Huyền thoại về Người Mẹ Anh Hùng trên dòng sông Nhật Lệ - Mẹ Suốt
Lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc Việt Nam mãi in đậm hình bóng kiên cường của Mẹ Suốt – người phụ nữ Quảng Bình nhỏ bé nhưng mang trong mình lòng dũng cảm bao la. Bất chấp mưa bom bão đạn, mái chèo của Mẹ trên dòng Nhật Lệ đã trở thành biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và tình mẹ Việt Nam.
Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay là thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình). Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo, cuộc đời Mẹ sớm gắn bó với mênh mông sông nước.
Những năm 1964 - 1966, khi đế quốc Mỹ điên cuồng leo thang đánh phá miền Bắc, Đồng Hới trở thành một trong những "tọa độ lửa" khốc liệt nhất. Dòng sông Nhật Lệ là tuyến giao thông huyết mạch để vận chuyển vũ khí, lương thực và đưa bộ đội vào chiến trường miền Nam. Dù đã bước sang tuổi lục tuần, Mẹ Suốt vẫn tình nguyện nhận nhiệm vụ chèo đò ngang qua khúc sông đầy hiểm nguy này.
Mặc cho máy bay địch ngày đêm gầm rú, trút hàng ngàn tấn bom đạn cày xới mặt nước, mái chèo của Mẹ vẫn thoăn thoắt, kiên cường rẽ sóng. Có những ngày, Mẹ chèo hàng chục chuyến đò, đưa hàng ngàn lượt cán bộ, thương binh, vũ khí sang sông an toàn, đóng góp to lớn vào công cuộc giữ vững mạch máu giao thông.
Với những chiến công phi thường và tinh thần quên mình vì nước, ngày 1/1/1967, Mẹ Suốt vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hình ảnh người mẹ miền Trung quấn chiếc khăn rằn, hiên ngang cầm chèo giữa làn đạn thù đã làm lay động hàng triệu con tim Việt Nam. Sự quả cảm ấy đã đi vào thi ca, trở thành nguồn cảm hứng vô tận, nổi bật nhất là bài thơ "Mẹ Suốt" của nhà thơ Tố Hữu với những vần thơ nằm lòng bao thế hệ:
"Một tay lái chiếc đò ngang
Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày
Sợ chi sóng gió tàu bay
Tây kia mình đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!"
Ngày 11/10/1968, trong một trận ném bom ác liệt của kẻ thù, Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh bên bến đò quen thuộc, hòa máu xương mình vào dòng sông quê hương.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, dòng Nhật Lệ nay đã trong xanh hiền hòa, nhưng câu chuyện về Mẹ vẫn sống mãi cùng non sông. Ngay bên bờ sông Nhật Lệ hiên ngang sừng sững Tượng đài Mẹ Suốt, tay cầm chắc mái chèo, mắt kiên định nhìn về phía trước. Đó không chỉ là biểu tượng tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân dành cho Mẹ, mà còn là niềm tự hào to lớn, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về một thời kỳ máu lửa, bi tráng và hào hùng của dân tộc.
