Huỳnh Phan Hộ - Người Khu Bộ trưởng miền Tây và bản hùng ca Tầm Vu bất tử

Huỳnh Phan Hộ - Người Khu Bộ trưởng miền Tây và bản hùng ca Tầm Vu bất tử

"Hùng thay! Tầm Vu! Vang danh oai Huỳnh tướng quân..."

Có những cái tên, khi cất lên, người ta không chỉ nhớ một con người, mà nhớ về cả một thời đại rực lửa. Huỳnh Phan Hộ là một cái tên như thế - vị Khu bộ trưởng trẻ tuổi của miền Tây Nam Bộ, người đã đi trọn một đời ngắn ngủi mà rực rỡ, để lại phía sau mình bài hát "Tầm Vu" còn ngân vang trên sông nước Hậu Giang cho đến tận hôm nay.

Đổi họ để giữ trọn lòng yêu nước

Sinh năm 1911 với tên khai sinh Phan Trọng Hộ, cậu học trò ấy vừa giỏi chữ vừa mê võ nghệ, được nhà cách mạng Ung Văn Khiêm dìu dắt vào con đường yêu nước. Năm 1926, khi cả trường bãi khóa để tang nhà chí sĩ Phan Châu Trinh, ông là một trong những người đi đầu. Bị đuổi học, bị mật thám truy lùng, ông đổi họ cha lấy họ mẹ, trở thành Huỳnh Phan Hộ, lánh vào đồn điền Cờ Đỏ - cái tên đi vào lịch sử ra đời từ chính khoảnh khắc dứt bỏ con đường bình yên để dấn thân.

Người quản đốc đồn điền dứt khoát theo cách mạng

Có một nghịch lý làm nên chiều sâu của nhân vật này: tại đồn điền Cờ Đỏ, ông trở thành quản đốc cho một đồn điền lớn của Pháp - nếu xét máy móc theo lập trường giai cấp, ông là người gắn bó chặt chẽ với lợi ích tư bản ngoại quốc. Nhưng chính vị trí ấy lại giúp ông che chở, tạo điều kiện cho Ung Văn Khiêm và các chiến sĩ cách mạng bám trụ hoạt động ngay trong lòng địch. Các nhà sử học sau này nhìn nhận: nếu cứ áp dụng cứng nhắc quan điểm giai cấp, miền Tây Nam Bộ đã mất đi không chỉ một mà rất nhiều người yêu nước tài năng như ông - những người đã dâng trọn cuộc đời mình cho cách mạng bất kể xuất thân, vị trí xã hội.

Cũng tại Cờ Đỏ, ông nên duyên với bà Trần Thị Dậu, người từng gom góp cả tiền nhà để mua thuốc pháo chế vũ khí cho khởi nghĩa Nam Kỳ 1940 - cuộc khởi nghĩa tuy thất bại nhưng không dập tắt được ngọn lửa trong ông. Đến năm 1944, ông lập được Chi bộ Đảng và Thanh niên cứu quốc ngay tại nơi mình từng làm quản đốc.

Người đọc lời hiệu triệu sáng 26/8/1945

Khi thời cơ Tổng khởi nghĩa đến, ông cùng đồng đội xây dựng lực lượng vũ trang lên tới 300 quân. Sáng 26/8/1945, hơn hai vạn đồng bào kéo về sân vận động Cần Thơ, cờ hoa rợp trời. Trên lễ đài, Huỳnh Phan Hộ đứng đó thay mặt Ủy ban Dân tộc giải phóng tỉnh, cất lời hiệu triệu Nhân dân vùng lên giành chính quyền, rồi đích thân dẫn đầu lực lượng vũ trang diễu hành khắp thị xã, buộc chính quyền thực dân phải trao lại quyền tự chủ cho dân tộc.

Chiếc áo Bác tặng giữa chiến trường Khu 9

Kháng chiến bùng nổ, ông giữ chức Khu bộ phó rồi Tư lệnh Khu 9, cùng đồng đội thề "bám gốc cỏ ăn thua với địch", gây dựng hơn hai nghìn du kích giữa muôn vàn thiếu thốn. Trận Cây Bàng năm 1946, ông chỉ huy bẻ gãy cuộc tấn công quy mô lớn của địch, gây tiếng vang khắp Khu 9.

Giữa những năm tháng gian khổ ấy, Bác Hồ gửi tặng bộ đội Khu 9 những chiếc áo "Mùa Đông chiến sĩ", và Huỳnh Phan Hộ vinh dự được nhận một chiếc. Từ đó, mỗi lần xung trận ông đều khoác chiếc áo ấy lên người, như mang theo hơi ấm và ý chí của Bác.

Tầm Vu 3 - trận đánh làm quân thù kinh hồn bạt vía

Lộ Tầm Vu từng chứng kiến bốn trận phục kích liên tiếp, nhưng lừng lẫy nhất là trận Tầm Vu lần thứ 3, ngày 3/5/1947, do đích thân Khu bộ trưởng Huỳnh Phan Hộ chỉ huy. Sau ba tháng nghiên cứu quy luật hành quân của địch, ông cho quân bí mật áp sát lộ. Chỉ trong một trận đánh "vận động chiến" chớp nhoáng, quân ta đốt cháy 6 xe quân sự, diệt trên 100 tên địch, thu 8 súng đại liên, 2 súng cối, 4 trung liên và 47 súng trường cùng nhiều đạn dược, quân trang quân dụng.

Chiến thắng vang dội khắp cả nước, làm nức lòng quân dân miền Tây, và được nhạc sĩ Đắc Nhẫn cùng Quốc Hương phổ thành bài hát "Tầm Vu" còn vang mãi đến hôm nay.

Phút cuối bên chiếc áo của Bác

Không lâu sau đó, ông lại khoác chiếc áo ấy chỉ huy một trận đánh giao thông trên quốc lộ 4 (nay là quốc lộ 1) và trúng đạn khi đang rút quân. Giây phút cuối đời, ông đưa tay lên chiếc áo, dặn người lính cần vụ hãy để ông mặc nguyên tấm áo ấy ra đi, bởi ông muốn giữ mãi bên mình tấm lòng của Bác. Ông hy sinh ở tuổi 36, để lại niềm tiếc thương chung cho toàn lực lượng vũ trang Khu 9.

Một cái tên còn mãi với đất Tây Đô

Nhân dịp kỷ niệm 1.000 ngày kháng chiến chống Pháp (1948), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký bảng vàng danh dự truy phong hàm Thiếu tướng cho ông. Một ngôi trường và một con đường ở Cần Thơ mang tên ông, để mỗi bước chân người dân đi qua đều lặng lẽ nhắc nhớ về người Khu bộ trưởng đức độ, tài giỏi đã hiến trọn tuổi thanh xuân và cả sinh mạng mình cho độc lập, tự do của quê hương - và tấm lòng son sắt với Bác Hồ mà đến phút cuối cùng ông vẫn muốn giữ trọn vẹn bên ngực áo mình.

Khắc ghi lời dạy của Bác Hồ: “ Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, thế hệ trẻ hôm nay xin nghiêng mình trước anh linh của bậc cha anh đi trước. Câu chuyện về Thiếu tướng Huỳnh Phan Hộ sẽ mãi là bài học lớn về lòng yêu nước, đức hy sinh, giúp chúng ta hiểu hơn về giá trị của độc lập, tự do mà hôm nay chúng ta đang được thừa hưởng.

---

Nguồn tham khảo:

• Trang thông tin điện tử Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Cần Thơ (btgdv.cantho.gov.vn)