HUYỀN THOẠI "CHIM SƠN CA" GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN
Người con gái Pa Cô mang họ Bác Hồ
Trong căn nhà nhỏ giữa thung lũng A Lưới (Thừa Thiên Huế), người phụ nữ dân tộc Pa Cô có gương mặt phúc hậu thường hay kể về cái tên đặc biệt của mình. Bà tên thật là Kan Lịch, nhưng với bà cũng như bao người con của đại ngàn Trường Sơn năm ấy, niềm tự hào lớn nhất đời người lính chính là được mang họ Hồ.
Việc đổi từ họ tộc bản địa sang họ Hồ không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là một lời thề son sắt của người Pa Cô, Vân Kiều giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ khốc liệt nhất. Khi ấy, để khẳng định lòng trung thành tuyệt đối với Đảng và Cách mạng, bà con đã tự nguyện từ bỏ họ cũ để mang họ của vị lãnh tụ kính yêu. Họ quan niệm rằng Bác Hồ là người cha già đã mang lại ánh sáng tự do, vì vậy được mang họ Bác là biểu tượng của sự đoàn kết và ý chí quyết tâm "cùng một họ thì phải cùng một lòng" để đánh đuổi quân xâm lược. Đối với Kan Lịch, mang họ Hồ trên vai cũng đồng nghĩa với việc mang theo trách nhiệm bảo vệ từng tấc đất quê hương.
Hành trình cách mạng của bà bắt đầu từ năm 1958, khi mới là một cô gái tuổi đôi mươi, bà hăng hái tham gia làm liên lạc, tiếp tế cho cán bộ. Với sự nhanh nhẹn và thông thuộc từng khe suối, hốc đá, Kan Lịch đã vượt qua hàng loạt trạm gác dày đặc để đưa tin mật an toàn. Tinh thần thép của người con gái mang họ Bác Hồ sớm bộc lộ khi bà không quản ngại hiểm nguy, vừa làm giao liên vừa tham gia vót chông, gài bẫy, biến mỗi gốc cây bụi cỏ thành những trận địa ngăn bước chân thù.
Huyền thoại bắn rơi máy bay bằng súng trường
Đến năm 1961, bà chính thức cầm súng chỉ huy đội du kích bản, bắt đầu những năm tháng khiến quân thù phải kinh hồn bạt vía. Sự nghiệp cách mạng của Kan Lịch gắn liền với lối đánh mưu trí, "xuất quỷ nhập thần" đặc trưng của núi rừng. Trong suốt giai đoạn 1961 - 1965, bà đã trực tiếp chỉ huy đội du kích đánh hơn 150 trận lớn nhỏ, tiêu diệt nhiều sinh lực địch và phá hủy kho tàng phương tiện chiến tranh. Bà luôn nhắc nhở đồng đội rằng: "Mình đã mang họ Bác thì phải đánh giặc giỏi, sống sao cho xứng đáng với danh dự đó".
Đặc biệt nhất là kỳ tích dùng súng trường bộ binh bắn rơi máy bay phản lực của Mỹ năm 1964 tại sân bay A Lưới. Khi chiếc máy bay địch hạ độ cao để chuẩn bị oanh tạc, bà đã ra lệnh cho đơn vị giữ bình tĩnh, đợi đúng thời điểm "con chim sắt" phơi bụng ra thì mới đồng loạt siết cò. Chỉ bằng những phát đạn súng trường chuẩn xác, bà đã hạ gục chiếc máy bay hiện đại và bắt sống phi công. Chiến công ấy không chỉ cổ vũ tinh thần cho bà con dân bản mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho phong trào "lấy yếu thắng mạnh" trên khắp các chiến trường.
Kỷ niệm thiêng liêng và lời hứa với Bác
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, ngày 1 tháng 1 năm 1967, Kan Lịch vinh dự trở thành người phụ nữ dân tộc thiểu số đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bước ngoặt xúc động nhất chính là lần bà được ra Thủ đô Hà Nội gặp Bác Hồ vào cùng năm đó. Bà kể rằng, khi thấy Bác ân cần hỏi thăm bằng giọng nói ấm áp, bà đã khóc vì xúc động. Bác hỏi bà về tình hình bà con Pa Cô có đủ muối ăn, đủ áo mặc không, rồi ân cần nhắc nhở: "Cháu đánh giặc giỏi rồi, giờ phải cố gắng học chữ để sau này về xây dựng bản làng giàu đẹp hơn".
Khắc ghi lời căn dặn thiêng liêng ấy, sau khi đất nước thống nhất, Anh hùng Kan Lịch trở về quê hương với tâm thế của một người lính không bao giờ nghỉ ngơi. Bà miệt mài vận động bà con định canh định cư, xóa bỏ hủ tục và đẩy mạnh sản xuất để thoát nghèo. Suốt mấy mươi năm qua, đóa hoa rừng ấy vẫn tỏa hương ngát thơm, giữ trọn vẹn phẩm chất của người chiến sĩ cách mạng. Câu chuyện về người con gái mang họ Hồ này chính là nhịp cầu nối quá khứ hào hùng với hiện tại, nhắc nhở thế hệ sinh viên chúng ta hôm nay về lòng tự hào dân tộc và ý chí vươn lên xây dựng Tổ quốc ngày càng văn minh, giàu mạnh.
