Huyền thoại cắt tay bên rừng Chàng Riệc và hành trình tìm 80 linh hồn hóa đóa sen Đồng Tháp

Có những con người mà cuộc đời họ đã hòa quyện vào sông núi, thân xác họ mang dấu vết của hàng chục trận cuồng phong bom đạn, nhưng tâm hồn họ thì vẫn vẹn nguyên một khoảng trời xanh thẳm của tình đồng chí. Ở tuổi 75, mang trên mình 9 vết thương chí tử, mất đi 92% sức khỏe, cánh tay phải không còn và bàn tay trái loang lổ sẹo đạn, Đại tá Đoàn Phước Truyền vẫn đều đặn thực hiện những chuyến hành trình ngược thời gian. Ông trở về những cánh rừng già, những nghĩa trang mênh mông Đông Nam Bộ, nơi những người anh em một thời đồng cam cộng khổ của ông đã hóa thân vào lòng đất Mẹ, hóa thân thành những bông sen Đồng Tháp ngát hương.

Dòng máu cách mạng và duyên nợ với đại ngàn Chàng Riệc

Đoàn Phước Truyền sinh năm 1947 trong một gia đình nghèo giàu truyền thống cách mạng tại xã Tân Mỹ, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp. Tuổi thơ của ông là một chuỗi những tháng ngày cay đắng và kiêu hãnh. Người cha thân yêu — một chiến sĩ kiên trung tham gia cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ — ngã xuống khi ông mới hơn 10 tuổi. Nhà có 8 anh em ruột thì 4 người đã vĩnh viễn nằm lại ngoài mặt trận, một người em út bị địch bắt tù đày tra tấn dã man. Nước mắt và máu của những người ruột thịt đã chảy xuống lòng đất quê hương, để rồi mẹ ông được Đảng và Nhà nước tôn vinh danh hiệu cao quý “Mẹ Việt Nam anh hùng”.

Sớm mồ côi, chứng kiến cảnh giặc xây đồn bốt, dồn dân vào ấp chiến lược, nỗi hờn căm tột cùng đã đẩy chàng thiếu niên Đoàn Phước Truyền đi theo tiếng gọi của cách mạng. Năm 1963, khi mới 16 tuổi, ông đã thoăn thoắt làm giao liên, rải truyền đơn, nắm tình hình địch ngay tại quê nhà trước khi thoát ly vào bộ đội địa phương huyện Lấp Vò. Một năm sau, ông được Tỉnh ủy Vĩnh Long cử đi học lớp báo vụ tại R (Chiến khu miền Đông). Chuyến đi ấy bị bom Mỹ chặn lối, không kịp nhập học, nhưng cái duyên binh nghiệp lại đưa ông đến với Đoàn 70 An ninh vũ trang miền Nam vào tháng 6/1965, biên chế vào C1, D3, giữ nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài Trung ương Cục. Đến tháng 3/1968, đơn vị đổi phiên hiệu thành Đoàn 180 An ninh vũ trang miền — tiền thân của Phòng Cảnh vệ miền Nam ngày nay.

Dưới tán rừng Chàng Riệc (Tân Biên, Tây Ninh), tuổi trẻ của Đoàn Phước Truyền gắn liền với cây súng thép và những trận đánh đi vào huyền thoại. Từ tháng 6/1963 đến tháng 4/1975, ông đã trực tiếp tham gia chiến đấu trên 25 trận hỏa tuyến, tự tay diệt 22 tên địch, bắn cháy và chỉ huy tiểu đội gài mìn phá hủy 4 xe tăng, bắn rơi 1 máy bay lên thẳng của Mỹ. Cái tên Đoàn Phước Truyền trở thành nỗi khiếp đảm của kẻ thù tại khắp các chiến trường Trảng Trà Chúc, Bàu Đưng, Trảng Ba Châu, Thiện Ngôn, quốc lộ 22 Xa Mát, Suối Mây, Trảng Bò, Trảng Tre, Trại Bí, Chi khu Mỏ Công, Cao Xá…

Phát súng B40 cách 10 mét và lời trăng trối bảo vệ súng

Năm 1966, Tiểu đoàn 3 của Đoàn 180 được chi viện 4 khẩu súng B40 đầu tiên — một loại hỏa lực chống tăng cực kỳ mới mẻ và quý hiếm lúc bấy giờ. Giữa lúc đơn vị dấy lên phong tào “Tìm diệt xe tăng địch”, Đoàn Phước Truyền đã xung phong nhận súng và trở thành người lính đầu tiên của An ninh vũ trang bắn cháy xe tăng Mỹ, mở đầu cho chuỗi ngày kinh hoàng của binh đoàn thiết giáp ngụy.

Mùa khô 1966-1967, đế quốc Mỹ mở chiến dịch Junction City — trận càn quy mô lớn nhất cuộc chiến nhằm san phẳng căn cứ Dương Minh Châu, tiêu diệt đầu não Trung ương Cục. Chúng huy động một lực lượng khổng lồ gồm 45 nghìn quân, 1.300 xe tăng thiết giáp và gần 500 máy bay oanh tạc. Đơn vị của ông Truyền nhận lệnh tử thủ, cơ động bảo vệ vùng lõi căn cứ R.

Trận đánh ấy, xe tăng địch gầm rú húc đổ những cây dầu, cây sao cổ thụ tiến thẳng vào cơ quan đầu não. Ông Truyền nhớ lại:

“Bình thường để diệt xe tăng an toàn nhất thì phải đứng cách khoảng 35 đến 40 mét. Nhưng để chắc ăn, tôi đã ôm bộc phá và khẩu B40, áp sát chiếc xe tăng đi đầu ở khoảng cách chỉ 10 mét rồi nổ súng. Chiếc tăng bốc cháy ngùn ngụt, khói lửa mù mịt. Cả đoàn xe địch khựng lại, dồn hỏa lực bắn xối xả về phía tổ chiến đấu của tôi.

