Huyền Thoại Trường Sơn mang tên "Chú Bộ đội Hoàng"
Huyền Thoại Trường Sơn mang tên "Chú Bộ đội Hoàng"
Nhắc đến "Chú Bộ đội Hoàng," người ta thường hình dung ra một con người với dáng vóc rắn rỏi của một chiến sĩ đã trải qua hai cuộc kháng chiến, đôi mắt tinh anh như cắt xuyên màn đêm, và một ý chí kiên định không gì lay chuyển nổi. Trước khi trở thành "người mở đường" của Đường Hồ Chí Minh huyền thoại, đồng chí Võ Bẩm (quê quán ở xã Tịnh Khê, Sơn Tịnh, Quảng Ngãi) đã là một chiến sĩ dày dạn kinh nghiệm. Ông được giao trọng trách vô cùng quan trọng: mở một con đường chi viện chiến lược từ miền Bắc vào miền Nam, vượt qua dãy Trường Sơn hùng vĩ, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn quyết liệt.
Chuyến Đi Lịch Sử và Tên Gọi Đoàn 559
Mùa Xuân năm 1959, Tổng Quân ủy quyết định thành lập tuyến vận tải quân sự chiến lược để chi viện cho chiến trường miền Nam. Ngày 19/5/1959 – ngày sinh nhật Bác Hồ kính yêu – Đoàn 559 chính thức ra đời. Con số 559 là ký hiệu đặc biệt mang ý nghĩa: tháng 5 năm 59. "Chú Bộ đội Hoàng" Võ Bẩm được giao làm Đoàn trưởng đầu tiên, trực tiếp chỉ huy đội quân tiên phong đi tìm và mở đường.
Nhiệm vụ của Đoàn B88 do Chú Hoàng dẫn đầu là phải tìm ra một con đường hành lang bí mật, tuyệt đối an toàn, có khả năng đi bằng cả đường bộ và đường thủy (trên sông, suối), xuyên qua dải đất hẹp nhất của Việt Nam để vào Nam. Hành trình bắt đầu từ Tây Bắc tỉnh Quảng Bình, dọc theo biên giới Việt – Lào, hướng về miền Đông Nam Bộ.
**** (Hình ảnh một bản đồ thể hiện Đường Hồ Chí Minh xuyên qua núi rừng và biên giới Việt – Lào)
Những ngày đầu tiên, Đoàn chỉ có vài chục cán bộ, chiến sĩ. Công cụ làm việc chỉ là dao rựa, bản đồ thô sơ và một niềm tin sắt đá. Chú Hoàng lúc đó mang bí danh "Hoàng Minh Đạo." Dưới sự chỉ huy trực tiếp của ông, những người lính trinh sát phải vượt qua núi cao, vực sâu, đối mặt với thú dữ, sốt rét rừng, và nguy hiểm lớn nhất là sự truy lùng ráo riết của kẻ thù.
Phát Kiến Vĩ Đại và Chuyến Tải Quân Sự Đầu Tiên
Trong công cuộc dò đường, Chú Hoàng đã đưa ra một phát kiến chiến lược: tận dụng tối đa địa hình của Tây Trường Sơn. Thay vì cố gắng bám sát đường biên giới Việt – Lào (đường 12), Chú Hoàng quyết định di chuyển sâu vào đất Lào, lợi dụng các tuyến đường mòn cũ của người dân tộc thiểu số và địa hình hiểm trở để tránh sự phát hiện của máy bay trinh sát và bộ binh địch. Đây là một quyết định táo bạo, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền và lực lượng cách mạng Lào, sau này đã trở thành nguyên tắc cơ bản của tuyến chi viện chiến lược.
Sau gần 4 tháng ròng rã, băng rừng xẻ núi, Đoàn B88 của Chú Hoàng đã tìm ra được một tuyến đường bộ dài khoảng 200 km có thể đi lại an toàn.
