Huyền thoại tình báo -Thiếu tướng AHLVTND Vũ Ngọc Nhạ -

Trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, chiến trường không chỉ diễn ra ngoài mặt trận mà còn diễn ra ngay trong lòng địch - nơi những chiến sỹ tình báo xuất sắc nhất của quân đội ta lặng lẽ lập những chiến công. Thiếu tướng tình báo Vũ Ngọc Nhạ - người từng làm cố vấn cho ba tổng thống của chế độ Sài Gòn - là một trong số đó.

Vũ Ngọc Nhạ tên thật là Vũ Xuân Nhã, sinh ngày 30/3/1928, mất ngày 7/8/2002, tại xã Vũ Hội, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình nhà Nho hiếu học. Năm 15 tuổi, ông được bố đưa vào Huế theo học tại Trường Trung học Thuận Hóa. Tại đây, ông đã được giác ngộ về lòng yêu nước, về lý tưởng cách mạng.

Thiếu tướng tình báo Vũ Ngọc Nhạ. Ảnh: baothaibinh.vn

Năm 1947 Vũ Ngọc Nhạ tình nguyện vào quân ngũ, trở thành anh bộ đội Cụ Hồ, công tác tại thị đội thị xã Thái Bình; được kết nạp Đảng ngày 20/6/1947. Năm 1952, Vũ Ngọc Nhạ mang tên Vũ Ngọc Kép, có mặt trong đoàn đại biểu quân sự tỉnh Thái Bình đi dự Hội nghị chiến tranh du kích Bắc Bộ tại Việt Bắc do Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Tổng tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái chủ trì. Cũng tại cuộc Hội nghị này, Vũ Ngọc Nhạ đã nhận nhiệm vụ quan trọng do chính Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp giao phó: “Nhiệm vụ của chú là phải bằng mọi cách để biết được Mỹ đang làm gì, Mỹ sẽ làm gì và Mỹ đã làm gì”. ( trích Báo Tin tức ngày 07/08/2022 )

Cuộc đời tình báo hơn 20 năm của Vũ Ngọc Nhạ bắt đầu từ năm 1954. Ông là một trong số điệp viên chiến lược được tung vào miền Nam chuẩn bị cho thời kỳ hậu Hiệp định Genève. Ông xây dựng vỏ bọc tinh vi: giáo dân công giáo ngoan đạo "bỏ Việt Minh" vì bị kỳ thị, về sống ở Phát Diệm (Ninh Bình), tham gia Tổng bộ Tự vệ Phát Diệm do các giáo sĩ chống cộng khét tiếng lãnh đạo.

Năm 1955, ông cùng vợ con di cư vào Nam, với lý lịch Vũ Đình Long, duy nhất một chi tiết giả là bất mãn chính sách công giáo của chính quyền miền Bắc. Từ vỏ bọc "cố đạo", ông khéo léo gây dựng quan hệ với các giáo sĩ uy tín như Lê Hữu Từ, Hoàng Quỳnh, tạo uy tín trong công giáo và trở thành cầu nối với gia đình họ Ngô. Ông được Ngô Đình Diệm tin tưởng xem như "người một nhà", với vai trò phụ tá của Đức cha Lê Hữu Từ, tiếp cận quan chức cấp cao và cả Tòa thánh Vatican, từ đó nắm nhiều tin tức chiến lược. Sau khi Ngô Đình Diệm bị lật đổ, với ảnh hưởng trong công giáo, Vũ Ngọc Nhạ tiếp tục được Nguyễn Văn Thiệu tin dùng sau khi Thiệu đắc cử, bất chấp sự ngờ vực dai dẳng từ CIA Mỹ. Ông biến nghi ngờ thành đức tin của đối phương để bảo vệ vỏ bọc và thoát hiểm.

Theo nhà văn Hữu Mai, khác với thủ đoạn thông thường, ông Nhạ cảm hóa đối phương bằng nhân cách và đức độ, sống như một linh mục nhân từ, dùng đạo lý thuyết phục người khác. Đây là biện pháp độc đáo ít tình báo viên làm được. Trung tướng Dương Xuân Vinh, nguyên Chính ủy Tổng cục Tình báo Bộ Quốc phòng lý giải, vẻ ngoài và am hiểu "thần học" tạo cho ông vẻ "tôn nghiêm, thần bí", khiến mọi người tin cậy, đặc biệt trong môi trường chính quyền Công giáo của Diệm, giúp ông tiếp cận lãnh đạo cấp cao. Khả năng diễn xuất "nhập vai" của ông đạt kỳ diệu. Đại tướng Mai Chí Thọ nhận xét: "Từ dáng đi, giọng nói, đôi mắt đến tính cách y như là một cố đạo phản động... một điều kỳ diệu đối với nghệ thuật tình báo mà chính tôi cũng không thể tưởng tượng." Với vai trò là phụ tá của Đức cha Lê Hữu Từ, ông có điều kiện tiếp cận với các quan chức cao cấp trong chính phủ ngụy quyền và thậm chí cả Tòa thánh Vatican, từ đó nắm được nhiều tin tức chiến lược quan trọng của Mỹ và Ngụy để cung cấp cho tổ chức. ( trích Báo Lạng Sơn ngày 16/05/2025 )

Nhờ sự thông minh và lòng ham học hỏi, nghiên cứu mà ông đã hiểu sâu sắc mọi vấn đề về quân sự, kinh tế, tôn giáo, ngoại giao… Ông được tổ chức chỉ đạo Nam tiến, “luồn sâu, leo cao” trở thành cố vấn thân cận cho giới lãnh đạo trong chính quyền Thiệu - Kỳ. Ông trở thành cố vấn thân cận cho Ngô Đình Diệm, rồi Nguyễn Văn Thiệu, Dương Văn Minh — tiếp cận trực tiếp những quyết sách cao nhất của đối phương. Đó là điều mà tình báo thế giới phải thừa nhận là “rất hiếm có”.

