HUYỀN THOẠI LAM HẠ: NHỮNG BÔNG SEN TRẮNG TRÊN MÂM PHÁO CAO XẠ
1. Trọng điểm Lam Hạ - "Cánh cửa thép" bảo vệ cửa ngõ Thủ đô
Phủ Lý (Hà Nam) những năm 1965 - 1972 là nút giao thông cực kỳ quan trọng, nơi có cầu Phủ Lý bắc qua sông Châu Giang. Đế quốc Mỹ điên cuồng ném bom hòng cắt đứt đường vận chuyển từ Bắc vào Nam. Xã Lam Hạ khi đó trở thành "tọa độ lửa" vì nằm ngay sát cầu. Để bảo vệ huyết mạch này, những cô gái dân quân tuổi đời mới mười tám, đôi mươi của xã Lam Hạ đã tình nguyện lập nên đội pháo cao xạ, trực tiếp đối đầu với "thần sấm", "con ma" của giặc Mỹ.
2. Chi tiết sự kiện: Trận đánh khốc liệt ngày 1 và 9 tháng 10 năm 1966
Đỉnh cao của sự bi tráng diễn ra trong hai ngày oanh tạc đẫm máu của không quân Mỹ vào trận địa pháo Lam Hạ.
Tình huống: Sáng ngày 01/10/1966, hàng chục máy bay Mỹ chia làm nhiều tốp lao xuống trút bom như mưa vào trận địa pháo của các nữ dân quân. Tiếng súng cao xạ 12,7mm của các chị vang lên đanh thép đáp trả. Dù bom nổ sát mép hào, khói bụi mịt mù, các chị vẫn không rời mâm pháo.
Sự hy sinh lần thứ nhất: Ngay trong trận đánh này, 6 cô gái (đứng đầu là chị Đinh Thị Tâm) đã anh dũng hy sinh ngay trên mâm pháo khi tay vẫn còn giữ chặt tay quay và nạp đạn.
Khúc tráng ca tiếp nối: Chỉ 8 ngày sau, ngày 09/10/1966, quân Mỹ quay lại phục thù. Những người còn lại của tiểu đội cùng với các thành viên mới thay thế lại bước lên mâm pháo. Trận đánh lần này còn khốc liệt hơn. Thêm 4 cô gái nữa ngã xuống. Tổng cộng, 10 cô gái của dân quân Lam Hạ đã hy sinh chỉ trong vòng hơn một tuần lễ để bảo vệ cây cầu huyết mạch.
3. Những tình tiết lay động lòng người (Minh chứng lịch sử)
Lời thề trên mâm pháo: Trước khi hy sinh, chị Nguyễn Thị Thi – một trong 10 cô gái – đã dùng máu của mình viết lên thành pháo dòng chữ: "Thà chết không rời mâm pháo". Câu nói này sau đó đã trở thành khẩu hiệu hành động cho toàn bộ lực lượng dân quân tỉnh Nam Hà (nay là Hà Nam) lúc bấy giờ.
Tình chị em trong khói lửa: Trong trận đánh ngày 1/10, chị Đinh Thị Tâm bị mảnh bom găm vào người rất nặng. Đồng đội định bế chị xuống hầm trú ẩn nhưng chị kiên quyết đẩy ra và nói: "Đừng lo cho chị, hãy tập trung bắn rơi máy bay Mỹ!". Chị đã trút hơi thở cuối cùng ngay khi tiếng súng của đơn vị vừa dứt.
Những bức thư tình chưa kịp gửi: Sau khi các chị hy sinh, trong túi áo của chị Nguyễn Thị Thu người ta tìm thấy một lá thư viết dở gửi cho người yêu đang chiến đấu ở chiến trường miền Nam. Lá thư chỉ mới kịp viết vài dòng hỏi thăm sức khỏe và lời hứa "Em sẽ giữ vững mâm pháo ở quê nhà để anh yên tâm đánh giặc".
4. Minh chứng hiện hữu
Đền thờ mười cô gái Lam Hạ: Được xây dựng ngay tại trận địa pháo năm xưa (nay thuộc phường Lam Hạ, TP. Phủ Lý). Đây là nơi thờ tự và ghi danh các chị như những vị thần hộ mệnh của quê hương.
Những mâm pháo lịch sử: Hiện nay, tại bảo tàng tỉnh Hà Nam vẫn lưu giữ những khẩu pháo cao xạ mà các chị từng sử dụng. Những vết xước, vết móp do mảnh bom gây ra trên thân pháo là bằng chứng hùng hồn nhất cho sự khốc liệt của cuộc chiến.
Danh hiệu Anh hùng: Năm 2009, tập thể 10 cô gái dân quân Lam Hạ đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
