Huyền thoại "Mai Hồng Quế" – Biệt động Sài Gòn và những chuyến xe chao đảo sào huyệt địch

Một cuộc đời hai vai diễn

​Lịch sử quân sự thế giới hiếm ghi nhận trường hợp nào đặc biệt như lực lượng Biệt động Sài Gòn, nơi những chiến sĩ tình báo và biệt động vừa phải sống trong vòng vây kiểm soát gắt gao của kẻ thù, vừa phải hoàn thành những sứ mệnh tưởng chừng không thể. Trong số đó, đồng chí Trần Văn Lai (tên thật là Trần Phú Cường, thường gọi là Năm U.Som, mật danh Năm Lai hoặc Mai Hồng Quế) là một hình tượng kiệt xuất.

Sinh năm 1920 tại Thái Bình, Trần Văn Lai sớm giác ngộ cách mạng và tham gia phong trào quần chúng. Khi vào miền Nam hoạt động, ông được tổ chức phân công nhiệm vụ "chui sâu, leo cao" vào bộ máy chính quyền Sài Gòn dưới hình thức một doanh nhân.

​Bằng trí tuệ sắc bén và sự khéo léo, ông gặt hái thành công lớn trong lĩnh vực kinh doanh, trở thành nhà thầu trang trí nội thất nổi tiếng, được quyền ra vào Phủ Tổng thống (Dinh Độc Lập) và nhiều cơ quan quan trọng của Mỹ – Ngụy. Dưới lớp vỏ bọc tư sản "Mai Hồng Quế" giàu có, lịch lãm, hào hoa, ông thu thập nhiều thông tin tình báo đắt giá và tạo dựng nguồn tài chính vững chắc phục vụ cách mạng.

​Những chiếc hầm bí mật giữa lòng đô thị

​Chiến công lẫy lừng nhất của Trần Văn Lai gắn liền với việc xây dựng hệ thống hầm ngầm cất giấu vũ khí ngay sát các cơ quan đầu não của đối phương.

​Bằng tiền túi của gia đình và tài sản tích góp từ công việc kinh doanh, ông Năm Lai đã âm thầm mua lại nhiều căn nhà tại trung tâm Sài Gòn. Trong đó, căn nhà số 287/51 Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3 ngày nay) được chọn làm "đại bản doanh" chứa vũ khí. Cuộc đào hầm diễn ra trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt: mọi đất đá đào lên đều phải cho vào thùng giấy, giấu trên xe hơi chở đi tẩu tán giữa ban ngày để không gây nghi ngờ.

​Sau nhiều tháng kiên trì, một căn hầm kiên cố với sức chứa hàng tấn vũ khí, thuốc nổ, súng đạn đã hoàn thành ngay dưới sàn nhà. Hàng loạt chuyến xe chở vũ khí từ căn cứ Củ Chi, Tây Ninh vượt qua vô số trạm kiểm soát của địch để đưa về ém quân an toàn trong nội thành.

Đêm Mậu Thân 1968 và ngọn lửa bất tử

​Đêm Mồng 1 rạng sáng Mồng 2 Tết Mậu Thân 1968, căn hầm nhà ông Năm Lai trở thành điểm xuất phát của Đội 5 Biệt động Sài Gòn. Từ căn hầm này, các chiến sĩ biệt động được trang bị đầy đủ súng AK, B40, thuốc nổ để tiến công thẳng vào Dinh Độc Lập – sào huyệt cao nhất của chính quyền Sài Gòn.

Dù trận đánh diễn ra vô cùng khốc liệt và hầu hết các đồng đội trong Đội 5 đã anh dũng hy sinh, nhưng tiếng súng Mậu Thân xuất phát từ những căn hầm của ông Năm Lai đã làm chấn động giới quân sự Mỹ và dư luận quốc tế, tạo ra bước ngoặt quyết định cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

​Di sản còn mãi với thời gian

​Sau ngày đất nước thống nhất, ông Trần Văn Lai tiếp tục cống hiến cho Quân đội Nhân dân Việt Nam và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

​Ngày nay, những căn nhà hầm vũ khí của ông Năm Lai đã trở thành Di tích Lịch sử - Văn hóa Quốc gia, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là minh chứng hùng hình cho lòng kiên trung, trí thông minh và sự hy sinh thầm lặng của những người con Việt Nam vì độc lập, tự do của Tổ quốc.