HUYỀN THOẠI "ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN BIỂN" VÀ NHỮNG CON TÀU KHÔNG SỐ

Trong lịch sử quân sự thế giới, hiếm có một tuyến vận tải quân sự nào lại kỳ lạ và mạo hiểm như "Đường Hồ Chí Minh trên biển". Suốt 14 năm (1961 - 1975), những con tàu sắt, tàu gỗ thô sơ đã vận chuyển hàng chục ngàn tấn vũ khí, thuốc men từ miền Bắc vào miền Nam. Những con tàu ấy được gọi là "Tàu không số" – những bóng ma trên biển cả khiến kẻ thù vừa khiếp sợ, vừa nể phục.

Đầu thập niên 60, khi cuộc kháng chiến ở miền Nam chuyển sang giai đoạn mới, nhu cầu về vũ khí là vô cùng cấp thiết. Đường bộ Trường Sơn lúc đó còn sơ khai, vận chuyển chủ yếu bằng gùi thồ, mất nhiều tháng mới tới nơi. Ý tưởng về một con đường trên biển được hình thành.

Ngày 23/10/1961, Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân) được thành lập. Những thủy thủ được tuyển chọn là những người con miền Nam tập kết, thông thuộc từng luồng lạch, bến bãi, và đặc biệt phải có lòng trung thành tuyệt đối. Mỗi chuyến đi là một lần xác định "đi là không trở về". Họ là những trí thức, những ngư dân, những người lính trẻ mang trong mình sứ mệnh "vận chuyển niềm tin" cho đồng bào miền Nam.

Tại sao lại gọi là "Tàu không số"? Thực tế, tàu nào cũng có số hiệu của Bộ Quốc phòng, nhưng để giữ bí mật, số hiệu này thường xuyên thay đổi. Khi hành quân, các tàu được sơn lại màu sắc giống tàu cá của ngư dân địa phương hoặc tàu của các nước láng giềng.

Để tránh sự phong tỏa dày đặc của Hạm đội 7 Mỹ và hải quân Sài Gòn, các tàu không số thường không đi theo hải trình thông thường. Họ chọn đi vào những ngày thời tiết xấu nhất, khi biển động dữ dội hoặc bão lớn vì đó là lúc radar và máy bay địch hạn chế hoạt động. Những con tàu nhỏ bé chao đảo giữa những con sóng cao bằng tòa nhà, nhưng người lính vẫn kiên cường bám lái. Họ không dùng đèn, không dùng ra-đa, chỉ nhìn sao trời và dùng kinh nghiệm đi biển để định hướng.

Chi tiết bi tráng nhất trong câu chuyện về những con tàu không số chính là khối bộc phá hàng tấn thuốc nổ luôn được đặt sẵn dưới đáy tàu.

Mỗi chuyến đi, các chiến sĩ đều có một lời thề sắt đá: "Bí mật là sống còn. Nếu bị địch phát hiện và không thể thoát được, phải hủy tàu để bảo vệ con đường và không để vũ khí rơi vào tay giặc".

Nhiều con tàu khi bị bao vây, sau khi chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, thuyền trưởng và máy trưởng đã quyết định ở lại kích nổ khối bộc phá. Một tiếng nổ kinh thiên động địa, con tàu cùng những người anh hùng hòa vào sóng nước đại dương. Họ hy sinh không để lại một dấu tích, không một ngôi mộ, chỉ có biển cả bao dung ôm lấy những trái tim quả cảm.

Nhắc đến đường Hồ Chí Minh trên biển, không thể không nhắc đến Tàu 235 và vị thuyền trưởng trẻ tuổi Nguyễn Phan Vinh. Trong chuyến vận chuyển vũ khí vào bến Hòn Hèo (Khánh Hòa) năm 1968, tàu bị địch phát hiện và huy động một lực lượng khổng lồ gồm tàu chiến và máy bay bao vây.

Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã bình tĩnh chỉ huy tàu vừa đánh trả, vừa di chuyển để thu hút hỏa lực địch ra xa khu vực giấu vũ khí. Khi tàu bị hư hại nặng, anh ra lệnh cho đồng đội rời tàu, còn mình và thợ máy ở lại kích nổ khối thuốc nổ. Con tàu nổ tung, bẻ gãy làm đôi giữa biển sâu. Nguyễn Phan Vinh cùng một số đồng đội sau đó đã lên bờ và tiếp tục chiến đấu chống lại hàng trăm lính bộ binh địch cho đến hơi thở cuối cùng. Ngày nay, một hòn đảo ở Trường Sa đã được mang tên anh – đảo Phan Vinh – như một sự tri ân vĩnh cửu.

Tháng 2/1965, sự kiện tàu số hiệu C143 bị lộ tại Vũng Rô (Phú Yên) đã khiến Mỹ và chính quyền Sài Gòn bàng hoàng. Chúng không thể tin được rằng suốt nhiều năm, Bắc Việt đã vận chuyển hàng ngàn tấn vũ khí vào sát nách chúng mà chúng không hề hay biết.

Từ sau sự kiện này, đường biển bị phong tỏa nghiêm ngặt hơn. Nhưng "cái khó ló cái khôn", những con tàu không số lại chuyển sang hành trình "phương pháp mới": Đi vòng ra hải phận quốc tế, trà trộn vào những tàu buôn nước ngoài, rồi bất ngờ đột nhập vào các bến bãi miền Nam. Con đường ấy chưa bao giờ bị đứt mạch cho đến ngày 30/4/1975.

Đường Hồ Chí Minh trên biển là minh chứng cho sự sáng tạo độc đáo của chiến tranh nhân dân. Nó chứng minh rằng không có phương tiện kỹ thuật hiện đại nào của kẻ thù có thể ngăn cản được ý chí của con người.

Những người lính trên tàu không số đã sống và chiến đấu trong sự im lặng tuyệt đối. Ngay cả khi hy sinh, danh tính của họ cũng được giữ bí mật trong nhiều năm. Họ là những "anh hùng không tên", những đóa hoa rực rỡ nhất nảy mầm từ sóng mặn và máu lửa.

Hôm nay, những bến tàu như Vũng Rô, Lộc An, Thạnh Phong đã trở thành những di tích lịch sử. Những con sóng vẫn vỗ bờ, kể lại câu chuyện về một thời mà mỗi con tàu là một mũi tên lao vào lòng địch, mỗi thủy thủ là một viên gạch xây nên bức tường thành độc lập. Đường Hồ Chí Minh trên biển mãi mãi là bài ca bất tử về sự dũng cảm, mưu trí và lòng yêu nước cháy bỏng của dân tộc Việt Nam trong những năm tháng hoa lửa.