Huyền thoại tuyến đường 1-C

Sự kiện Liên đội 1 Thanh niên xung phong (TNXP) Tây Nam bộ vừa được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vào đầu năm nay đã làm nức lòng bao cựu TNXP từng xông pha dưới đạn bom ác liệt trên chiến trường Tây Nam bộ. Ròng rã nhiều năm, hơn 800 chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi đã anh dũng bám trụ trên tuyến đường 1-C máu lửa (trải dài từ biên giới Campuchia qua rừng tràm Hà Tiên đến Cà Mau) lập nên bao chiến công hiển hách, góp phần vào thắng lợi chung trên chiến trường miền Nam.

Cuộc gặp gỡ với những nhân chứng lịch sử năm xưa giúp chúng tôi hiểu sâu sắc hơn giá trị của nền độc lập, tự do mà cha anh đã đổi bằng biết bao xương máu...

Sáng ngời tinh thần xung phong

Thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, đồng chí Lê Hùng Dũng, Ủy viên Thường vụ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho đại diện Liên đội 1 TNXP Tây Nam bộ. Ảnh: Q. THÁI

Hơn 36 năm sau ngày đất nước thống nhất, những TNXP trên tuyến đường 1- C năm xưa tóc đều đã điểm bạc, nhưng những hồi ức về đồng chí, đồng đội cùng sát cánh trong chiến đấu vẫn sống động như mới hôm qua. Chú Tô Minh Thi, nguyên Liên đội phó Liên đội 1 TNXP Tây Nam bộ, bồi hồi nhớ lại: “Ngày ấy, dù chiến trường rất ác liệt, nhưng hơn 800 TNXP trong đó 2/3 là nữ, tuổi đời từ 15 đến 20 vẫn kiên cường bám trụ, vận chuyển hơn 13.000 tấn vũ khí phục vụ chiến trường, hàng ngàn tấn lương thực, thuốc men; đưa rước hơn 2 vạn lượt cán bộ, bộ đội, thương binh ngược xuôi từ Trung ương về các tỉnh Tây Nam bộ. Trên tuyến đường 1-C, nơi nào cũng ghi dấu chiến công và bao xương máu của đồng đội...”.

Suốt 8 năm hoạt động trên tuyến đường máu lửa, 399 TNXP Liên đội 1 đã anh dũng hy sinh, nhiều người mang trên mình thương tật, di chứng sau chiến tranh. Chú Tô Minh Thi không nén được xúc động khi kể về người con gái anh hùng Nguyễn Ngọc Đẹp (Đại đội Nguyễn Việt Khái III). Trong nhiều trận đối đầu ác liệt với địch, chị Ngọc Đẹp cùng đồng đội đã dũng cảm dẫn dụ địch ra phía ngoài căn cứ để bảo vệ hàng hóa vận chuyển và bảo đảm an toàn cho lực lượng. Điển hình như trong một buổi sáng tháng 6-1969, khi lực lượng của ta tập trung ở khu căn cứ Ngã ba Đầu Trâu (Hà Tiên) rất đông, cùng với nhiều thương binh, kho gạo, vũ khí, thì máy bay thám thính của địch bất ngờ phóng pháo màu xuống đội hình để chỉ điểm cho phi đội trực thăng của chúng đến trút bom. Mỗi khi trái pháo màu của địch rơi xuống, xì tia khói đỏ, chị Ngọc Đẹp nhanh như chớp xông ra dùng khăn trùm trái pháo đem nhấn xuống nước, để địch không phát hiện được vị trí của ta. Trong chuyến công tác ngang qua Ngã ba Đầu Trâu, chị Đẹp bị giặc phục kích và anh dũng hy sinh.

