HUYỀN THOẠI VỀ TRUNG ĐỘI NỮ LÁI XE DUY NHẤT VƯỢT TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

“Tất cả bọn tôi đều xuất thân là tay ngang, người đang là TNXP mở đường, người là y tá, người là chị nuôi tại các kho trạm... Tất cả gặp nhau ở tinh thần xung phong tình nguyện và được binh đoàn tuyển chọn để đưa đi đào tạo lái xe cấp tốc chỉ trong vòng 45 ngày” - Thiếu úy Vũ Thị Kim Dung - thành viên trung đội nữ lái xe Nguyễn Thị Hạnh - xúc động nhớ lại.39 cô gái trẻ khác, người quê Nam Định, người ở Hải Phòng, Thái Bình... đều ở lứa tuổi đôi mươi, chưa chồng, chưa người yêu, đang là TNXP, chị nuôi ở các đơn vị... cũng đồng loạt tình nguyện tham gia trung đội nữ lái xe vào tuyến lửa.Đầu tháng 3/1968, một khóa đào tạo lái xe cấp tốc dành riêng cho 40 cô gái trẻ được mở tại Thọ Xuân (Thanh Hóa) trong vòng 45 ngày. Giáo viên là những tay lái nam kỳ cựu của các binh trạm cũng đang phải gấp rút với những nhiệm vụ cấp bách, đào tạo căn bản cho các cô gái xong là họ cũng vào ngay các điểm nóng ở chiến trường.Những buổi đầu, cứ nhìn những cô gái trẻ, vóc người hầu hết đều thấp bé, chân yếu tay mềm phải “vật lộn” với vôlăng, cần số, đề, ga... của những chiếc “đại xa”, “trung xa”, mọi người không khỏi ái ngại, lo rằng quá sức các cô. Cả trung đội hầu như người nào cũng gầy, nặng không quá 42-43 kg, ngồi lên xe phải lót gối, lót đệm cho vừa tầm nhìn.Nhưng kết quả sau 45 ngày học tập, 40 cô gái trẻ đều đạt kết quả xuất sắc và được đưa vào binh trạm 12 đoàn 559 đóng ở vùng rừng núi tỉnh Quảng Bình để chính thức thành lập trung đội nữ lái xe Nguyễn Thị Hạnh chuyên chở hàng hóa chi viện cho chiến trường dọc theo con đường huyết mạch Trường Sơn.

Để đảm bảo an toàn và bí mật, đội xe chủ yếu hành quân vào ban đêm, xuất phát từ 5h chiều hôm trước, quay về đơn vị lúc 5h sáng hôm sau. Tất cả đèn xe đều tắt, lái xe chỉ căn cứ vào cái “đèn rùa” bằng ngón tay dưới gầm xe để lái. Một bên là vách núi, một bên là vực thẳm, trước mặt, sau lưng có thể bị dội b*om bất cứ lúc nào, và chở trên xe là 30 tân binh (đường vào), chừng 20 thương binh (đường ra).

