HUYỀN THOẠI ĐỘI GIAO THÔNG VÀNG TRÊN ĐỈNH ĐÈO PHA ĐIN VÀ KỲ TÍCH KHƠI THÔNG TUYẾN LỬA TÂY BẮC
Đèo Pha Đin nằm trên tuyến đường chiến lược huyết mạch nối liền tỉnh Sơn La và Điện Biên là một trong những tọa độ lửa khốc liệt bậc nhất trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Thực dân Pháp đã tập trung các phi đội máy bay ném bom rải thảm liên tục ngày đêm nhằm san phẳng các khúc cua hẹp dựng đứng, tạo sạt lở núi khổng lồ chặn đứng các đoàn dân công thồ gạo và pháo binh ta tiến vào lòng chảo. Trước sự tàn phá điên cuồng của kẻ thù, "Đội giao thông vàng đèo Pha Đin" – gồm những nam nữ thanh niên xung phong quả cảm của đồng bào các dân tộc vùng cao – đã kiên cường bám trụ mặt đường, lập nên kỳ tích khơi thông tuyến đường dốc chỉ trong vòng ba mươi phút sau mỗi loạt bom tạ.
Toàn đội gồm những chàng trai, cô gái tuổi đời mười tám, đôi mươi dạn dày sương gió, coi trận địa mặt đèo hiểm trở là nhà, nhịp cuốc xẻng là khúc ca tiến công ra trận. Phương tiện tác chiến duy nhất của các anh chị là những chiếc cuốc xẻng thô sơ, xà-băng và lòng yêu nước nồng nàn cháy bỏng trong lồng ngực.
Trong một đêm mưa lũ rừng tầm tã, một đợt oanh tạc bằng bom phá của máy bay địch đã làm sập sạt hoàn toàn một mảng núi lớn dốc Pha Đin, hàng trăm khối đất đá hộc đổ ập xuống chặn ngang lối đi của đoàn xe thồ lương thực đang vội vã vượt vách dốc. Ngay khi tiếng gầm rú của máy bay giặc vừa dứt, dưới sự chỉ huy của chị đội trưởng, toàn đội giao thông vàng đã lập tức lao ra bám đường dưới trời đêm sương mù dày đặc. Không có phương tiện cơ giới cơ giới, các anh dùng xà-băng đòn bẩy bẩy đá hộc lớn xuống vực sâu, các chị dùng vai gánh đất, dùng tay trần thu dọn từng mảng bùn lầy chảy máu thịt để khôi phục mặt đường phẳng phiu. Đúng thời gian quy định, cung đường dốc hiểm trở đã được khơi thông hoàn hảo, đưa đoàn xe thồ chở gạo, thuốc men an toàn vượt đèo kịp thời chi viện cho chiến trường trước khi trời sáng.
Tinh thần kiên cường, dũng cảm vô song và lòng xả thân vì đại nghĩa của Đội giao thông vàng đèo Pha Đin đã viết nên một trang sử vàng chói lọi của lực lượng thanh niên xung phong Việt Nam. Sự hy sinh thầm lặng, mồ hôi và cả xương máu của các anh các chị đã chứng minh cho ý chí sắt đá "Đường chưa thông, không tiếc máu xương", góp phần vĩ đại vào chiến thắng lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu của dân tộc.
Hôm nay, cung đường đèo Pha Đin hiểm trở năm xưa nay đã được đầu tư nâng cấp phẳng phiu, những đồi hoa cải, hoa ban nở rực rỡ hai bên đường chào đón du khách khắp nơi về thăm chiến trường xưa trong không khí hòa bình trù phú. Ký ức về những đêm ngâm mình trong mưa phá bom, dọn đá năm xưa luôn là tấm gương sáng ngời soi lối cho thế hệ trẻ hôm nay về lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết toàn dân và ý thức trách nhiệm nỗ lực học tập để xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, văn minh.
