Huyền thoại bên dòng sông Đáy: Người nữ anh hùng Nguyễn Thị Chiên

Huyền thoại bên dòng sông Đáy: Người nữ anh hùng Nguyễn Thị Chiên

Thời kỳ kháng chiến chống Pháp—những năm tháng "hoa lửa" sục sôi của dân tộc—đã ghi danh biết bao người con anh hùng. Trong số đó, Nguyễn Thị Chiên (1926 – 2016) nổi lên như một biểu tượng kiên cường, tấm gương sáng ngời của người phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang".

Người con gái làng Tán Tước và chiến công "tay không bắt Tây"

Sinh ra tại làng Tán Tước, xã Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, Nguyễn Thị Chiên sớm thấu hiểu nỗi đau mất nước. Mới vài tuổi đầu, bà đã phải đi làm thuê, ở đợ. Khi ngọn lửa cách mạng bùng cháy khắp đồng bằng Bắc Bộ, người con gái nhỏ nhắn ấy đã xung phong gia nhập lực lượng du kích địa phương.

Năm 1951, trong một trận chống càn quét gian khổ của địch tại vùng uy hiếp Thái Bình, đơn vị du kích của bà rơi vào thế bao vây. Bằng sự gan trí và tài ẩn nấp thiên bẩm, bà Chiên đã phục kích ngay bên mép đường càn.

Khi một sĩ quan Pháp nghênh ngang đi qua, bà bất ngờ xông ra, dùng sự táo bạo và tinh thần quả cảm đánh gục đối phương, tước vũ khí và tay không bắt sống tên sĩ quan Pháp cùng một tên lính ngụy. Chiến công "tay không bắt Tây" ấy ngay lập tức truyền đi khắp các chiến trường, trở thành nguồn cảm hứng mãnh liệt cho quân và dân ta thời bấy giờ.

Với vai trò Chỉ huy trưởng đội du kích xã Tân Phong, Nguyễn Thị Chiên đã nhiều lần cùng đồng đội trinh sát địa hình, nắm rõ sơ đồ bố trí hỏa lực của địch và quyết định lập kế hoạch tập kích táo bạo vào đêm rằm Tháng Tám năm 1951. Tối hôm đó, lợi dụng lúc mưa to, nước triều dâng, đội du kích do chị trực tiếp chỉ huy chia làm ba mũi. Mũi thứ nhất bí mật vượt sông tiếp cận hàng rào phía Đông, gài mìn phá cổng đồn. Mũi thứ hai ém quân ở bờ Bắc chờ thời cơ đánh chi viện. Mũi chủ công do Nguyễn Thị Chiên dẫn đầu mang theo lựu đạn, súng trường, nhẹ nhàng bò sát tường, cắt dây thép gai, đột nhập từ hướng Nam. Khi mìn nổ, cả ba mũi đồng loạt xung phong. Tiếng hô “Xung phong diệt đồn!” vang dậy trong đêm tối. Nguyễn Thị Chiên là người đầu tiên ném lựu đạn vào lô cốt, diệt gọn ổ súng máy của địch. Bị đánh bất ngờ, quân Pháp hoảng loạn, chống trả yếu ớt.

Sau 20 phút chiến đấu, đội du kích diệt và bắt sống 20 tên địch, thu toàn bộ vũ khí, phá hủy kho đạn và giải phóng hoàn toàn khu vực Cầu Nghìn. Trận đánh thắng lợi vang dội, mở rộng vùng giải phóng, tạo điều kiện cho phong trào du kích chiến tranh ở Thái Bình phát triển mạnh mẽ. Nguyễn Thị Chiên được đồng đội mệnh danh là “Bông hồng thép của đồng bằng Bắc Bộ”.

Sau chiến công này, chị tiếp tục huấn luyện dân quân, tổ chức nhiều trận phục kích tiêu diệt địch, góp phần làm tê liệt hệ thống đồn bốt Pháp ở khu vực ven biển. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, năm 1952, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trận đánh Cầu Nghìn mãi mãi đi vào lịch sử như minh chứng sinh động cho lòng yêu nước, mưu trí và tinh thần chiến đấu bất khuất của người phụ nữ Việt Nam anh hùng.

