HUYỀN THOẠI ĐỘI GIAO THÔNG VÀNG TRÊN ĐỈNH ĐÈO CẢ VÀ KỲ TÍCH GIỮ VỮNG CON ĐƯỜNG ĐỘC ĐẠO VEN BIỂN MIỀN TRUNG
Đèo Cả nằm trên tuyến đường chiến lược huyết mạch nối liền hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa là một trong những tọa độ lửa khốc liệt bậc nhất trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Thực dân và đế quốc đã tập trung các phi đội máy bay ném bom rải thảm liên tục ngày đêm nhằm san phẳng các khúc cua hẹp dốc dứng vách đá, tạo sạt lở núi khổng lồ chặn đứng các đoàn xe tải chở hàng chi viện tiến vào miền Nam. Trước sự tàn phá điên cuồng của kẻ thù, "Đội giao thông vàng đèo Cả" – gồm những nam nữ thanh niên xung phong quả cảm của đồng bào địa phương – đã kiên cường bám trụ mặt đường, lập nên kỳ tích khôi phục mạch máu giao thông chỉ trong vòng ba mươi phút sau mỗi loạt bom tạ.
Toàn đội gồm những chàng trai, cô gái tuổi đời mười tám, đôi mươi dạn dày sương gió, coi trận địa mặt đèo hiểm trở là nhà, nhịp cuốc xẻng là khúc ca tiến công ra trận. Phương tiện tác chiến duy nhất của các anh chị là những chiếc cuốc xẻng thô sơ, xà-băng và lòng yêu nước nồng nàn cháy bỏng trong lồng ngực.
Trong một đêm mưa bão rừng tầm tã, một đợt oanh tạc bằng bom phá của máy bay địch đã làm sập sạt hoàn toàn một mảng núi lớn dốc đèo, hàng trăm khối đất đá hộc đổ ập xuống chặn ngang lối đi của đoàn xe tải chở đạn đang vội vã vượt vách dốc. Ngay khi tiếng gầm rú của máy bay giặc vừa dứt, dưới sự chỉ huy của chị đội trưởng, toàn đội giao thông vàng đã lập tức lao ra bám đường dưới trời đêm sương mù dày đặc. Không có phương tiện cơ giới cơ giới, các anh dùng xà-băng đòn bẩy bẩy đá hộc lớn xuống vực sâu, các chị dùng vai gánh đất, dùng tay trần thu dọn từng mảng bùn lầy chảy máu thịt để khôi phục mặt đường phẳng phiu. Đúng thời gian quy định, cung đường dốc hiểm trở đã được khơi thông hoàn hảo, đưa đoàn xe tải chở đạn an toàn vượt đèo kịp thời chi viện cho chiến trường trước khi trời sáng.
Tinh thần kiên cường, dũng cảm vô song và lòng xả thân vì đại nghĩa của Đội giao thông vàng đèo Cả đã viết nên một trang sử vàng chói lọi của lực lượng thanh niên xung phong Việt Nam. Sự hy sinh thầm lặng, mồ hô và cả xương máu của các anh các chị đã chứng minh cho ý chí sắt đá "Đường chưa thông, không tiếc máu xương", góp phần vĩ đại vào chiến thắng lừng lẫy của dân tộc.
Hôm nay, cung đường đèo Cả hiểm trở năm xưa nay đã được đầu tư nâng cấp phẳng phiu, hầm đường bộ đèo Cả hiện đại sừng sững xuyên lòng núi nối liền đôi bờ vui, cuộc sống nhân dân ấm no, văn minh. Câu chuyện lịch sử năm xưa luôn là niềm tự hào và bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ hôm nay về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết toàn dân và ý thức trách nhiệm nỗ lực học tập để xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, văn minh.
