HUYỀN THOẠI MẸ THỨ: CHÍN LẦN TIỄN CON ĐI, CHÍN LẦN NHẬN VỀ NỖI ĐAU HÓA NÚI SÔNG

HUYỀN THOẠI MẸ THỨ: CHÍN LẦN TIỄN CON ĐI, CHÍN LẦN NHẬN VỀ NỖI ĐAU HÓA NÚI SÔNG

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Thoãn

Đơn vị: Trường Tiểu học Phước Bình

Ở đời, nỗi đau mất cha mất mẹ người ta gọi là mồ côi. Nhưng có nỗi đau xé lòng đến mức không một từ ngữ nào gom trọn: nỗi đau của người mẹ mất con. Đau đớn ấy, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ đã nén sâu vào tâm khảm đến tận 9 lần.

Ngọn đèn dầu và những căn hầm bí mật nơi xóm Rừng

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt (nay thuộc phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) – vùng đất kiên trung “đi đầu diệt Mỹ”. Thuở đôi mươi, Mẹ nên duyên vợ chồng cùng cụ ông Lê Tự Trị. Đôi vợ chồng nông dân lam lũ, cả đời gắn với ruộng đồng, chắt chiu nuôi dạy đàn con 12 người khôn lớn (11 người con trai và 1 người con gái đầu lòng).

Khi chiến tranh nổ ra, mảnh đất Quảng Nam trở thành túi bom, chảo lửa. Căn nhà tranh vách đất của Mẹ ở xóm Rừng đã trở thành một thành lũy ngầm che chở cho cán bộ, du kích. Quanh vườn nhà, Mẹ cùng cô con gái cả Lê Thị Trị lặng lẽ đào tới 5 căn hầm bí mật ẩn dưới những gốc tre, lùm cây rậm rạp.

Những ngày giặc càn quét dày đặc, Mẹ thong dong lùa đàn bò buộc quanh bụi tre, giả vờ như che nắng cho gia súc. Vẻ mặt bình thản của người mẹ nghèo nơi thôn quê đã che mắt những họng súng quân thù, bảo bọc cho hàng trăm lượt cán bộ cách mạng đi qua những năm tháng khốc liệt nhất. Đêm đến, ngọn đèn dầu trên bàn thờ gia tiên nhà Mẹ không chỉ để dâng hương, mà còn là ám hiệu bình an cho bộ đội biết đường bí mật qua lại.

Chín lần đứt ruột: Chín người con ra trận, chín người con nằm lại

Tình thương con của Mẹ bao la như biển trời, nhưng mỗi khi nghe lời Tổ quốc gọi, Mẹ lại nuốt nước mắt vào trong, gói ghém từng nắm cơm, manh áo tiễn các con lên đường. Để rồi sau lưng Mẹ là những chuỗi ngày nhận về tờ giấy báo tử lạnh lùng:

Năm 1948 – Tang thương dồn dập: Ngày 18/6/1948, người con trai Lê Tự Xiến hy sinh. Nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai, chỉ vài tháng sau, ngày 5/10/1948, anh Lê Tự Hàn Anh ngã xuống. Đúng 10 ngày sau đó (15/10/1948), người em trai Lê Tự Hàn Em cũng anh dũng hy sinh. Trong vòng 4 tháng, Mẹ mất đi 3 người con trai.

Năm 1954: Người con trai Lê Tự Lem ngã xuống vào ngày 1/4/1954, khi tuổi đời vừa tròn đôi mươi.

Năm 1966: Liệt sĩ Lê Tự Nự hy sinh ngày 5/9/1966.

Năm 1972: Năm ác liệt của chiến trường, hai người con nữa của Mẹ là Lê Tự Mười (hy sinh ngày 14/4) và Lê Tự Trịnh (hy sinh ngày 12/9) lần lượt vĩnh viễn nằm lại chiến trường.

Năm 1974: Đại đội trưởng bộ đội địa phương Lê Tự Thịnh hy sinh anh dũng ngày 28/8 trong một trận công đồn diệt giặc.

