Huyền thoại Nữ anh hùng miền đất Đỏ - Võ Thị Sáu sống mãi ở tuổi 19

Huyền thoại Nữ anh hùng miền đất Đỏ - Võ Thị Sáu sống mãi ở tuổi 19

      Câu chuyện khiến tôi xúc động và day dứt nhất là về chị Võ Thị Sáu - một cô gái mới mười chín tuổi đã đối diện với họng súng kẻ thù bằng ánh mắt không hề chớp, bằng đôi chân không hề khuỵu, và bằng một câu nói khiến cả pháp trường phải rúng động: "Tao chỉ biết đứng, không biết quỳ". Chị không phải là một chiến sĩ được tôi luyện qua bao trận mạc, không mang trong mình vũ khí hiện đại hay đội quân hùng hậu. Chị chỉ là một cô gái quê nghèo ở vùng đất Đất Đỏ, lớn lên giữa những ngày thực dân Pháp trở lại xâm lược, chứng kiến cảnh giết người, cướp của tàn bạo ngay trước mắt mình, để rồi từ trong lòng chất phác, hiền lành ấy, một ý chí căm thù mãnh liệt đã được hun đúc và trở thành ngọn lửa cách mạng không bao giờ tàn.

Tuổi thơ giữa bom đạn

Chị Võ Thị Sáu sinh năm 1933 trong một gia đình nghèo ở Đất Đỏ. Cha chị làm nghề đánh xe ngựa, còn mẹ chị bán bì bún tại chợ Đất Đỏ - những nghề nghiệp mưu sinh chân chất, vất vả của vùng quê miền biển. Tuổi thơ của chị không có những ngày đến trường êm đềm như chúng ta hôm nay, mà là những ngày phụ giúp cha mẹ kiếm sống, chứng kiến quê hương bị giày xéo bởi bọn giặc ngoại xâm. Đầu năm 1946, thực dân Pháp trở lại chiếm đóng các địa bàn tại Bà Rịa lần thứ hai, trong đó có Đất Đỏ. Lúc ấy chị vừa tròn mười ba tuổi. Chính những cảnh tượng giết người, cướp của tàn bạo của bọn lính Pháp diễn ra ngay trước mắt đã khắc sâu vào tâm hồn non trẻ của chị một nỗi căm thù mãnh liệt, sâu sắc đối với bọn thực dân xâm lược. Trước sự đau thương và mất mát của quê hương, nhân dân trong huyện đã đồng loạt đứng lên tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, và cuộc đời chị Sáu cũng gắn bó với cách mạng kể từ đó.

Những chiến công của một cô gái mười lăm tuổi

Năm 1947, khi mới chỉ mười bốn tuổi, chị đã vừa làm nhiệm vụ mua hàng, vừa làm nhiệm vụ giao liên để nắm tình hình địch, đồng thời trở thành mật hộ viên của công an xung phong Đất Đỏ. Dù còn nhỏ tuổi nhưng chị rất mưu trí, lanh lẹ và luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được phân công. Đến năm 1948, chị được giao một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và táo bạo: phá hoại buổi lễ mít tinh do thực dân Pháp tổ chức để kỷ niệm Quốc khánh nước Pháp. Bọn chúng tổ chức buổi lễ đầy hào nhoáng nhằm tuyên truyền, khoe khoang sức mạnh và xoa dịu tinh thần kháng chiến của nhân dân. Ngay tại giữa buổi lễ, chị đã dũng cảm ném lựu đạn thẳng vào khán đài nơi tỉnh trưởng Lê Thanh Trường - một lãnh đạo cấp cao của bè lũ tay sai - đang đứng. Tiếng nổ vang lên làm cả buổi mít tinh náo loạn, âm mưu của kẻ thù bị phá sản hoàn toàn. Hành động này đã gây tiếng vang lớn, tiếp thêm niềm tin và khí thế cách mạng cho nhân dân trong vùng.

Năm 1949, chị chính thức trở thành đội viên công an xung phong Đất Đỏ. Chị tiếp tục tham gia nhiều trận chiến đấu để bảo vệ quê hương, trong đó nổi bật nhất là trận đánh tiêu diệt tên cai tổng nổi tiếng ác ôn ở Đất Đỏ - một tay sai đắc lực của thực dân Pháp, chuyên ức hiếp, bóc lột nhân dân. Chị còn tham gia nhiều trận tập kích bằng lựu đạn, dùng lựu đạn tiêu diệt hai tên ác ôn và làm bị thương nhiều lính Pháp. Không chỉ mưu trí trong chiến đấu, chị còn nhiều lần phát hiện gian tế, tay sai của Pháp, giúp đội công an kịp thời thoát khỏi nguy hiểm và chủ động tấn công địch. Chính vì những hoạt động mạnh mẽ và hiệu quả đó, bọn thực dân Pháp vô cùng lo sợ và căm tức đối với đội công an xung phong mà tiên phong dẫn đầu là chị Võ Thị Sáu. Chúng ra sức truy lùng chị ráo riết khắp nơi.