Đêm 13 tháng 8 năm 1959, một sự kiện lịch sử đã diễn ra, đánh dấu sự khai sinh chính thức của con đường chi viện chiến lược: Chuyến đi đầu tiên của Tiểu đoàn 301. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Chú Bộ đội Hoàng, những người lính bắt đầu chuyến hành trình vận chuyển đầu tiên, không phải bằng ô tô hay xe đạp thồ, mà là gùi bộ.
Mỗi chiến sĩ gùi khoảng 20 kg hàng, bao gồm súng đạn, thuốc men, và lương thực.
Xuất phát từ Khe Hó (Quảng Bình), vượt qua đèo Mụ Gia, đi sâu vào đất Lào, và cuối cùng dừng lại ở Tà Riệp (thuộc huyện Bến Giăng, tỉnh Quảng Nam) – một trạm tiếp nhận bí mật của Khu 5.
Sau 9 ngày đêm vượt qua muôn vàn khó khăn, chuyến hàng đầu tiên đã đến nơi an toàn.
Mặc dù khối lượng hàng hóa vận chuyển không nhiều (chỉ khoảng 40 khẩu súng bộ binh), nhưng ý nghĩa của chuyến đi này là vô cùng to lớn. Nó chứng minh rằng: Đường chi viện chiến lược đã mở! Ngay sau chuyến đi thành công, Chú Hoàng đã gửi điện báo về Bộ Tổng Tham mưu: "Đường đã thông, chi viện được."
Huyết Mạch Trường Sơn và Sự Hy Sinh Thầm Lặng
Từ phát kiến của Chú Bộ đội Hoàng, con đường mòn Trường Sơn từ một lối đi gùi bộ đã dần được mở rộng, phát triển thành một hệ thống giao thông phức tạp, gồm nhiều tuyến đường song song, đường vòng tránh, đường giao liên, đường ống dẫn dầu và đường dây thông tin. Nó được quân và dân cả hai miền gọi trìu mến là Đường Hồ Chí Minh – biểu tượng của ý chí thống nhất đất nước.
Năm 1965, khi tuyến đường đã được củng cố và giao lại cho các đơn vị chuyên trách khác, đồng chí Võ Bẩm được điều về Bộ Tổng Tham mưu để làm việc. Dù không còn trực tiếp cầm rựa mở đường, nhưng tư tưởng chiến lược và những kinh nghiệm quý báu của ông đã trở thành kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng và bảo vệ tuyến đường Trường Sơn trong suốt những năm chiến tranh.
Vang Vọng Đến Ngày Hòa Bình
Sau Đại thắng Mùa Xuân năm 1975, khi đất nước thống nhất, "Chú Bộ đội Hoàng" Võ Bẩm trở về với cuộc sống bình dị. Ông không hề tự nhận mình là người có công lớn nhất. Trong các cuộc phỏng vấn, ông luôn nhắc nhở về những đồng đội đã ngã xuống: "Công lao mở đường không phải của riêng tôi, mà là của tất cả đồng chí, đồng bào đã đổ máu trên con đường này."
Đại tá Võ Bẩm mất năm 2008, nhưng tên tuổi và những cống hiến của ông đã được lịch sử ghi nhận. Ông là hiện thân cho tinh thần "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước" – một tinh thần quả cảm, thông minh và đầy sáng tạo của người lính Cụ Hồ.
Ngày nay, Đường Hồ Chí Minh đã trở thành tuyến giao thông huyết mạch của đất nước, nối liền hai miền Nam – Bắc. Mỗi mét đường, mỗi nhịp cầu đều thấm đẫm mồ hôi, máu xương của những người lính Trường Sơn. Và trong tâm khảm của người Việt Nam, hình ảnh "Chú Bộ đội Hoàng" Võ Bẩm sẽ mãi mãi là người đặt viên gạch đầu tiên, người thắp lên ngọn lửa hy vọng, tạo nên kỳ tích vĩ đại nhất của thế kỷ 20: Đường Hồ Chí Minh – Con đường của Ý chí Thống Nhất.
