Huỳnh Liên – cùng giới báo chí Sài Gòn lên tiếng năm 1974

Tháng 10/1974, trong những hoạt động công khai của giới báo chí và người dân Sài Gòn, có sự tham gia của Ni trưởng Huỳnh Liên. Hình ảnh một người tu hành cùng lên tiếng về những vấn đề xã hội không phải sự xuất hiện riêng lẻ: phía sau là quá trình gắn bó với phụ nữ, sinh viên và những người mong muốn hòa bình.

Từ Ngọc Phương đến hoạt động xã hội

Huỳnh Liên có thế danh Nguyễn Thị Trừ, sinh năm 1923 tại Phú Mỹ, vùng Mỹ Tho. Bà xuất gia năm 1947 và giữ vai trò quan trọng trong Ni giới Hệ phái Khất sĩ. Tại Sài Gòn, cuộc đời hoạt động của bà gắn với Tịnh xá Ngọc Phương ở Gò Vấp.

Theo tham luận của TS Nguyễn Thị Tố Uyên, trong giai đoạn 1960–1975, ni chúng tại đây tham gia các hoạt động vì hòa bình và hỗ trợ phong trào sinh viên, học sinh. Tịnh xá còn là nơi hội họp của nhiều tổ chức, phong trào xã hội, đồng thời giúp tiếp tế vật dụng, thuốc men và lương thực cho cơ sở kháng chiến. Những công việc này cho thấy một địa điểm tôn giáo cũng có thể giữ vai trò liên lạc và tương trợ trong hoàn cảnh chiến tranh.

Hai dấu mốc tháng 10/1974

Bài tham luận của Hòa thượng Thích Huệ Thông ghi nhận ngày 4/10/1974, Huỳnh Liên tham gia hoạt động đọc báo nói tại chợ Bến Thành. Đến ngày 10/10, bà tiếp tục có mặt trong cuộc tuần hành Ký giả ăn mày, gắn với yêu cầu bảo vệ quyền tự do báo chí.

Đặt hai sự việc cạnh nhau giúp thấy rõ hơn nội dung câu chuyện: sự quan tâm của bà không chỉ giới hạn trong sinh hoạt tôn giáo mà hướng tới những vấn đề đang tác động đến đời sống đô thị. Người tu hành, giới báo chí và các nhóm dân chúng đã gặp nhau trong một hoạt động công khai.

Một phần ký ức thành phố

Nhìn từ Ngọc Phương, đóng góp của Huỳnh Liên bao gồm cả công việc hỗ trợ phía sau và sự hiện diện ngoài đường phố. Vì thế, khi kể lại tháng 10/1974, cần giữ cả bối cảnh ấy để hiểu sự kiện, thay vì chỉ nêu tên bà trong danh sách người tham gia.

Câu chuyện là một lát cắt về vai trò xã hội của Ni trưởng Huỳnh Liên và sự gắn bó giữa cơ sở tôn giáo với đời sống người dân Sài Gòn trước năm 1975.

Nguồn đối chiếu:

1. HT. Thích Huệ Thông, “Những đóng góp của Ni trưởng Huỳnh Liên cho đạo pháp và dân tộc”, tham luận hội thảo, đăng ngày 13/5/2022: https://phatgiao.org.vn/nhung-dong-gop-cua-ni-truong-huynh-lien-cho-dao-phap-va-dan-toc-d53242.html

2. TS Nguyễn Thị Tố Uyên, “Ni trưởng Huỳnh Liên và vai trò của Tổ đình trong xã hội hiện nay”, tham luận Hội thảo Đạo Phật với Cách mạng Việt Nam; Tạp chí Nghiên cứu Phật học: https://tapchinghiencuuphathoc.vn/2pdf/ni-truong-huynh-lien-va-vai-tro-cua-to-dinh-trong-xa-hoi-hien-nay

Biên soạn tổng hợp. Không sử dụng các mốc thành lập tịnh xá và thời điểm bắt đầu phong tỏa đang khác nhau giữa các nguồn.