Huyền thoại 'Kòn Trô' – Cánh chim đại ngàn Chơro bảo vệ buôn làng
Bắt đầu từ một thiếu niên làm giao liên bằng ống trúc, anh hùng Điểu Cải đã trở thành nỗi khiếp sợ của quân thù với khả năng đánh giặc mưu trí bằng cả vũ khí hiện đại và tự chế. Trong 5 năm hoạt động, anh đã tham gia 125 trận đánh, bắn rơi 2 máy bay và phá hủy 3 xe tăng, dâng hiến trọn tuổi xuân cho độc lập dân tộc khi mới 21 tuổi.
Anh hùng Điểu Cải sinh năm 1948 tại Đức Thắng, xã Túc Trưng, huyện Định Quán (Đồng Nai) trong một gia đình dân tộc Chơro nghèo khó. Tuổi thơ của anh không được đến trường, thay vào đó là những ngày chăn bò và chứng kiến sự tàn bạo của Mỹ - ngụy. Năm lên 8 tuổi, anh đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giao liên đầu tiên khi giấu tài liệu vào ống trúc vượt qua trạm gác cổng làng.
Năm 1965, ở tuổi 17, anh chính thức tham gia đội du kích địa phương tại Túc Trưng. Chỉ một năm sau, vào ngày 27/2/1966, người thanh niên ưu tú này đã vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Với tư cách là Xã đội trưởng du kích Bình Hòa, Điểu Cải đã ghi dấu ấn với những trận đánh huyền thoại:
Đầu năm 1968: Tại rừng Suối Nho, anh cùng 6 du kích phối hợp với bộ đội đẩy lui cuộc càn quét của bộ binh Mỹ, tiêu diệt 30 tên địch.
Tháng 6 và tháng 11/1968: Bằng sự khéo léo và bình tĩnh, anh đã dùng súng trường bắn rơi 2 máy bay thám thính của Mỹ trên trục Quốc lộ 20 và khu vực Gia Kiệm.
Tháng 9/1968: Anh mưu trí cài mìn chống tăng, phá hủy hoàn toàn 3 xe thiết giáp M113, tiêu diệt 24 lính địch.
Tháng 6/1969: Điểu Cải thể hiện sự quả cảm khi bí mật gỡ mìn mo của địch rồi cài ngược lại để tiêu diệt 12 tên khi chúng đi kiểm tra.
Trong suốt thời gian từ năm 1965 đến 1969, Điểu Cải đã tham gia tổng cộng 125 trận đánh lớn nhỏ, một mình tiêu diệt 142 tên địch. Không chỉ chiến đấu giỏi, anh còn vận động được 22 thanh niên gia nhập du kích và tự chế bom đạn địch thành vũ khí đánh lại chúng.
Giữa lúc được bầu chọn tham gia phái đoàn ra thăm quê Bác Hồ tại miền Bắc, ngày 22/10/1969, anh đã anh dũng hy sinh trong một trận chiến đấu tại quê hương. Để ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 6/11/1978, liệt sĩ Điểu Văn Cải đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Ngày nay, tên của anh được đặt cho một trường THPT tại huyện Định Quán, và chân dung của người anh hùng dân tộc Chơro đã được họa sĩ phục dựng vào năm 2014 để mãi là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo.
