HUYỀN THOẠI HẢI LĂNG: NGƯỜI MẸ CÓ 9 TẤM BẰNG TỔ QUỐC GHI CÔNG
Đoàn Lê Uyên Nhi
Hải Phú - Mảnh đất kiên cường nuôi dưỡng người Mẹ anh hùng
Chúng tôi tìm về thôn Phú Hưng, xã Hải Phú, huyện Hải Lăng vào một buổi chiều tháng 7. Mẹ Trần Thị Mít đã đi xa (Mẹ mất năm 2004, hưởng thọ 111 tuổi), nhưng ngôi nhà tình nghĩa ấm cúng nằm giữa vườn cây xanh mát vẫn là nơi con cháu và chính quyền địa phương thường xuyên lui tới hương khói.
Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Hải Lăng giàu truyền thống cách mạng, Mẹ Mít sớm giác ngộ lý tưởng giải phóng dân tộc. Căn nhà của Mẹ từng là cơ sở nuôi giấu cán bộ, là nơi các chiến sĩ du kích Phường Sắn dừng chân trước những trận đánh ác liệt.
Bản danh sách 9 liệt sĩ - Nỗi đau tột cùng và sự kiên trung
Chiến tranh đi qua, để lại trên bàn thờ nhà Mẹ 9 tấm bằng Tổ quốc ghi công xếp kín một mảng tường. Dựa theo tư liệu lịch sử của Báo Công an Nhân dân và Hồ sơ Người có công tỉnh Quảng Trị, danh sách 9 liệt sĩ trong gia đình Mẹ gồm:
1. Chồng Mẹ: Liệt sĩ Nguyễn Hải. Ông là du kích kiên trung, hy sinh năm 1960.
2. Con trai thứ: Liệt sĩ Nguyễn Phàn, hy sinh năm 1948 trong kháng chiến chống Pháp. 3. Hai người con hy sinh năm 1964: Liệt sĩ Nguyễn Năng Đễ và Liệt sĩ Nguyễn Văn Để. 4. Con gái duy nhất: Liệt sĩ Nguyễn Thị Tiết, nữ du kích dũng cảm, hy sinh năm 1966. 5. Ba người con hy sinh năm 1968 (Mậu Thân):
○ Liệt sĩ Nguyễn Thành.
○ Liệt sĩ Nguyễn Kế.
○ Liệt sĩ Phạm Thị Tiết (Con dâu Mẹ, vợ liệt sĩ Nguyễn Năng Đễ).
6. Cháu nội: Liệt sĩ Nguyễn Năng Thành, hy sinh năm 1973 (khi hiệp định Paris vừa ký kết).
Đỉnh điểm của bi kịch là năm 1968, chỉ trong vòng một năm, Mẹ nhận tin báo tử của 3 người con (2 trai, 1 dâu). Nước mắt Mẹ đã cạn khô sau mỗi lần tiễn biệt. Người dân Hải Phú kể rằng, Mẹ không gục ngã mà biến đau thương thành hành động, tiếp tục đào hầm, nấu cơm nuôi quân, thay các con đánh giặc giữ làng.
Di sản của Mẹ để lại cho đời
Năm 1994, Mẹ Trần Thị Mít vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng.
Hôm nay, về lại Hải Phú, những hố bom năm xưa đã được lấp đầy bởi màu xanh của lúa, của tràm. Ngôi nhà của Mẹ Mít trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ Quảng Trị. Câu chuyện về Mẹ nhắc nhở chúng tôi: Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, mà được đổi bằng sự hy sinh của cả một gia đình, một dòng họ như gia đình Mẹ.
Đứng trước vong linh Mẹ và 9 liệt sĩ, chúng con xin nguyện sống xứng đáng, viết tiếp những ước mơ còn dang dở của các anh, các chị.