Những ngày trong ngục tù

Tháng 12 năm 1949, trong một chuyến công tác tại Đất Đỏ, chị đã không may sa vào tay giặc. Hơn một tháng bị giam giữ tại nhà tù Đất Đỏ và khám đường Bà Rịa, bọn địch dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất để moi lời khai từ một cô gái mới mười sáu tuổi. Chúng dùng dùi điện để giật vào người, dùng dùi nung lửa nóng khoan lên da thịt, dùng đủ mọi cực hình thời trung cổ để hành hạ thể xác chị. Nhưng tất cả những hình thức tra tấn tàn bạo đó chỉ làm cho ý chí của chị thêm kiên cường, thêm căm hận kẻ thù. Chị kiên quyết không hé răng nửa lời, không khai ra danh tính của bất kỳ đồng đội nào. Chính trong những ngày tháng khốc liệt đó, người ta mới thấy hết được sức mạnh tinh thần phi thường ẩn chứa trong một thân hình nhỏ bé của cô gái trẻ.

Bất lực trước sự kiên cường của chị, bọn giặc đưa chị về giam giữ ở khám Chí Hòa. Nhưng ngay cả trong tù, chị vẫn không ngừng đấu tranh. Chị tiếp tục làm liên lạc cho các đồng chí trong khám, cùng các chị em trong tù đấu tranh buộc địch phải cải thiện điều kiện sống trong nhà tù. Trước tinh thần đấu tranh quyết liệt và không hề nao núng của chị cùng những đồng chí trong tù, dù không có đủ bằng chứng, thực dân Pháp cùng bọn tay sai vẫn kết án tử hình chị. Năm 1952, chị bị đày ra Côn Đảo - nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian", nơi chất chứa và đày đọa những người tù chính trị của Tổ quốc, là nấm mồ chôn thân xác của hàng vạn anh hùng cách mạng Việt Nam.

Tại nhà tù Côn Đảo, chị vẫn giữ vững tinh thần lạc quan, kiên định chờ đợi ngày chiến thắng của đất nước. Với vai trò là một chiến sĩ kiên cường, dũng cảm, trung thành, chị vinh dự được Đảng ủy nhà tù Côn Đảo kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam và được công nhận là đảng viên chính thức. Điều đó cho thấy tấm lòng thủy chung, son sắt với cách mạng của chị được đồng chí, đồng đội ghi nhận và tin tưởng đến mức nào.

Giây phút hy sinh bất tử

Sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, giặc Pháp đưa chị ra pháp trường xử bắn. Đó là một buổi sáng đầu xuân, năm Tân Mão, khi mọi người đang chuẩn bị đón Tết cổ truyền của dân tộc. Trên con đường ra pháp trường, chị giữ dáng đi ung dung, vững chắc, đầu ngẩng cao kiêu hãnh, bất chấp hai hàng lính đứng dàn hai bên. Chị ngắt một bông hoa còn ướt đẫm sương đêm bên đường cài lên mái tóc - một hình ảnh vừa kiêu hùng vừa lãng mạn, thể hiện tâm hồn trong sáng, thanh cao của người con gái trẻ. Khi tới bãi đất, chị gỡ bông hoa từ mái tóc tặng lại cho người lính Âu Phi - một hành động nhân văn khiến ngay cả kẻ thù cũng phải ái ngại.

Lúc này, một tên lính Pháp ra lệnh bắt chị quỳ xuống để chuẩn bị hành hình. Nhưng Võ Thị Sáu không hề khuất phục. Chị quát thẳng vào mặt kẻ thù câu nói đã đi vào lịch sử: "Tao chỉ biết đứng, không biết quỳ". Trước thái độ bất khuất đó, chị còn cất lên bài hát Quốc tế ca giữa pháp trường, thể hiện niềm tin lạc quan cách mạng sắt đá của một người cộng sản chân chính. Một tiếng "bắn" vang lên, cũng là lúc một tràng súng nổ. Võ Thị Sáu ngã xuống khi tuổi đời mới tròn mười chín - người tử tù đầu tiên ở Côn Đảo, cũng là người nữ tù nhỏ tuổi nhất trong lịch sử nhà tù khét tiếng này.

Sự tri ân kỳ lạ từ lòng dân

Sau khi chị hy sinh, một điều kỳ lạ và cảm động đã xảy ra tại Côn Đảo. Ngay tối hôm đó, kíp tù làm thợ hồ ở khám 2, banh I đã tìm cách đúc một tấm bia bằng xi măng, khắc rõ họ tên, quê quán, ngày hy sinh để đặt ở đầu mộ chị - một hành động thể hiện tình cảm sâu sắc và sự kính trọng vô hạn của đồng chí, đồng đội dành cho người con gái anh hùng. Sáng hôm sau, sĩ quan chỉ huy ngục Côn Đảo là Jarty đích thân dẫn lính đến đập nát tấm bia, san bằng ngôi mộ. Không ngờ, sáng hôm sau nữa, mộ chị lại được đắp cao hơn trước và một tấm bia bằng xi măng khác lại được dựng lên. Jarty nổi giận, ra lệnh cho giám thị trưởng Passi chỉ huy hai mươi lính lôi từng người tù ra đánh bằng roi mây, nhiều người bị đánh đến nằm bệnh xá, những người bị tình nghi phải nằm xà lim. Thế nhưng, những người còn đi làm khổ sai vẫn lén giấu từng nhúm xi măng để dựng lại bia, đắp lại mộ chị Sáu. Cứ mỗi lần Pháp đập bia, phá mộ, thì sau đó bia mộ chị Sáu lại được dựng lên cao hơn, bền hơn.

