HUỲNH TẤN PHÁT – KHI NGƯỜI KIẾN TRÚC SƯ VẼ NÊN HÌNH HÀI TỔ QUỐC

ĐOÀN XÃ RỜ KƠI

ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH

CĐ TRƯỜNG PTNT TH&THCS XÃ RỜ KƠI

Rờ Kơi, ngày 6 tháng 08 năm 2026

          BÀI DỰ THI

“ CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA”

Họ và tên tác giả: NGUYỄN THỊ BẢO HẰNG

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Chi đoàn Trường PTNT TH – THCS xã Rờ Kơi

HUỲNH TẤN PHÁT – KHI NGƯỜI KIẾN TRÚC SƯ VẼ NÊN HÌNH HÀI TỔ QUỐC

Có những con người sinh ra để xây dựng những công trình. Có những người dành cả cuộc đời để tạo nên những mái nhà, những con đường, những thành phố. Nhưng cũng có những con người đã dành cả tuổi trẻ và cuộc đời mình để xây dựng một điều lớn lao hơn tất cả những công trình ấy – đó là độc lập, tự do và tương lai của dân tộc. Huỳnh Tấn Phát là một con người như thế. Nhắc đến ông, người ta nhớ đến một kiến trúc sư tài năng, một trí thức yêu nước, một nhà hoạt động cách mạng và một người lãnh đạo đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Nhưng với tôi, phía sau những chức danh ấy là hình ảnh của một người con đất Bến Tre đã sớm lựa chọn một con đường không hề dễ dàng: từ bỏ những vinh hoa của cuộc sống riêng để đi cùng nhân dân trong những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh.

Huỳnh Tấn Phát sinh ngày 15 tháng 2 năm 1913 tại làng Tân Hưng, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre. Sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống yêu nước, tuổi thơ của ông gắn với những con người chân chất, nghĩa tình và kiên cường của miền Tây Nam Bộ. Từ nhỏ, ông đã thể hiện sự thông minh, ham học. Sau những năm tháng học tập ở Mỹ Tho và Sài Gòn, ông thi đỗ vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương ở Hà Nội, theo học ngành kiến trúc. Năm 1938, Huỳnh Tấn Phát tốt nghiệp thủ khoa ngành Kiến trúc. Khi ấy, trước mắt người thanh niên trẻ là một tương lai rộng mở. Ông có tài năng, có học vấn, có thể trở thành một kiến trúc sư danh tiếng và xây dựng cho mình một cuộc sống sung túc giữa Sài Gòn hoa lệ. Nhưng lịch sử đã đặt trước mặt ông một câu hỏi lớn hơn: Khi đất nước còn mất độc lập, khi đồng bào còn chịu nhiều áp bức, liệu một người trí thức có thể chỉ sống cho riêng mình?

Huỳnh Tấn Phát đã tìm thấy câu trả lời bằng chính cuộc đời mình. Từ những năm còn trẻ, ông đã tham gia các phong trào yêu nước, đặc biệt là phong trào Đông Dương Đại hội năm 1936. Ông dùng kiến thức, tiếng nói và uy tín của một trí thức để đấu tranh cho quyền lợi của nhân dân. Rồi khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 diễn ra, Huỳnh Tấn Phát tham gia tích cực vào phong trào cách mạng ở Sài Gòn. Ông tham gia tổ chức Thanh niên Tiền phong, vận động thanh niên và quần chúng đứng lên giành chính quyền. Đó là những ngày Sài Gòn như bừng tỉnh. Những con đường vốn quen với nhịp sống đô thị trở thành nơi nhân dân xuống đường, cờ đỏ tung bay, tiếng hô vang lên từ hàng vạn con người. Và giữa dòng người ấy có một kiến trúc sư trẻ đã quyết định dùng tài năng của mình cho một “công trình” lớn hơn tất cả những công trình ông từng thiết kế – công trình mang tên độc lập.

Sau Cách mạng Tháng Tám, thực dân Pháp quay trở lại Nam Bộ. Chiến tranh bùng nổ. Huỳnh Tấn Phát bị bắt và bị giam giữ, nhưng những ngày tháng tù đày không thể khiến ông từ bỏ con đường đã lựa chọn. Khi được thả, ông tiếp tục hoạt động cách mạng, tham gia công tác tuyên truyền, báo chí và vận động nhân dân, trí thức, thanh niên tham gia kháng chiến. Từ một người từng có văn phòng kiến trúc ở Sài Gòn, ông bước vào cuộc sống kháng chiến với vô vàn thiếu thốn và hiểm nguy. Những bản vẽ kiến trúc giờ đây không còn là công việc duy nhất của ông. Bút của ông được dùng để viết báo, viết truyền đơn, truyền đi những thông điệp về độc lập và kháng chiến. Trí tuệ của người kiến trúc sư được đặt vào những nhiệm vụ phục vụ cách mạng. Ông hiểu rằng trong hoàn cảnh đất nước đang chiến tranh, mỗi người đều phải tìm cách đóng góp bằng khả năng của mình.

