

Từ năm 1951 đến năm 1954, các Đại đội 200, 203, thuộc Đoàn xe Lam Sơn, Cục Vận tải thi đua nhau phục vụ chiến dịch Trung Du; chiến dịch Hoàng Hoa Thám, chiến dịch Hoà Bình và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngôi sao đỏ đã trở thành một kỷ niệm không thể quên và thật sự gây xúc động đối với các thế hệ cán bộ chiến sỹ Đoàn Lam Sơn năm xưa. Những lời dạy của Bác Hồ “Yêu xe như con, quý xăng như máu” đã trở thành khẩu hiệu hành động của những người lái xe phục vụ quân đội.