Huỳnh Phú Sổ: Giáo chủ Phật giáo Hòa Hảo và dấu ấn trong lịch sử Nam Bộ

Huỳnh Phú Sổ (1920 – 1947), thường được đông đảo tín đồ kính cẩn gọi là Đức Thầy, là một nhà hoạt động tôn giáo và chính trị có tầm ảnh hưởng lớn tại khu vực Nam Bộ trong giai đoạn biến động của thập niên 1940. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy sóng gió của ông gắn liền với việc thành lập giáo phái Phật giáo Hòa Hảo và những đóng góp cho phong trảo yêu nước chống thực dân Pháp.

Sinh ra tại làng Hòa Hảo, tỉnh Châu Đốc (nay thuộc huyện Phú Tân, tỉnh An Giang), Huỳnh Phú Sổ từ nhỏ đã có thể trạng yếu ớt. Tuy nhiên, đến năm 1939, khi mới 19 tuổi, ông tuyên bố chữa lành bệnh tật và bắt đầu truyền đạo, chính thức sáng lập giáo phái Phật giáo Hòa Hảo. Với giáo lý "Học Phật tu Nhân", hướng tín đồ đến việc tu tại gia, giản lược các nghi thức tốn kém và chú trọng làm việc thiện, giáo phái của ông nhanh chóng phát triển mạnh mẽ, thu hút hàng triệu tín đồ khắp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động tôn giáo, Huỳnh Phú Sổ sớm dấn thân vào con đường chính trị với tinh thần yêu nước sâu sắc. Ông thành lập Việt Nam Dân chủ Xã hội Đảng (Dân Xã Đảng) năm 1946 nhằm quy tụ lực lượng tham gia đấu tranh giành độc lập. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, ông đảm nhiệm vị trí Ủy viên Đặc biệt của Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ, ra sức vận động hàng triệu tín đồ Phật giáo Hòa Hảo đoàn kết cùng nhân dân cả nước đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược.

Tháng 4 năm 1947, trong một chuyến công tác nhằm hòa giải các bất đồng cục bộ tại Đốc Vàng Hạ (thuộc vùng Đồng Tháp Mười), Huỳnh Phú Sổ bất ngờ bị mất tích. Sự việc này đã để lại một khoảng trống lớn cùng nhiều tranh luận lịch sử thời bấy giờ.

Dù ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, Huỳnh Phú Sổ đã để lại một di sản tôn giáo và xã hội sâu rộng. Ngày nay, Phật giáo Hòa Hảo là một trong những tôn giáo chính thức được Nhà nước công nhận, tiếp tục đồng hành cùng dân tộc và đóng góp tích cực vào đời sống tinh thần, xã hội của vùng đất Nam Bộ.