“Tuổi 15, 16, các chị sợ vắt, đỉa... nhưng thật lạ khi đứng trước kẻ thù, các chị không hề nao núng” - cô Lâm Thị Minh Tâm, Chủ tịch Hội Cựu TNXP TP Cần Thơ, cựu TNXP Đại đội Nguyễn Việt Khái II, kể. Lần giở từng trang nhật ký, cô Tâm bồi hồi nhớ về kỷ niệm của một thời tuổi trẻ sôi nổi, nhiệt huyết. Cô vẫn còn nhớ như in tấm gương hy sinh anh dũng của chị Võ Thị Hồng Láng, quê ở huyện Trần Văn Thời (tỉnh Cà Mau), Đại đội Nguyễn Việt Khái II. Trong một lần chuyển hàng chiến lược từ Campuchia về miền Tây, khi băng qua kinh Vĩnh Tế, bị địch phục kích, Hồng Láng trúng đạn và bị giặc bắt. Chúng tra tấn chị rất dã man hòng ép chị khai ra nơi ở, kho chứa vũ khí đạn dược của ta. Chị Hồng Láng không hé răng, không cho địch băng bó vết thương, dũng cảm lao đầu vào tường hy sinh.

Nhiều câu chuyện của các nhân chứng lịch sử từng tham gia phục vụ, chiến đấu trên tuyến đường 1-C đã được hai tác giả Nguyễn Bá và Lê Thị Hiếu Dân tập hợp, ghi chép lại khá sống động trong quyển sách “1-C con đường huyền thoại”. Tiêu biểu như tấm gương quên mình cứu thương binh của liệt sĩ Nguyễn Văn Thình, Đại đội Nguyễn Việt Khái II. Trong một trận đụng độ ác liệt với địch vào năm 1969, nhiều đồng chí bị thương, anh Thình được giao nhiệm vụ bảo vệ thương binh và đưa về tuyến sau. Trên đường tải thương, địch phát hiện, dội pháo vào đội hình của ta, nhiều TNXP hy sinh. Thình kiên quyết bảo vệ thương binh đến cùng. Xuồng chuyển thương binh bị bể, anh kéo lên gò cho thương binh nằm không ướt. Qua mỗi trận pháo, anh nhanh chóng ngụy trang lại chỗ che giấu thương binh. Thấy địch nả pháo vào nơi giấu thương binh, anh Thình đã lao đến dùng thân mình nằm chồng lên che đạn cho đồng đội và anh dũng hy sinh.

Trong suốt 8 năm bám trụ trên tuyến đường 1- C ác liệt, nhờ có biết bao TNXP chiến đấu, phục vụ với tinh thần quả cảm như các anh chị Ngọc Đẹp, Hồng Láng, Văn Thình mà Liên đội 1 TNXP Tây Nam bộ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, sứ mệnh lịch sử vẻ vang của mình. Chính vì biết rõ đây là con đường huyết mạch để vận chuyển tiếp tế vũ khí, đạn dược, lương thực và đưa rước cán bộ vào chiến trường Tây Nam Bộ nên địch thường xuyên tập trung lực lượng càn quét, đánh phá ác liệt. Vì vậy, bên cạnh nhiệm vụ phục vụ chiến đấu, lực lượng TNXP đã trực tiếp cầm súng chiến đấu, gây không ít thiệt hại, tổn thất cho địch. Điển hình như trong trận chống càn vào tháng 4 - 1969, địch dùng B52, trực thăng và 80 xe bọc thép cùng 2.500 quân tấn công trực diện vào lực lượng TNXP thuộc Đại đội Nguyễn Việt Khái II và III (Cà Mau). Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt, trong khi quân ta thì mỏng lại đóng quân trong khu vực rừng tràm với bán kính không đầy 2km. Với tinh thần chiến đấu kiên cường, quyết liệt, trong 7 ngày, lực lượng TNXP đã đẩy lùi 12 đợt tấn công của địch. Nhiều lần, Liên đội 1 đã phá vòng vây của địch để chuyển, giữ hàng, tải thương, thông tuyến và bảo tồn lực lượng. Trong 8 năm hoạt động, Liên đội 1 đánh hơn 200 trận, loại khỏi vòng chiến đấu 3.000 tên địch, bắn rơi 5 máy bay, bắn cháy 5 xe tăng và 14 tàu chiến. Để có những chiến công ấy, biết bao TNXP đã mãi mãi nằm lại trên tuyến đường 1-C ác liệt ...