Có lẽ điều khiến tôi xúc động nhất khi nghĩ về Huỳnh Tấn Phát chính là sự lựa chọn ấy. Ông không phải một người sinh ra đã ở trong chiến tranh. Ông từng có một cuộc đời rất khác. Ông từng có thể sống trong những căn nhà đẹp, làm việc trong những văn phòng đầy đủ, theo đuổi sự nghiệp kiến trúc và tận hưởng thành quả của tài năng. Nhưng ông đã chọn rời bỏ sự bình yên ấy. Khi đất nước cần, ông lên đường. Khi nhân dân cần, ông có mặt. Đó là sự hy sinh không phải lúc nào cũng được nhìn thấy bằng những trận đánh hay tiếng súng. Đó là sự hy sinh của một con người chấp nhận gác lại hạnh phúc riêng để đi theo vận mệnh của dân tộc.

Những năm tháng kháng chiến ngày càng khốc liệt. Huỳnh Tấn Phát tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong phong trào cách mạng ở miền Nam. Năm 1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập. Đây là một tổ chức tập hợp nhiều tầng lớp nhân dân miền Nam trong cuộc đấu tranh chống chiến tranh và vì mục tiêu thống nhất đất nước. Huỳnh Tấn Phát là một trong những nhân vật quan trọng của Mặt trận và được giao nhiều nhiệm vụ lãnh đạo. Đến năm 1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập và ông giữ cương vị Chủ tịch Chính phủ. Từ một kiến trúc sư trẻ năm nào, ông đã trở thành một trong những người đứng đầu chính quyền cách mạng ở miền Nam trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất.

Tôi thường hình dung về Huỳnh Tấn Phát trong những ngày ở chiến khu. Không còn những con phố đông đúc của Sài Gòn, không còn văn phòng kiến trúc, không còn cuộc sống tiện nghi của một trí thức thành thị. Trước mắt ông là rừng sâu, là những căn cứ đơn sơ, là những cuộc họp trong điều kiện thiếu thốn và là hiểm nguy luôn rình rập. Nhưng có lẽ trong những khoảnh khắc ấy, ông vẫn giữ trong mình tâm hồn của một người kiến trúc sư. Một kiến trúc sư luôn nghĩ về việc xây dựng. Chỉ có điều, công trình mà ông muốn xây dựng lúc này không còn là một tòa nhà. Đó là một đất nước độc lập, một miền Nam được giải phóng, một Việt Nam thống nhất. Ông cùng những người đồng chí của mình vừa đấu tranh trong chiến tranh, vừa nghĩ đến tương lai của đất nước sau ngày hòa bình.

Phía sau một nhà lãnh đạo là một con người bình thường với những tình cảm rất đỗi bình thường. Huỳnh Tấn Phát cũng có gia đình, có vợ con, có những người thân yêu mà ông luôn mong nhớ. Nhưng chiến tranh đã khiến những cuộc đoàn tụ trở nên xa xỉ. Những người ra đi không biết ngày nào trở về. Những người ở lại cũng phải sống trong nỗi chờ đợi. Có những bữa cơm thiếu một người. Có những lá thư không biết bao giờ mới đến nơi. Có những lời yêu thương phải gửi lại trong lòng. Đối với Huỳnh Tấn Phát, sự nghiệp cách mạng không chỉ là những cuộc họp, những quyết định hay những trọng trách. Đó còn là sự chấp nhận những mất mát riêng tư mà chiến tranh mang đến. Chính những điều âm thầm ấy làm cho câu chuyện về ông trở nên gần gũi và xúc động hơn.

Rồi ngày mà biết bao thế hệ người Việt Nam mong đợi cuối cùng cũng đến. Đất nước thống nhất. Chiến tranh kết thúc. Những người từng sống giữa bom đạn có thể trở về xây dựng cuộc sống mới. Nhưng với Huỳnh Tấn Phát, cuộc đời cống hiến chưa dừng lại. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách quan trọng của Nhà nước và Mặt trận, góp sức vào công cuộc xây dựng đất nước trong thời kỳ hòa bình. Người kiến trúc sư năm nào lại trở về với công việc xây dựng, nhưng giờ đây “công trình” mà ông hướng đến là một đất nước thống nhất, một xã hội hòa bình và một tương lai tốt đẹp hơn cho nhân dân. Ông từng nói về việc xây dựng đất nước với tinh thần của một người hiểu rằng xây dựng sau chiến tranh không hề dễ dàng. Muốn dựng lại một đất nước, không chỉ cần những công trình bằng bê tông, sắt thép, mà còn cần lòng người, cần sự đoàn kết và cần niềm tin.

