"Huyền thoại MiG-17 và cái đầu lạnh"

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thế giới từng kinh ngạc trước một thế hệ phi công Việt Nam vốn xuất thân là những chàng trai cày, chưa từng biết đến chiếc ô tô nhưng lại có thể điều khiển tiêm kích phản lực hạ gục những phi công sừng sỏ của Không lực Hoa Kỳ. Người đi đầu trong những huyền thoại đó là bác Nguyễn Văn Bảy, một người con xứ Tháp Mười, Nam Bộ.

Ngày 24 tháng 6 năm 1966, bầu trời miền Bắc nắng gắt. Bác Nguyễn Văn Bảy cùng biên đội MiG-17 nhận lệnh cất cánh khẩn cấp để đánh chặn một tốp máy bay F-4 Phantom (Con Ma) và F-105 (Thần Sấm) của Mỹ đang đánh phá vùng trời Yên Bái.

Xét về công nghệ lúc bấy giờ, chiếc MiG-17 của ta giống như một "bác nông dân" thô sơ, không có radar, không có tên lửa, chỉ chiến đấu bằng pháo và phải bay áp sát. Trong khi đó, máy bay Mỹ hiện đại hơn gấp nhiều lần, tầm bay xa và được trang bị vũ khí tối tân.

Vừa lao lên mây, biên đội của bác Bảy liền bị rơi vào vòng vây của địch. Giữa tiếng gầm rú xé toạc bầu trời, chiếc MiG-17 của bác Bảy bị một quả tên lửa địch nổ gần, những mảnh đạn văng ra xé toạc phần đuôi và làm hỏng hệ thống radar điều khiển, chiếc la bàn trên khoang lái quay tít mù, mất phương hướng. Nguy hiểm hơn, một mảnh đạn đã xuyên qua buồng lái, sượt qua mũ bay làm đầu bác bị thương, máu chảy xuống nhòe cả một bên mắt.

Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc ấy, người ta thường sẽ chọn giải pháp nhảy dù để giữ mạng sống. Nhưng bác Bảy thì không. Bác chớp mắt cho máu chảy bớt, tay giữ chặt cần lái. Bác nghĩ: "Chiếc máy bay này là tài sản vô giá của đồng bào, mình còn thở là còn phải chiến đấu."

Nén đau đớn, bác Bảy lợi dụng tính năng cơ động vòng lượn hẹp của MiG-17 để ngoặt gấp, né tránh đợt công kích tiếp theo của địch. Bằng kinh nghiệm nhìn hướng mặt trời và dòng sông Hồng bên dưới để định vị, bác bất ngờ lao ra từ một đám mây, áp sát ngay sau đuôi một chiếc F-4 của Mỹ.

Khoảng cách thu hẹp dần: 500 mét... 300 mét... rồi 200 mét. Ở cự ly gần đến mức có thể nhìn rõ mặt viên phi công Mỹ, bác Bảy siết cò pháo. Ba khẩu pháo trên mũi chiếc MiG-17 đồng loạt nhả đạn. Chiếc F-4 hiện đại nổ tung như một quả cầu lửa khổng lồ trên không trung.

Diệt xong địch, thử thách tiếp theo là làm sao đưa chiếc máy bay đã rách nát về mặt đất. Khi tiếp cận sân bay Nội Bài, bác Bảy phát hiện thêm một tin dữ: Hệ thống phanh và cánh bướm của máy bay đã bị phá hủy, đồng nghĩa với việc máy bay sẽ lao đi với tốc độ kinh hoàng khi chạm đất và không thể dừng lại theo cách thông thường.

Bằng một sự bình tĩnh đến lạnh người, bác Bảy điều khiển máy bay tiếp đất một cách khéo léo, chấp nhận để chiếc MiG-17 lao ra khỏi đường băng, cày nát một vệt dài trên bãi cỏ trung gian nhằm dùng lực cản của đất giảm tốc độ. Chiếc máy bay dừng lại an toàn ngay sát mép hố bom.

Khi các đồng chí kỹ thuật và y tế lao đến, mở nắp buồng lái, họ thấy bác Bảy đang ngồi lịm đi, bộ đồ bay đẫm máu nhưng miệng vẫn nở một nụ cười hiền hậu. Trên thân chiếc MiG-17 hôm ấy, người ta đếm được hơn 80 lỗ thủng do mảnh đạn gây ra.

Sau ngày hòa bình, người anh hùng ấy trở về với cuộc sống đời thường, từ chối những vinh hoa nơi phố thị để về quê đào ao nuôi cá, trồng xoài, sống cuộc đời một lão nông tri điền thực thụ cho đến khi qua đời vào năm 2019. Câu chuyện về trận đánh năm 1966 của bác vẫn mãi là một bài học lịch sử sống động về lòng quả cảm, tinh thần yêu nước và ý chí biến những điều không thể thành có thể của dân tộc Việt Nam.