Những năm 1968-1972 đường Trường Sơn rất ác liệt, ngày nào B52 cũng đánh b*om rải thảm, b*om tọa độ. Nhưng những chuyến xe chở hàng KHÔNG ĐƯỢC CHẦN CHỪ, ngày cũng như đêm đều phải vượt qua lưới lửa từng phút, từng giờ...Để tránh tổn thất, ban chỉ huy yêu cầu trung đội lái xe nữ phải chuyển sang chạy xe ban đêm. Đề phòng địch phát hiện, những chiếc xe tải ngụy trang cây lá, chạy trong BÓNG ĐÊM DÀY ĐẶC MÀ KHÔNG ĐƯỢC RỌI ĐÈN. Mỗi chiếc xe chỉ được đốt một ngọn đèn nhỏ tù mù gắn ở phía trước gầm xe.Những chiếc đèn gầm, đèn rùa được giẻ bọc lại để chỉ có thể chiếu được vài ba mét. Các nữ chiến sĩ vừa phải điều khiển xe vừa phải dò đường tránh b*om, né đ*ạn, tránh vực, vượt ngầm bằng... cảm tính. B*om thả phía sau thì chạy về phía trước, thả phía trước thì rẽ sang đường khác, đoàn xe cứ thế thoắt ẩn thoắt hiện giữa núi rừng...Mỗi đêm, những chiếc xe tải có nhiệm vụ vượt 200-300km đưa hàng vào chiến trường vượt Khe Tang, Khe Dao, ngầm Khe Ve, ngã ba Đồng Lộc... để đưa hàng đến các binh trạm rồi đón những đồng đội bị thương, đã hi sinh quay trở về.“Có khi trên đường, thấy bom dội xuống, nguyên một xe đi trước mình không còn ai. Nói thật là không còn nước mắt để khóc nữa. Chính vì thế mà trước nhiều chuyến đi, chúng tôi được đơn vị làm lễ “truy điệu sống” - Bà Bùi Thị Vân, nguyên Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1 nhớ lại.“Khổ nhất là mỗi lần làm lốp, nhíp, có chị em khóc lên vì bất lực. Dần dần chúng tôi cũng nghĩ ra cách khắc phục. Nếu nam giới thay lốp chỉ cần dùng tay vặn một hơi, thì nữ giới không có sức, chúng tôi phải dùng hai chân đạp để nới ốc lỏng ra mới vặn được bằng tay. Hút xăng cũng thế, xe có thùng xăng ở trên, đến điểm nghỉ, lái xe phải cắm vòi hút xuống. Nam giới khỏe chỉ cần hút một hơi, thì chị em hút mấy hơi mới xuống, nhiều chị uống xăng liên tục. Sau này hơn mười người trong đội chúng tôi đều mất vì ung thư”.Gian khổ khốc liệt là thế nhưng “cánh nữ lái xe chúng tôi thường hứa với nhau rằng ĐÃ LÊN XE THÌ KHÔNG CÓ CHUYỆN LÙI BƯỚC. Có lần quân Mỹ thả bom dày đặc phía trước ngầm Khe Ve, cánh lái xe nam đi trước lo sợ nguy hiểm cho các nữ chiến sĩ lái xe đi phía sau nên tất cả dừng xe lại và yêu cầu quay đầu. Những cô gái nhảy xuống khoát tay: “Xe bọn em là KHÔNG CÓ SỐ LUI đâu các anh ạ. ĐÃ ĐI LÀ PHẢI THẲNG TIẾN luôn thôi, b*om đ*ạn phải sợ mình chứ sao mình lại sợ b*om đ*ạn...”. Nghe các nữ chiến sĩ lái xe bảo vậy, cánh lái xe nam cùng quyết tâm lao về phía trước. - Cựu chiến sĩ lái xe Nguyễn Thị Thanh kể lại.Cả ngày lẫn đêm, cuộc sống của các cô gái lái xe Trường Sơn gắn liền với buồng lái xe thay mái nhà, rừng núi là nơi che chở sự sống. Một lần được tình cờ gặp các cô gái lái xe, nhà thơ Phạm Tiến Duật đã viết rằng: “Em là cô bộ đội lái xe, giặc đuổi bắn dưới bốn bề lửa cháy. Cái buồng lái là buồng con gái, vẫn cành hoa mềm mại cài ngang...”.Thiếu úy Vũ Thị Kim Dung nói: “Anh Duật viết đúng đấy! Cả tháng chỉ có mỗi một bộ quân phục không thay, nhưng chị em chúng tôi thường lấy hoa lan rừng cài trong buồng lái xe để tạo cảm giác lãng mạn và vơi đi sự căng thẳng của chiến tranh. Niềm vui lớn nhất của chị em là mỗi khi xe về đến binh trạm, gặp lại được nhau, ngồi quây quần kể cho nhau nghe chuyện về quê hương, gia đình và những mơ ước thầm kín của người con gái”.

Đại đội Nữ lái xe Trường Sơn C13 được thành lập ngày 18-12-1968, tiền thân là Trung đội Nữ lái xe, làm nhiệm vụ huấn luyện, đào tạo lái xe duy nhất của quân đội trong hai cuộc kháng chiến của đất nước mang tên Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Thị Hạnh. Đại đội gồm 40 nữ thanh niên xung phong.

Ghi nhận chiến công và những thành tích đặc biệt xuất sắc của các nữ lái xe Trường Sơn trong cuộc kháng chiến, ngày 23-7-2014, Chủ tịch nước đã ký quyết định tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước cho Đại đội Nữ lái xe Trường Sơn và truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho Đại đội trưởng Phùng Thị Viên.