Ngày 30 tháng 9 năm 1989, Huỳnh Tấn Phát qua đời, hưởng thọ 76 tuổi. Ông đã đi qua hai cuộc kháng chiến, đi qua những năm tháng tù đày, những cuộc chia ly và những ngày đất nước bị chia cắt. Ông đã chứng kiến những thời khắc đau thương nhất của dân tộc nhưng cũng được nhìn thấy ngày non sông thu về một mối. Khi nghĩ về cuộc đời ông, tôi thường hình dung nó như một bản thiết kế lớn. Bản thiết kế ấy không được vẽ bằng những đường thẳng và những con số, mà được viết bằng tuổi trẻ, bằng lòng yêu nước, bằng những hy sinh và bằng niềm tin. Một người kiến trúc sư có thể dành cả đời để xây một công trình, nhưng Huỳnh Tấn Phát đã dành cả cuộc đời để cùng dân tộc xây dựng một công trình lớn hơn – đó là một Việt Nam độc lập và thống nhất.

Có lẽ “thời hoa lửa” không chỉ là những năm tháng có bom rơi, đạn nổ. “Thời hoa lửa” còn là thời tuổi trẻ đẹp nhất của một thế hệ được gửi lại cho Tổ quốc. Họ từng có những ước mơ riêng, những tình yêu riêng, những gia đình và những cuộc đời mà họ có thể lựa chọn. Nhưng khi đất nước cần, họ đã bước đi. Huỳnh Tấn Phát cũng đã bước đi như thế. Từ một chàng trai xứ dừa trở thành một kiến trúc sư tài năng; từ một trí thức trẻ trở thành người hoạt động cách mạng; từ những ngày tháng bị bắt giam đến những năm tháng ở chiến khu; từ một người thiết kế những công trình kiến trúc đến một người cùng cả dân tộc xây dựng nền độc lập. Cuộc đời ấy là một hành trình dài của sự lựa chọn và cống hiến.

Hôm nay, chúng ta được sinh ra trong hòa bình. Chúng ta được đến trường, được học tập, được theo đuổi ước mơ và lựa chọn con đường tương lai. Có thể chúng ta chưa từng nghe tiếng bom, chưa từng sống trong những năm tháng đất nước chia cắt, nên đôi khi chúng ta vô tình xem hòa bình là điều hiển nhiên. Nhưng khi nhìn lại cuộc đời Huỳnh Tấn Phát, tôi hiểu rằng đằng sau hai chữ “hòa bình” là biết bao tuổi trẻ đã được gửi lại cho đất nước. Có những người đã nằm xuống. Có những người đã trở về với những vết thương. Và có những người như Huỳnh Tấn Phát đã dành cả cuộc đời mình để cống hiến cho dân tộc.

Nếu hôm nay có thể đứng trước di ảnh của ông, tôi muốn nói rằng: “Thưa ông, chúng cháu không được sống trong những năm tháng ông đã sống. Chúng cháu không biết hết những gian khổ của chiến khu, không hiểu hết những cuộc chia ly, những ngày tháng thiếu thốn và những hiểm nguy mà ông từng trải qua. Nhưng chúng cháu biết rằng cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ và sự hy sinh của biết bao thế hệ. Ông đã từng là một kiến trúc sư. Ông từng có thể xây những ngôi nhà đẹp cho riêng mình. Nhưng ông đã chọn một công trình lớn hơn – xây dựng tương lai của đất nước. Và hôm nay, thế hệ chúng cháu sẽ tiếp tục hoàn thiện công trình ấy bằng tri thức, bằng trách nhiệm và bằng tình yêu quê hương.”

Thời gian có thể trôi qua, những năm tháng chiến tranh có thể lùi xa, những người của “thời hoa lửa” rồi cũng trở thành những cái tên trong trang sách lịch sử. Nhưng Huỳnh Tấn Phát sẽ không chỉ là một cái tên. Ông là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi thế hệ đối với quê hương. Ông nhắc chúng ta rằng tài năng chỉ thật sự có ý nghĩa khi biết dùng nó để tạo nên những điều tốt đẹp cho cộng đồng. Ông nhắc chúng ta rằng tuổi trẻ đẹp nhất không phải chỉ vì nó có những ước mơ, mà còn bởi nó có thể sống cho một lý tưởng lớn lao. Và có lẽ, đó chính là điều quý giá nhất mà người kiến trúc sư năm nào đã để lại cho chúng ta: một bản vẽ không có điểm kết thúc – bản vẽ của một Việt Nam hòa bình, độc lập và ngày càng tốt đẹp hơn.

Huỳnh Tấn Phát – người kiến trúc sư đã dùng cả cuộc đời mình để dựng xây hình hài Tổ quốc.

………………….Hết……………………..