HUYẾT KHÍ TUỔI MƯỜI SÁU, MỘNG LỚN GIỮ NON SÔNG

Năm 1285, Đại Việt đứng trước một trong những thử thách lớn nhất trong lịch sử. Đế quốc Nguyên – Mông, thế lực quân sự hùng mạnh đã chinh phục một vùng lãnh thổ rộng lớn ở châu Á và châu Âu, chuẩn bị tiến quân xuống Đại Việt lần thứ hai. Khi ấy, Trần Quốc Toản mới chỉ là một thiếu niên thuộc hoàng tộc nhà Trần. Tuổi còn rất trẻ, nhưng trước cảnh đất nước sắp lâm nguy, ông đã không thể đứng ngoài. Theo sử liệu và truyền thống được lưu truyền, khi triều đình tổ chức Hội nghị Bình Than để bàn việc chống giặc, Trần Quốc Toản vì còn nhỏ tuổi nên không được tham dự. Ông tức giận và tủi hờn đến mức bóp nát quả cam trong tay mà không hay. Nhưng điều đáng nhớ nhất không nằm ở quả cam. Nó nằm ở những gì xảy ra sau đó.

Trần Quốc Toản tự mình tập hợp quân lính, chiêu mộ hào kiệt, dựng một lá cờ lớn thêu sáu chữ “Phá cường địch, báo hoàng ân” – nghĩa là phá giặc mạnh, báo đáp ơn vua. Từ một thiếu niên chưa đủ tuổi dự bàn việc nước, ông trở thành người tự tổ chức lực lượng và bước vào cuộc kháng chiến. Lá cờ ấy không chỉ là một khẩu hiệu. Nó thể hiện khát vọng của một người trẻ muốn tự mình gánh lấy trách nhiệm trước vận mệnh quốc gia. Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông năm 1285, đội quân của Trần Quốc Toản tham gia chiến đấu cùng quân triều đình. Ông không sống đủ lâu để chứng kiến toàn bộ cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi. Năm 1285, Trần Quốc Toản hy sinh khi mới khoảng 18 tuổi.

Điều khiến câu chuyện của Trần Quốc Toản trở nên đặc biệt chính là khoảng thời gian quá ngắn của cuộc đời ông. Mười tám năm – một con số mà ngày nay vẫn được xem là tuổi bắt đầu bước vào đời. Nhưng trong thế kỷ XIII, khi vó ngựa Nguyên – Mông đã tiến xuống Đại Việt, tuổi trẻ ấy lại được đặt giữa một cuộc chiến sinh tử. Trần Quốc Toản không có một cuộc đời dài để trở thành một vị tướng già, không có hàng chục năm công trạng để hậu thế kể lại. Ông chỉ có một lá cờ, một đội quân và một khát vọng được góp sức với đất nước.

Câu chuyện về Trần Quốc Toản vì thế không đơn thuần là câu chuyện về một thiếu niên bóp nát quả cam. Đó là câu chuyện về một tuổi trẻ không chịu đứng ngoài lịch sử. Khi những người lớn đang bàn cách giữ nước, một cậu bé chưa đủ tuổi dự hội nghị lại tự hỏi mình có thể làm gì. Và câu trả lời của ông là dựng cờ, tập hợp quân sĩ rồi bước ra chiến trường.

Hơn bảy thế kỷ đã trôi qua. Quả cam năm nào chỉ còn tồn tại trong câu chuyện được truyền lại, nhưng lá cờ sáu chữ vẫn còn nguyên ý nghĩa. “Phá cường địch, báo hoàng ân” đã trở thành biểu tượng gắn với Trần Quốc Toản – một người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng để lại hình ảnh bất tử về lòng yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam.

Có những người sống đến bạc đầu mới được lịch sử nhớ tên. Cũng có những người chỉ sống mười tám năm, nhưng mười tám năm ấy đủ để dựng một lá cờ bay qua bảy thế kỷ. Trần Quốc Toản không kịp nhìn thấy tuổi trưởng thành của mình, nhưng tuổi trẻ của ông đã trở thành một phần của hào khí Đông A.