Sáng 30/4/1975 – Khúc khải hoàn đẫm lệ: Nỗi đau quặn thắt nhất đổ dồn vào đúng ngày non sông hoàn toàn giải phóng. Khoảng 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, tại cây cầu Rạch Chiếc – cửa ngõ tiến vào Sài Gòn, người con trai Lê Tự Chuyển, chiến sĩ Biệt động thành, đã ngã xuống. Anh hy sinh chỉ vài giờ trước thời khắc lịch sử khi lá cờ chiến thắng tung bay trên Dinh Độc Lập.

Chưa dừng lại ở đó, gia đình Mẹ còn gánh chịu những mất mát khôn cùng khi người con rể Ngô Tưởng (chồng bà Lê Thị Trị) bị bắt giam và hy sinh sau những trận tra tấn dã man trong nhà lao Hội An năm 1957. Hai người cháu ngoại là chị Ngô Thị Điểu (hy sinh năm 1970) và chị Ngô Thị Cúc (hy sinh năm 1973) cũng đều hy sinh khi tuổi đời còn thanh xuân.

Bản thân bà Lê Thị Trị – người con gái đầu, vừa là thương binh vừa trải qua nỗi đau mất chồng và hai con gái – sau này cũng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Mâm cơm giỗ 9 cái chén và ý chí kiên trung

Mất mát lớn như trời bể tưởng chừng có thể quật ngã bất kỳ ai, nhưng Mẹ Thứ vẫn kiên cường đứng vững như tượng đài giữa dông bão. Ông Lê Tự Thận, người con trai thứ 11 của Mẹ, nghẹn ngào nhớ lại lời dạy của Mẹ mỗi lần đón nhận tin dữ:

"Nỗi đau như dao cắt từng khúc ruột, nhưng vì độc lập dân tộc, vì thống nhất nước nhà, Mẹ chịu được."

Sau ngày hòa bình lập lại, trên mâm cơm cúng mỗi dịp giỗ tết, người ta lại thấy bóng dáng Mẹ già lưng còng, mái tóc bạc trắng, lặng lẽ xếp ngay ngắn 9 cái chén nhỏ, 9 đôi đũa. Mẹ lẩm bẩm trong niềm hy vọng nghẹn ngào: “Chín đứa, thể nào cũng có đứa về ăn cơm với tôi…”

Năm 1998, một nhà báo kiêm cựu chiến binh Hàn Quốc đến thăm và hỏi Mẹ: "Vì sao khi đứa con thứ tư, thứ năm hy sinh, Mẹ vẫn tiếp tục động viên các con còn lại ra trận?"

Mẹ Thứ điềm tĩnh, dõng dạc đáp lời:

“Ở nước tôi, Cụ Hồ dạy rằng: ‘Không có gì quý hơn độc lập, tự do’. Cứ là người Việt Nam, trong đó có các con, các cháu tôi, đều sẵn sàng hy sinh để giành lấy độc lập tự do. Nếu đất nước còn chiến tranh, con cháu tôi vẫn sẽ tiếp tục ra trận để giữ lấy nền hòa bình mà hôm nay chúng ta đang hưởng.”

Tượng đài sống trong lòng đất mẹ

Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu vinh dự cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trong đợt đầu tiên.

Hình ảnh bình dị, đôi mắt nhân hậu và tấm lòng bao la của Mẹ đã được lựa chọn làm nguyên mẫu để tạc nên Quần thể Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm (TP. Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam) – công trình tượng đài người mẹ lớn nhất cả nước, biểu tượng vĩnh hằng cho những người mẹ ôm trọn non sông đất nước vào lòng.

Hồi 10 giờ ngày 14/12/2010, Mẹ Thứ nhẹ nhàng khép lại đôi mắt, thanh thản về với các con sau chặng đường dài 106 năm nơi dương thế.

Mẹ Thứ đã đi xa, nhưng sự hy sinh vĩ đại của Mẹ cùng hàng triệu người mẹ Việt Nam mãi là bài ca bất tử. Từng tấc đất bình yên, từng nụ cười rạng rỡ của chúng ta ngày hôm nay đều được đánh đổi bằng nước mắt, máu và sự nín lặng chịu đựng vô bờ của những người mẹ nơi hậu phương.

Đời đời ghi nhớ và biết ơn Mẹ – Mẹ của non sông đất nước!