HUYỀN THOẠI TRÊN ĐẤT LỬA QUẢNG TRỊ

Nếu có ai hỏi nơi nào trên dải đất miền Trung phải gánh chịu nhiều bom đạn nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, câu trả lời chắc chắn là Quảng Trị. Và trên mảnh đất đầy nắng gió, đất đá bị cày xới đến từng centimet ấy, có một người lính đã biến những quả mìn, những hàng rào dây thép gai của kẻ thù thành nỗi khiếp sợ ngược lại cho chính chúng.

Người đó là Trịnh Tố Tâm – chàng trai quê gốc Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), nhưng cả tuổi trẻ và xương máu của anh đã dâng trọn cho những mạch đường chiến dịch tại mặt trận Đường 9 - Quảng Trị.

1. Bản lĩnh của người lính trẻ và trận "đón lõng" trên Đường 9

Thời gian: Những năm 1967 - 1968

Địa điểm: Cung đường chiến lược 9, Quảng Trị

Nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ, Trịnh Tố Tâm được phân công vào lực lượng công binh, trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Trị - Thiên khốc liệt. Lúc bấy giờ, tuyến Đường 9 là huyết mạch giao thông quân sự cực kỳ quan trọng, địch kiểm soát gắt gao với xe bọc thép, trực thăng tuần tra và hệ thống thám báo dày đặc.

Với nhiệm vụ đánh chặn các đoàn xe tiếp tế của địch, người chiến sĩ trẻ Trịnh Tố Tâm đã ngày đêm bám trụ sát sạt lề đường. Không có vũ khí hạng nặng, anh cùng đồng đội dùng chính tư duy mưu trí để đánh giặc.

Trong một trận đánh năm 1967, nhận thấy quy luật di chuyển của xe bọc thép địch thường đi sát mép đường để tránh bom mìn ở giữa, Trịnh Tố Tâm đã táo bạo bò sát vào tận mép công sự của địch trong đêm tối để gài mìn. Khi chiếc xe bọc thép đầu tiên dẫn đoàn lọt vào đúng tầm, một tiếng nổ xé toạc màn sương báo hiệu trận đánh bắt đầu. Chỉ với vài quả mìn tự chế và sự quyết đoán, anh đã chỉ huy tổ chiến đấu đánh bại cả một đoàn xe bọc thép, bẻ gãy mũi hành quân càn quét của địch mà không hề tổn thất lực lượng.

2. "Vua mìn" và những sáng tạo xuất thần

Sự kiên cường của Trịnh Tố Tâm không chỉ nằm ở lòng dũng cảm, mà còn ở trí tuệ sáng tạo vô bờ bến của một người lính công binh miền Bắc. Trong tay anh, mỗi quả mìn không chỉ là một khối thuốc nổ vô tri, mà là một thực thể có "chiến thuật".

Anh nghiên cứu kỹ lưỡng thói quen dò mìn của lính công binh Mỹ. Biết chúng dùng máy dò kim loại hiện đại, anh đã sáng chế ra các loại mìn bọc bằng vỏ tre, vỏ gỗ hoặc đất nung hoàn toàn "vô hình" trước máy dò. Có những lần, anh gài mìn giả bằng sắt vụn để đánh lừa máy dò của địch, khiến chúng mất hàng giờ đồng hồ để rà quét và nghi binh, rồi bất ngờ dính phải mìn thật bọc gỗ được chôn ngay bên cạnh.

Nhờ những sáng kiến độc đáo ấy, hiệu suất chiến đấu của đơn vị Trịnh Tố Tâm đạt mức kỷ lục. Cá nhân anh đã trực tiếp tham gia và chỉ huy hàng trăm trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt hàng trăm tên địch, phá hủy hàng chục xe quân sự, trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với binh lính Mỹ - ngụy mỗi khi phải di chuyển qua cung đường có bước chân của "biệt đội Trịnh Tố Tâm".

3. Vết thương rỉ máu và nụ cười trên trận địa

Đỉnh cao của sự thử thách là vào chiến dịch Đường 9 - Nam Lào năm 1971. Địch điên cuồng dội bom rải thảm nhằm cắt đứt đường tiếp viện của ta. Trịnh Tố Tâm lúc này đã là đại đội trưởng, anh dẫn đầu đơn vị bám trụ ở những cao điểm khốc liệt nhất để gài mìn, chặn đường rút lui của địch.

Trong một trận đánh giáp lá cà xáp lá vành, một mảnh lựu đạn găm thẳng vào đùi anh, máu chảy ướt đẫm ống quần quân phục. Giữa làn mưa đạn, người cứu thương định cõng anh về tuyến sau, nhưng Trịnh Tố Tâm gạt phắt đi:

"Tôi chưa chết thì trận địa này vẫn là của ta! Băng bó nhanh rồi lui ra cho tôi chỉ huy!"

Anh tự tay dùng dây cao su siết chặt vết thương để cầm máu, rồi tiếp tục bò trên mặt đất nóng bỏng cát bụi, chỉ huy các chiến sĩ bám chắc trận địa, dùng súng tiểu liên và lựu đạn đánh bật liên tiếp 4 đợt phản kích của một tiểu đoàn địch đông gấp mười lần. Khí phách của người đại đội trưởng bị thương nhưng không rời trận địa đã truyền một luồng điện quả cảm vào tim mỗi chiến sĩ, giúp đơn vị giữ vững trận địa cho đến khi lực lượng tăng viện kịp thời ập tới.

4. Người anh hùng bước ra từ khói lửa

Với những chiến công hiển hách ấy, ngày 20 tháng 9 năm 1971, khi mới chỉ 26 tuổi, Trịnh Tố Tâm vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân – trở thành một trong những anh hùng trẻ tuổi nhất của quân đội ta thời bấy giờ. Anh cũng là người duy nhất tính đến thời điểm đó được tặng thưởng tới 53 Huân, Huy chương các loại, trong đó có 13 danh hiệu "Dũng sĩ diệt Mỹ".

Sau ngày hòa bình lập lại, người anh hùng Trịnh Tố Tâm tiếp tục cống hiến cho đất nước trên các cương vị khác nhau, trong đó có Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, chăm lo cho chính những người đồng đội, những gia đình thương binh liệt sĩ đã từng đi qua bom đạn giống như mình.

Câu chuyện về "Vua mìn" Trịnh Tố Tâm là một góc nhìn khác về thời hoa lửa – không chỉ có súng đạn xối xả, mà còn là cuộc đấu trí cân não đầy mưu trí, quả cảm của những người lính trẻ tuổi đôi mươi trên chiến trường. Bạn có cảm nhận thế nào về hình tượng người anh hùng này?