Dần dần, lính Pháp bắt đầu lan truyền rằng: "Cô Sáu rất linh thiêng, không ai có thể đập phá được mộ của cô", và những ai trực tiếp chỉ huy phá mộ thì vài hôm sau đã chết "bất đắc kỳ tử", hoặc khùng khùng điên điên. Thấy thế, gác ngục bắt đầu chùn tay. Cũng từ đây, người trên đảo khi nhắc tới một điều gì hệ trọng đều không thề "có trời đất quỷ thần" nữa, mà thề: "Có cô Sáu chứng giám". Sự linh thiêng và tấm lòng dân dành cho chị còn lan tỏa mạnh mẽ hơn khi năm 1960, một viên chức tên Tăng Tư ra Côn Đảo nhận chức Phó tỉnh trưởng tỉnh Côn Đảo. Vợ ông đang mắc chứng bệnh nan y. Nghe chuyện về Võ Thị Sáu, ông âm thầm lập bàn thờ chị trong nhà, cầu mong phù hộ cho vợ khỏi bệnh. Là quan chức của chế độ Việt Nam Cộng Hòa, việc thờ Võ Thị Sáu - một "liệt sĩ cộng sản" - nếu bị phát giác sẽ bị kết tội nặng, nhưng ông vẫn bất chấp rủi ro vì niềm tin vào sự linh thiêng của chị. Rồi điều kỳ diệu đã đến: năm 1964, khi Tăng Tư lên chức tỉnh trưởng, bà vợ cũng khỏi bệnh. Vợ chồng Tăng Tư liền làm lễ tạ và gieo quẻ xin phép được trùng tu ngôi mộ của chị. Vợ ông về Chợ Lớn đặt một tấm bia có khắc rõ dòng chữ: "Liệt nữ Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại Bà Rịa, mất ngày 23/1/1952" và tổ chức buổi lễ long trọng đặt bia trên mộ chị. Về sau, Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam còn dựng thêm một tấm bia nữa để ghi công chị. Tổng cộng, ngôi mộ Võ Thị Sáu hiện nay có tới ba tấm bia - mỗi tấm đều gắn với một sự ghi nhận từ tâm linh cho tới lịch sử - một minh chứng hiếm có cho thấy tình yêu kính mà nhân dân dành cho chị sâu đậm đến nhường nào.

Ngôi mộ của chị hiện vẫn nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương Côn Đảo, nơi mỗi năm có hàng vạn người từ khắp mọi miền đất nước đến viếng, thắp hương tưởng nhớ.

Bài học còn mãi với thời gian

Năm 1993, khi đất nước đã hoàn toàn sạch bóng kẻ thù, chị Võ Thị Sáu được Nhà nước truy tặng Huân chương chiến công hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân - một trong những chiến sĩ trẻ tuổi nhất được vinh danh ở tầm vóc đó. Nhưng có lẽ phần thưởng quý giá nhất đối với chị không nằm ở những danh hiệu cao quý ấy, mà nằm ở chỗ: hơn bảy mươi năm đã trôi qua, hình ảnh cô gái mười chín tuổi ngắt bông hoa cài lên mái tóc, ngẩng cao đầu bước ra pháp trường vẫn sống mãi trong lòng bao thế hệ người Việt Nam.

Câu chuyện của chị Võ Thị Sáu nhắc tôi nhớ rằng lòng yêu nước không phân biệt tuổi tác, giới tính hay hoàn cảnh xuất thân. Một cô gái quê nghèo mới mười chín tuổi, không có vũ khí tối tân, không có quân đội hùng hậu, vẫn có thể khiến kẻ thù phải khiếp sợ bằng chính tinh thần bất khuất, ý chí sắt đá và lòng yêu nước nồng nàn của mình. Hôm nay, khi chúng ta được sống trong hòa bình, được đến trường trên những con đường phẳng lặng, được đón Tết bên gia đình mà không phải nghe tiếng súng, hãy luôn nhớ rằng tất cả những điều giản dị ấy là nhờ có những con người như chị Võ Thị Sáu đã dâng hiến cả tuổi xuân và cuộc đời mình cho dân tộc. Sự hy sinh của chị không chỉ là một trang sử bi tráng, mà còn là một lời nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm gìn giữ và xây dựng quê hương - để những bông hoa chị từng cài trên mái tóc giữa pháp trường năm ấy, mãi mãi không bao giờ phải héo tàn trong cảnh bom đạn chiến tranh.