Ông Vũ Ngọc Nhạ (người thứ 2, trái qua) trong lần họp mặt của Tổng cục tình báo.

Nhờ chiếm được vị trí quan trọng này mà nhà tình báo Vũ Ngọc Nhạ đã lấy được hàng loạt tài liệu chiến lược, sách lược tuyệt mật: từ kế hoạch “Xây dựng ấp chiến lược”, “Kế hoạch Stalay Taylor”… thời Diệm, đến “Kế hoạch bình định nông thôn”, “Kế hoạch Phượng Hoàng”, “Kế hoạch đổ quân của Mỹ”, “Sách lược chiến tranh đặc biệt”… Ông cũng là người cầm đầu "Vụ án gián điệp lớn nhất thời đại” : A22.

Cuối năm 1969, phiên tòa đặc biệt làm rung động giới tình báo và cả Sài Gòn lúc bấy giờ: Phiên tòa xét xử mạng lưới tình báo A22. Các bị cáo đều là những nhân vật trọng yếu trong chính phủ ngụy quyền, từ cố vấn đặc biệt của tổng thống đến cấp bộ trưởng. Trong bộ hồ sơ của Tổng Giám đốc Cảnh sát Quốc gia ngụy quyền Sài Gòn thu được sau này, có đoạn viết: “Từ trước đến nay, ngoại trừ những giai thoại giả tưởng trong tiểu thuyết trinh thám, chưa bao giờ có những tổ điệp báo thành công đến như thế. Cụm A22, hoạt động do ông Vũ Ngọc Nhạ cầm đầu phát triển đều đặn và thi thố nhiều thủ đoạn mà chúng ta phải nhìn nhận là huyền diệu và xuất sắc”.

Cụm phát triển hệ thống điệp vụ rất quan trọng và len lỏi vào được nhiều cơ quan đầu não của Việt Nam Cộng Hòa. Những tin tức chiến lược mà cảnh sát quốc gia biết họ cung cấp đều có giá trị giúp cho Hà Nội có được những dữ kiện chắc chắn khi ấn định chính sách của họ đối với cuộc chiến tranh".Vũ Ngọc Nhạ, người bị tố cáo cầm đầu mạng lưới này, xuất hiện tại tòa với phong thái ung dung lạ thường. Ông bận bộ áo trắng, quần đen, cà vạt nâu, tay cầm xấp giấy, luôn nở nụ cười. Ông từ chối luật sư và tự bào chữa, chỉ tuyên bố: "Việc làm của mình chỉ có lịch sử phán xét".Bằng sự bản lĩnh và thông minh, ông biến vụ án phản gián thành vụ án chính trị, đẩy cao mâu thuẫn giữa chính quyền Nguyễn Văn Thiệu và CIA, gây phẫn nộ giới công giáo. Nhờ không đủ bằng chứng, toàn bộ cụm A22 không ai bị tử hình – một kết cục gần như không tưởng. Sau vụ án, các thành viên bị đi đày hoặc giam giữ, Vũ Ngọc Nhạ bị đưa ra Côn Đảo đầu năm 1970, trước khi được trao trả năm 1973 theo Hiệp định Paris.

Sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào năm 1975, ông bí mật trở về với Đảng, mang theo những chiến công lẫm liệt nhưng đầy tự hào. Bằng những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho ngành tình báo, ông được phong quân hàm Thiếu tướng – phần thưởng xứng đáng cho cả đời cống hiến thầm lặng.Cuộc đời của Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ chính là biểu tượng của lòng trung thành tuyệt đối, của sự mưu trí, kiên cường và bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ tình báo Việt Nam. Ông không chỉ sống trong lòng địch, mà đã chiến đấu ngay giữa trung tâm của kẻ thù, trở thành “người của Đảng trong bộ não đối phương”, góp phần xoay chuyển cục diện chiến tranh.

Ngày 7/8/2002, ông ra đi, để lại niềm tiếc thương vô hạn. Nhưng câu chuyện về “ông cố vấn” huyền thoại vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho mọi thế hệ hôm nay và mai sau. Những trang đời của ông chính là minh chứng cho chân lý : tình yêu Tổ quốc có thể khiến con người vượt qua mọi thử thách, kể cả những hiểm nguy vô hình giữa lòng địch.

Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ mất năm 2002 tại TP.HCM.

Câu chuyện về nhà tình báo Vũ Ngọc Nhạ — người chiến sĩ “âm thầm mà oanh liệt” — sẽ mãi là bản anh hùng ca bất tử trong thời hoa lửa của dân tộc Việt Nam.

Nguồn:

- Nguồn: Wikipedia tiếng Việt – “Vũ Ngọc Nhạ”

- Nguồn: Báo Tin Tức – “Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ – một huyền thoại tình báo cách mạng” ( 07/08/2022 )

-Nguồn: Hồ sơ A.22 – trích dẫn trong Báo Tin Tức, 2022

- Nguồn:Báo VTC News – “Chuyện chưa kể về 'Ông cố vấn' và vụ án gián điệp lớn nhất thời đại năm 1969” ( 16/05/2025)

ST: Bùi Gia Hưng Tiểu học Đông la – Đông Hưng – Hưng yên