HUYỀN THOẠI LỜI HÔ TRÊN ĐỈNH CÂY GÁO: ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN VIẾT XUÂN

1. Từ cậu bé chăn trâu đất Vĩnh Phúc đến người lính pháo cao xạ kiên trung

Nguyễn Viết Xuân sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Lên 7 tuổi, cậu bé Xuân đã phải đi làm thợ đụng, chăn trâu, ở đợ cho địa chủ trong vùng để kiếm miếng ăn qua ngày. Nhờ những năm tháng tuổi thơ gian khổ ấy, trong lòng người thanh niên đất Vĩnh Phúc đã sớm hình thành sự căm thù áp bức và ý chí tự lập kiên cường.

Năm 1952, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, Nguyễn Viết Xuân khi ấy 19 tuổi đã gạt lệ chia tay gia đình, trốn vùng địch tạm chiếm ra chiến khu xung phong nhập ngũ. Ông được phân công vào lực lượng Pháo cao xạ vừa mới thành lập của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954, Nguyễn Viết Xuân cùng đồng đội đã kiên cường kéo pháo qua những dãy núi cao vực sâu, bám trụ trận địa hầm hào để bảo vệ bầu trời lòng chảo Mường Thanh, gạt phăng các đợt tiếp tế hàng không của quân Pháp.

Sau hòa bình năm 1954, ông tiếp tục ở lại quân ngũ, miệt mài học tập nâng cao trình độ kỹ - thuật chiến thuật và được cất nhắc làm Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Sư đoàn 325. Đối với cán bộ và chiến sĩ trong đại đội, Nguyễn Viết Xuân không chỉ là một chỉ huy nghiêm minh mà còn như một người anh cả ruột thịt, luôn nhường từng bát cơm nồng, cánh chăn ấm cho tân binh và dành thời gian động viên tinh thần từng pháo thủ trước mỗi giờ xung trận.

2. Trận địa rực lửa tại đồi Cây Gáo - Miền Tây Quảng Bình (Ngày 18/11/1964)

Sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ tháng 8 năm 1964, đế quốc Mỹ bắt đầu mở rộng chiến dịch không kích tàn phá miền Bắc nhằm ngăn chặn sự tiếp tế của hậu phương lớn cho chiến trường miền Nam. Vùng đất tuyến đầu Quảng Bình – cửa ngõ dẫn vào đường Trường Sơn huyền thoại – trở thành mục tiêu đánh phá trọng điểm, dữ dội nhất của không quân Mỹ.

Sáng ngày 18 tháng 11 năm 1964, Đại đội 3 Pháo cao xạ do Nguyễn Viết Xuân làm Chính trị viên nhận lệnh cắm chốt tại đồi Cây Gáo (thuộc vùng núi miền Tây tỉnh Quảng Bình) nhằm bảo vệ cửa mở chiến lược cho các đoàn xe quân sự tiến vào Nam.

Khoảng 10 giờ sáng, bầu trời Cây Gáo bỗng gầm xé bởi tiếng động cơ phản lực. Mỹ huy động từng tốp máy bay F-100 và F-105 "Thần sấm" lao xuống cắt bom, phóng tên lửa dồn dập vào trận địa của Đại đội 3. Chỉ trong vài phút, toàn bộ đồi Cây Gáo chìm trong biển lửa, khói độc đen kịt và mù mạt bụi đá. Đạn pháo giặc cày nát từng mảng hào, hất văng những mảng đất đá ngổn ngang lên các mâm pháo.

Giữa làn mưa bom bão đạn mịt mùng ấy, Nguyễn Viết Xuân vẫn điềm tĩnh đứng cao trên gờ hầm chỉ huy. Tay cầm chiếc còi đồng, tay cầm lá cờ hiệu, ông liên tục quan sát bầu trời, phán đoán chính xác hướng lao xuống của máy bay địch để thổi còi ra lệnh cho các khẩu đội bắt mục tiêu.

"Toàn đại đội chú ý! Máy bay địch bổ nháo từ hướng mặt trời! Tất cả tập trung hỏa lực, giữ vững trận địa!" – Tiếng hô của Nguyễn Viết Xuân át cả tiếng bom nổ dồn dập.

3. Lời hô bất tử "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" giữa lằn ranh sinh tử

Trận giao tranh bước vào đợt thứ ba tàn khốc nhất. Một tốp máy bay F-100 phát hiện ra vị trí chỉ huy của Đại đội 3 nên đã bất ngờ lao thấp cắt bom napalm và bắn một tràng pháo 20mm trực diện vào công sự.

Một loạt đạn pháo địch nổ tung ngay sát mâm pháo số 1. Nguyễn Viết Xuân bị hất văng xuống lòng hầm. Một mảnh đạn pháo dã man đã gọt đứt một phần đùi phải của ông, máu đùn ra xối xả làm ướt đẫm bộ quân phục màu xanh lá cây.

Các chiến sĩ y tá vội vã lao đến băng bó và cuống quít đưa ông lên cáng cứu thương để chuyển về tuyến sau cấp cứu. Nhưng Nguyễn Viết Xuân dằn tay y tá lại, kiên quyết gạt chiếc cáng ra:

"Tôi chưa hoàn thành nhiệm vụ! Trận địa vẫn đang chiến đấu, các đồng chí pháo thủ vẫn đang bám mâm pháo, làm sao tôi có thể rời bỏ trận địa được?!"

Do đùi phải đã bị dập nát, không thể tự đứng vững được nữa, Nguyễn Viết Xuân nhìn quanh hào chỉ huy rồi ra lệnh đanh thép cho hai chiến sĩ liên lạc:

"Các đồng chí! Lấy dây dù buộc chặt chân bị thương của tôi vào cọc gỗ công sự này! Buộc chặt vào để tôi tiếp tục đứng chỉ huy!"

Thấy Chính trị viên bị thương rất nặng nhưng vẫn đứng sừng sững bên cọc gỗ hầm chỉ huy, toàn thể cán bộ, pháo thủ Đại đội 3 như được tiếp thêm một luồng điện mãnh liệt. Giữa lúc hai chiếc máy bay F-105 của Mỹ tiếp tục lao đâm thẳng xuống mâm pháo để dội bom, Nguyễn Viết Xuân dồn toàn bộ sức lực còn lại, ngẩng cao đầu chỉ tay thẳng về phía máy bay địch, cất giọng hô vang rền khắp núi rừng Cây Gáo:

"NHẰM THẲNG QUÂN THÙ MÀ BẮN! BẮN THẲNG VÀO KẺ THÙ!"

Lời hô ấy như một mệnh lệnh thiêng liêng lay động cả bầu trời Quảng Bình. Các pháo thủ Đại đội 3 nghiến răng siết chặt tay quay, dồn hỏa lực 37mm quật thẳng vào đầu ngọn sóng không quân địch. Một chiếc F-105 bốc cháy đùn đùn khói đen, cắm đầu nổ tung bên dải núi phía xa. Những chiếc còn lại hốt hoảng quăng bom bừa bãi rồi tháo chạy thục mạng ra biển.

Trận đánh kết thúc thắng lợi, Đại đội 3 bảo vệ an toàn cho đoàn xe quân sự qua đèo. Tuy nhiên, do vết thương quá nặng và mất máu quá nhiều trong suốt nhiều giờ kiên cường bám trận địa, Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân đã trút hơi thở cuối cùng ngay trên đỉnh đồi Cây Gáo vào chiều ngày 18 tháng 11 năm 1964, khi mới bước sang tuổi 31.

4. Ý NGHĨA DI SẢN BẤT TỬ

Lời hô bất tử "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" của Nguyễn Viết Xuân ngay lập tức trở thành khẩu hiệu hành động cách mạng của toàn thể Quân đội Nhân dân Việt Nam trong suốt những năm tháng chống Mỹ cứu nước. Lời hô ấy không chỉ vang vọng trên các trận địa pháo cao xạ, tên lửa, không quân, mà còn theo chân các chiến sĩ bộ binh xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nguyễn Viết Xuân được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Khẩu pháo cao xạ 37mm mang số hiệu 054131 – kỷ vật đồng hành cùng ông trong trận đánh ngày 18/11/1964 – hiện được trân trọng lưu giữ tại Bảo tàng Quân chủng Phòng không - Không quân như một di sản vô giá. Tên của ông cũng được trân trọng đặt cho nhiều trường học, con đường và các phong trào thi đua thanh niên trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Hào khí từ lời hô trên đỉnh Cây Gáo của Anh hùng Nguyễn Viết Xuân sẽ mãi là bài học lịch sử khắc sâu trong tâm khảm thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay: lòng dũng cảm, bản lĩnh kiên cường và tinh thần sẵn sàng xả thân bảo vệ từng khoảng trời, từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.