Trước khi bóp cò, tôi có dặn anh em: ‘Nếu tôi hy sinh, các đồng chí phải lấy bằng được khẩu B40 này để tiếp tục chiến đấu’. Lúc ấy tôi nghĩ đơn giản lắm, mình hy sinh thì cũng đã xong một đời lính, nhưng nếu mất khẩu súng này, anh em không còn hỏa lực mạnh để chống chọi với xe tăng, căn cứ cách mạng sẽ bị tổn thất lớn lao vô cùng”.

Nhờ y tá dùng kéo cắt bỏ cánh tay để tiếp tục chỉ huy

Chiến công nối tiếp chiến công, nhưng máu của người anh hùng cũng đã thấm đẫm từng gốc cây trung quân nơi chiến khu R. Tháng 7/1968, địch điều lực lượng lớn xây dựng căn cứ Thiện Ngôn hòng cắm một chiếc gai độc vào lòng căn cứ của ta. Đoàn 180 lập tức tổ chức bám đánh.

Trong một trận giáp lá cà ác liệt, địch gọi pháo hạng nặng kết hợp phản lực ném bom hủy diệt trận địa. Một trái pháo nổ tung ngay cạnh vị trí chiến đấu, mảnh pháo phạt đứt gần hết cánh tay phải của Đoàn Phước Truyền, thịt xương dập nát chỉ còn dính lại một chút da hờ hững.

Nhìn cánh tay lủng lẳng đầy máu, người chiến sĩ 21 tuổi không một tiếng kêu rên. Nhận thấy nếu để nguyên vết thương sẽ vướng víu vào cây rừng, không thể di chuyển để chỉ huy, ông bình thản gọi y tá đến và ra lệnh: “Dùng kéo cắt phăng cánh tay này đi cho tôi!”. Giữa làn mưa đạn, nhát kéo nghiệt ngã của người y tá chiến trường đã cắt bỏ đi một phần thân thể của người lính trẻ. Ông Truyền nén đau, tiếp tục dùng tay trái điều động đơn vị rút ra khỏi tầm pháo của địch an toàn, trước khi đổ gục xuống và ngất đi vì mất máu quá nhiều.

Mái ấm bình yên và món nợ nghĩa tình với 80 linh hồn cốt nhục

Mất đi cánh tay phải ở tuổi đôi mươi rực rỡ nhất, mọi sinh hoạt đảo lộn, không thể trực tiếp cầm súng chiến đấu, chàng thanh niên Đoàn Phước Truyền từng có những phút giây hẫng hụt, buồn tủi. Nhưng ý chí của người chiến sĩ An ninh vũ trang không cho phép ông ngã quỵ. Ông chuyển về làm Chính trị viên Phó Đội 1 thuộc Đoàn 180 để tiếp tục truyền lửa cho đồng đội.

Tháng 4/1981, do thương tật quá nặng, ông chuyển ngành về làm công tác bảo vệ chính trị nội bộ Tỉnh ủy Đồng Tháp. Chính tại mảnh đất quê hương này, một người con gái Nam Bộ vì cảm mến nghị lực phi thường và tâm hồn cao đẹp của người thương binh hỏng cánh tay phải, đã đến bên ông bằng một tình yêu vĩ đại. Họ kết hôn và xây dựng một mái ấm ngập tràn hạnh phúc. Đứa con trai đầu lòng chào đời được ông bà đặt tên là Thanh Bình — hai chữ giản dị nhưng chứa đựng cả khát vọng, ước mơ của riêng ông và của cả một dân tộc đã đi qua nghìn ngày máu lửa.

Với những kỳ tích lẫy lừng, ông vinh dự được 5 lần tặng thưởng Huân chương các loại, 3 Huy chương chiến sĩ vẻ vang, 4 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, Dũng sĩ diệt xe tăng, Dũng sĩ Quyết thắng, cùng 32 Bằng khen, Giấy khen. Đặc biệt, Đoàn Phước Truyền đã trở thành 1 trong 7 cá nhân huyền thoại của Bộ Tư lệnh Cảnh vệ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Những ngày tháng của năm 2026, đất nước đã đi qua hơn nửa thế kỷ hòa bình, người cựu binh già Đoàn Phước Truyền tóc nay đã trắng như cước, bước đi chậm rãi với vết thương hành hạ mỗi khi trái gió trở trời. Ông luôn tự niệm mình là người may mắn vì còn được nhìn thấy ngày đất nước thống nhất, được sống trong tình yêu thương của con cháu.

Thế nhưng, sâu trong đôi mắt của người anh hùng già vẫn đau đáu một nỗi niềm chưa trọn. Ông vẫn lặn lội cùng chiếc ba lô sờn cũ đi dọc các bìa rừng, bờ sông, khe suối ở Tây Ninh để tìm kiếm hài cốt của hơn 80 liệt sĩ của Đoàn 180 còn nằm lại đâu đó dưới tầng đất lạnh. Với ông, chừng nào những người anh em năm xưa chưa được đưa về với đất Mẹ, thì hành trình của người lính cảnh vệ miền Nam vẫn chưa thể khép lại. Cuộc đời ông chính là biểu tượng trác tuyệt cho lý tưởng của thế hệ cha anh đi trước: Sống kiêu hùng, chết hóa linh thiêng và trọn một đời vì Tổ quốc, vì nhân dân.