HUỲNH TẤN PHÁT (1913–1989) – NGƯỜI TRÍ THỨC RỜI ĐÔ THỊ ĐI THEO KHÁNG CHIẾN MIỀN NAM

Ông không xuất phát là một người lính chuyên nghiệp.

Ông là một trí thức – kiến trúc sư.

Sinh năm 1913 ở Nam Bộ, Huỳnh Tấn Phát được học hành và trưởng thành trong môi trường đô thị.

Nếu lịch sử diễn ra khác đi, ông hoàn toàn có thể dành cuộc đời cho nghề nghiệp chuyên môn.

Nhưng thời đại đã đặt trước người trí thức trẻ ấy một lựa chọn khác.

Người trí thức giữa Sài Gòn

Sài Gòn những năm trước Cách mạng Tháng Tám là nơi tập trung nhiều trí thức, học sinh, sinh viên và các phong trào xã hội.

Huỳnh Tấn Phát hoạt động trong môi trường ấy.

Kiến thức chuyên môn giúp ông có một vị trí tương đối thuận lợi trong xã hội đô thị.

Nhưng ông dần tham gia phong trào yêu nước và cách mạng.

Đây là một lựa chọn đáng chú ý.

Bởi đôi khi sự cống hiến không đến từ việc một người không còn con đường nào khác.

Nó đến khi một người có nhiều lựa chọn nhưng chủ động chọn trách nhiệm.

Từ đô thị vào kháng chiến

Khi chiến tranh lan rộng, Huỳnh Tấn Phát tham gia kháng chiến.

Từ một kiến trúc sư, ông trở thành cán bộ cách mạng và dần đảm nhiệm những trọng trách lớn hơn.

Cuộc đời hoạt động của ông gắn sâu với miền Nam.

Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Huỳnh Tấn Phát trở thành một trong những nhân vật quan trọng của lực lượng chính trị cách mạng tại miền Nam.

Năm 1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập và Huỳnh Tấn Phát giữ cương vị Chủ tịch.

Ông tiếp tục đảm nhiệm vị trí này cho đến sau ngày đất nước thống nhất.

Một kiến trúc sư trong công việc chính trị

Có một liên hệ thú vị giữa nghề nghiệp ban đầu và hành trình sau này của Huỳnh Tấn Phát.

Kiến trúc sư phải biết nhìn tổng thể.

Một công trình không thể chỉ đẹp ở một góc.

Người thiết kế phải tính kết cấu, công năng, vật liệu và cách nhiều bộ phận liên kết với nhau.

Công tác tổ chức cũng có những điểm tương đồng.

Một tập thể gồm nhiều con người khác nhau.

Muốn họ cùng làm việc hướng về một mục tiêu, người lãnh đạo phải hiểu từng bộ phận và biết cách kết nối.

Tất nhiên, không thể nói nghề kiến trúc tự động tạo nên một nhà lãnh đạo.

Nhưng nền tảng trí thức và tư duy hệ thống chắc chắn là những năng lực hữu ích.

Sau ngày thống nhất

Sau năm 1975, Huỳnh Tấn Phát tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước.

Ông mất năm 1989.

Nhìn lại cuộc đời ông, chúng ta thấy một hành trình rất khác với nhiều nhân vật quân sự:

Sinh viên – kiến trúc sư – trí thức đô thị – cán bộ cách mạng – lãnh đạo Chính phủ Cách mạng lâm thời.

Chính sự khác biệt ấy khiến Huỳnh Tấn Phát trở thành một nhân vật rất phù hợp để kết thúc loạt 12 bài.

Bởi “thời hoa lửa” không chỉ có một kiểu người.

Người trẻ có chuyên môn có thể làm gì cho quê hương?

Đây có lẽ là câu hỏi gần nhất mà câu chuyện Huỳnh Tấn Phát gửi đến thanh niên hôm nay.

Một người học công nghệ thông tin có thể giúp địa phương chuyển đổi số.

Người học nông nghiệp có thể cải tiến sản xuất.

Người học thiết kế có thể giúp quảng bá sản phẩm địa phương.

Người học ngoại ngữ có thể kết nối quê hương với những cơ hội mới.

Người làm truyền thông có thể kể những câu chuyện tốt đẹp của cộng đồng.

Chuyên môn không tách khỏi trách nhiệm xã hội.

Ngược lại, khi được đặt đúng chỗ, kiến thức chuyên môn có thể trở thành một hình thức cống hiến rất hiệu quả.

Huỳnh Tấn Phát đã sử dụng năng lực của một trí thức trong một thời đại đầy biến động.

Thanh niên hôm nay đang sống trong thời đại số.

Bối cảnh khác.

Công cụ khác.

Nhiệm vụ khác.

Nhưng câu hỏi vẫn còn đó:

Kiến thức mình đang có sẽ tạo ra giá trị gì cho quê hương và đất nước?

Đó cũng chính là cách để tinh thần của “Câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ nằm lại trong lịch sử, mà tiếp tục sống trong lựa chọn của những người trẻ hôm nay.