Huyền thoại Phạm Ngọc Thảo: Bản lĩnh kiên trung và những chiến công xuất sắc của nhà tình báo hành động

Trong lịch sử tình báo quân sự Việt Nam, Đại tá – Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo là một trường hợp độc nhất vô nhị. Được Trung ương tin tưởng giao phó nhiệm vụ thâm nhập sâu vào các tầng nấc quyền lực cốt lõi của chính quyền đối phương, ông đã thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, trí tuệ kiệt xuất cùng lòng trung thành vô hạn với sự nghiệp giải phóng dân tộc. Cuộc đời hoạt động của ông không chỉ là nguồn cảm hứng lớn cho nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật mà còn để lại những bài học vô giá về nghệ thuật tình báo hành động.

Giai đoạn giữ cương vị Tỉnh trưởng Kiến Hòa (nay thuộc tỉnh Bến Tre), Đại tá Phạm Ngọc Thảo đã khéo léo biến quyền lực hành chính và quân sự trong tay thành công cụ che chở cho phong trào cách mạng. Ông thường xuyên cung cấp kịp thời các tin tức, tài liệu liên quan đến những kế hoạch hành quân càn quét, giúp lực lượng ta chủ động phòng tránh và giảm thiểu tổn thất. Bằng sự quyết đoán, ông đã điều chuyển thành công 1 trung đoàn thuộc Sư đoàn 3 bộ binh cùng 5 tiểu đoàn biệt động ra khỏi địa bàn nhằm làm giảm áp lực đàn áp của địch đối với lực lượng du kích. Đặc biệt, mượn cớ thực thi chính sách thân dân của Tổng thống, ông đã ký lệnh phóng thích hơn 2.000 tù nhân chính trị — vốn là những cán bộ, hạt nhân nòng cốt của phong trào cách mạng, trong đó có ông Võ Viết Thanh (sau này là Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh). Không dừng lại ở đó, ông còn ngầm hỗ trợ ta tiêu diệt các phần tử phản bội, chỉ điểm; chủ động bẻ hướng những đợt càn quét vào vùng hoang vắng, ít dân cư và khéo léo phát động các phong trào biểu tình gây chia rẽ nội bộ chính quyền tay sai.

Không chỉ dừng lại ở vai trò thu thập tin tức tình báo đơn thuần, Phạm Ngọc Thảo còn trực tiếp tổ chức và tham gia chỉ đạo các cuộc binh biến, đảo chính làm chao đảo chính trường Sài Gòn. Dù chưa thể giành được thắng lợi trọn vẹn về mặt chính quyền, các cuộc chính biến này đã đẩy bộ máy đối phương vào thế khủng hoảng, mâu thuẫn triền miên, từ đó góp phần làm chậm tiến độ đưa quân viễn chinh Mỹ ồ ạt vào miền Nam. Các sự kiện chính trị do ông khơi mào còn thu hút sự quan tâm sâu sắc của truyền thông quốc tế, thổi bùng làn sóng phản chiến ngay trong lòng nước Mỹ. Tài năng thuyết phục và tầm ảnh hưởng của ông lớn đến mức chính Tướng Nguyễn Cao Kỳ sau này cũng phải thừa nhận rằng Phạm Ngọc Thảo sở hữu sức hút kỳ lạ và nếu không bị ngăn chặn kịp thời vào năm 1965 thì ông hoàn toàn có thể trở thành Thủ tướng chế độ cũ. Thậm chí, ngay cả nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn cũng từng đánh giá nhiệm vụ của Phạm Ngọc Thảo nguy hiểm hơn của mình rất nhiều lần vì luôn đặt mục tiêu trực tiếp lật đổ chính quyền đối phương.

Năm 1965, khi bị đối phương ráo riết truy bắt và tuyên án tử hình, Đại tá Phạm Ngọc Thảo vẫn kiên quyết từ chối phương án rút về căn cứ giải phóng để bảo toàn tính mạng. Với nhận định bản thân vẫn còn khả năng tập hợp lực lượng ngăn chặn chính quyền quân phiệt rước quân Mỹ vào tham chiến, ông quyết định bám trụ lại Sài Gòn, nắm giữ một tiểu đoàn để duy trì hoạt động bí mật giữa vòng vây kẻ thù. Khi không may sa vào tay giặc, ông đã phải chịu đựng những màn tra tấn tàn bạo nhất. Dù bị sát hại đến hơi thở cuối cùng, ông vẫn giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng mà không để lộ thân phận là một đảng viên Đảng Cộng sản, một nhà điệp báo chiến lược của Việt Nam. Khí phách kiên trung bất khuất của ông khiến đối phương phải khiếp sợ; bức điện mật của William Colby (Phó giám đốc Kế hoạch của CIA tại Sài Gòn) từng cay đắng thừa nhận rằng không một sự cám dỗ tiền tài hay hình phạt tử hình nào có thể lung lạc được ý chí của Phạm Ngọc Thảo.

Sự hy sinh thầm lặng của Đại tá Phạm Ngọc Thảo đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân trân trọng ghi nhận. Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt từng xúc động khẳng định ông đã gánh vác một nhiệm vụ đặc biệt chưa từng có tiền lệ, xứng danh người chiến sĩ mang quân hàm Đại tá ở cả hai chiến tuyến đối nghịch. Ghi nhận những cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngày 30/8/1995, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam đã truy tặng Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều huân chương cao quý khác. Tấm gương kiên định lý tưởng, lòng quả cảm và trí tuệ sáng suốt của ông mãi là biểu tượng mẫu mực, niềm tự hào to lớn của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam.