HUYỀN THOẠI DƯỚI LỚP ĐẤT YÊN BÌNH
Có những dòng lịch sử được viết bằng mực, nhưng cũng có những trang sử được khắc bằng máu và thanh xuân của một thế hệ anh hùng. Giữa lòng Thành phố Hồ Chí Minh sầm uất hôm nay, Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng không chỉ là một lá phổi xanh thanh bình, mà còn là nơi lưu giữ câu chuyện thời hoa lửa lay động tâm can. Dưới thảm cỏ xanh mướt ấy, hương hồn của những người con quả cảm ngã xuống năm 1968 vẫn đang sống mãi cùng năm tháng.
Nằm ở trung tâm quận 10, ít ai biết rằng trước năm 1975, khu đất này từng là Nghĩa địa Đô Thành — một trong những nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn. Nơi đây đã gánh chịu những trận bão lửa tàn khốc của chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Giữa lòng đô thị rực lửa, hàng ngàn chiến sĩ biệt động thành và quân giải phóng đã anh dũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Họ ngã xuống khi tuổi đời mới mười tám, đôi mươi. Sau trận đánh, nhiều thi thể của các anh hùng, chiến sĩ đã bị vùi lấp vội vã vào các hố chôn tập thể sâu trong lòng nghĩa địa rồi bị lớp bụi thời gian xóa nhòa dấu vết. “Thời hoa lửa” của những người lính biệt động Sài Gòn năm ấy rực cháy một khát vọng độc lập, tự do đến phi thường. Họ ra trận không có trận địa kiên cố, giữa vòng vây dày đặc của kẻ thù, trang sức duy nhất là lòng quả cảm và lý tưởng cách mạng bên ngực áo. Chi tiết ám ảnh nhất trong những tư liệu lịch sử được lật giở lại chính là đêm trước trận đánh. Giữa các căn hầm bí mật chật hẹp ở vùng ven, các chiến sĩ trẻ tranh thủ san sẻ từng ngụm nước, tết lại chiếc mũ tai bèo lấm bụi trường sơn, khẽ hát cho nhau nghe những giai điệu quê hương. Lời ước hẹn của họ sao mà giản dị: hết chiến tranh sẽ về đi học, ra đồng giúp mẹ, sống một cuộc đời bình thường. Nhưng rồi, quầng lửa chiến tranh tàn khốc đã giữ lại những ước mơ tuổi trẻ ấy dưới lớp đất sâu. Phải đến khi những chiến dịch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quy mô lớn được triển khai, lòng đất Lê Thị Riêng mới thực sự được đánh thức để "gọi tên" các anh. Dưới cái nắng như đổ lửa và những cơn mưa dầm xối xả của Sài Gòn, các cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ đã tỉ mỉ lật từng tấc đất, sàng lọc từng khối bê tông cũ kỹ. Qua những mái bạt dựng tạm giữa lòng công viên, từng rãnh mộ tập thể năm xưa dần phát lộ trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng đội và nhân dân. Giây phút vỡ òa nhất là khi những di vật thời hoa lửa phát lộ sau gần sáu mươi năm nằm sâu trong lòng đất lạnh. Đó là những chiếc bật lửa tự chế từ vỏ đạn, những mẩu bút chì, chiếc lược bí nhỏ lấm bùn đất và những chiếc cúc áo bộ đội sờn rách. Nhiều bộ hài cốt khi được tìm thấy vẫn nằm sát bên nhau trong tư thế ôm chặt lấy đồng đội. Họ ra đi khi mái tóc thanh xuân còn xanh, gửi lại xương máu để bắc những nhịp cầu cho ngày độc lập. Sự hy sinh thầm lặng ấy chính là mệnh lệnh từ trái tim, thôi thúc những người sống hôm nay phải chạy đua với thời gian để đưa các anh trở về.
Chiến tranh đã lùi xa, Nghĩa địa Đô Thành năm xưa nay đã thay da đổi thịt thành một không gian thanh bình, rực rỡ sắc hoa. Thế nhưng, linh hồn của các anh hùng liệt sĩ Mậu Thân năm 1968 vẫn mãi là ngọn lửa bất tử cháy cùng năm tháng. Hành trình tìm kiếm các anh tại Công viên Lê Thị Riêng là minh chứng sống động cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Xin kính cẩn nghiêng mình trước những người con quả cảm — những đóa hoa bất tử đã hóa thân vào lòng đất mẹ để thắp sáng tương lai cho Tổ quốc.