Tinh thần kiên trung, bám dân, bám làng của Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi nhận trong một bài viết về chị: Nữ trung đội trưởng du kích Nguyễn Thị Chiên là một cố nông, 22 tuổi, vào đội du kích từ 1946. Vùng chị Chiên thường bị giặc càn quét. Cơ sở tan rã. Nhân dân hoang mang. Chị cứ bám sát lấy dân, lập lại cơ sở chính quyền và đoàn thể, tổ chức một trung đội nữ du kích chống càn quét, bảo vệ làng. Bị bắt, bị tra tấn suốt 3 tháng, bị đưa ra bắn dọa 3 lần, chị vẫn bình tĩnh, không khai nửa lời. Vừa thoát được về, tuy mình đầy vết thương, chân đau không đi được, chị cũng hoạt động lại ngay. Trong đợt thi đua từ 19-5 đến 19-12-1951, chị đã thắng 10 trận, tự tay tước được 15 súng và bắt sống 20 tên giặc (1 tên quan hai Pháp). Trong các trận, chị không hề bỏ sót một người thương binh nào. Trong vụ thuế nông nghiệp, chị đã thức 30 đêm liền, tuyên truyền giải thích từng nhà, từng người. Nhiều người lạc hậu, thấy chị thành khẩn, đều cảm động và trở nên hăng hái. Khi bắt được tên đồn trưởng (nó đã giết người anh của chị), chị giải thích chính sách khoan hồng của Chính phủ, rồi thả nó. Vì vậy, nó đã gọi nhiều ngụy binh khác ra hàng. Chị Chiên, vì yêu nước, căm giặc, trung thành với đoàn thể, kiên quyết bám sát dân, luôn luôn thương yêu đồng đội, nắm vững và ra sức thi hành chính sách nên đã lập được công to, rất xứng đáng là Anh hùng Quân đội.

Những phẩm chất ấy được thể hiện rõ nét trong suốt quá trình tham gia kháng chiến của đồng chí. Hồ sơ lưu tại Viện Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ghi: Sau phong trào “Tiếng trống Tiền Hải” năm 1930, bà bắt đầu tham gia hoạt động du kích với nhiệm vụ rải truyền đơn, canh gác bảo vệ vòng ngoài cho các cơ sở bí mật, trinh sát phát hiện nơi ém quân của địch; cùng anh em quấy nhiễu và phá hủy các đồn bốt địch. Bà được anh em bầu làm Tiểu đội phó rồi Tiểu đội trưởng. Năm 18 tuổi, Nguyễn Thị Chiên được vinh dự kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong trận đánh phối hợp với Đại đội 44, Tiểu đoàn 680, Đại đoàn 320 trên đường 39, Nguyễn Thị Chiên đã tay không bắt được tên quan hai Pháp, cùng Đại đội tấn công xóa sổ Tiểu đoàn thiện xạ lính Âu Phi. Từ đó, cái tên “Người phụ nữ tay không bắt giặc” được gắn liền với nữ du kích Nguyễn Thị Chiên.

Khí tiết trong lòng địch và Tấm huy hiệu Bác Hồ

Không chỉ tài trí trên chiến trường, bà còn thể hiện khí tiết lẫm liệt khi rơi vào tay địch. Trong một lần chuyển quân, bà bị bắt và bị tra tấn dã man bằng vô số thủ đoạn dã dọa. Thế nhưng, trước những trận đòn roi tàn khốc, người nữ du kích Thái Bình vẫn một lòng sắt son, nhất quyết không khai báo một lời.

Cuối cùng, kẻ thù đành phải thả bà vì không thể khuất phục được chí khí ấy. Trở về đơn vị, bà lại tiếp tục cầm súng chiến đấu, tổ chức các đội nữ du kích, đào hầm bí mật, đánh gác, phá giao thông địch.

Tư liệu lịch sử: Tại Đại hội Tuyên dương Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất (tháng 5/1952) tại chiến khu Việt Bắc, bà Nguyễn Thị Chiên vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trao tặng Huy hiệu Bác Hồ và Khẩu súng ngắn. Bà cũng chính là Nữ Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Dấu ấn còn mãi với thời gian

Những năm tháng hoa lửa ấy đã lùi xa, nhưng hình ảnh người nữ anh hùng tay không bắt giặc, nụ cười hiền hậu bên khẩu súng trận vẫn là một phần ký ức hào hùng của lịch sử dân tộc. Bà Nguyễn Thị Chiên trút hơi thở cuối cùng vào năm 2016, hưởng thọ 90 tuổi, để lại tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước và chí khí anh hùng cho thế hệ mai sau.