HUỲNH TẤN PHÁT – KIẾN TRÚC SƯ TRỞ THÀNH NGƯỜI LÃNH ĐẠO CÁCH MẠNG MIỀN NAM
Trần Thị Mai Hiếu
Từ một kiến trúc sư tài năng đến người yêu nước
Huỳnh Tấn Phát sinh năm 1913 tại Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho, nay thuộc tỉnh Tiền Giang. Ông được đào tạo về kiến trúc và từng có sự nghiệp chuyên môn đáng chú ý tại Sài Gòn. Nhưng giữa một xã hội còn chịu sự chi phối của chế độ thuộc địa, ông ngày càng quan tâm đến những vấn đề của dân tộc và tham gia các hoạt động yêu nước.
Một điều đặc biệt trong cuộc đời Huỳnh Tấn Phát là ông không xuất thân từ một gia đình binh nghiệp hay con đường quân sự. Ông là một trí thức, một kiến trúc sư. Chính nền tảng ấy giúp ông có khả năng tổ chức, tư duy độc lập và giao tiếp với nhiều tầng lớp xã hội. Sau này, những phẩm chất đó trở thành một phần quan trọng trong hoạt động chính trị của ông.
2. Từ hoạt động báo chí đến đấu tranh chính trị
Huỳnh Tấn Phát từng tham gia hoạt động báo chí và các phong trào yêu nước tại Sài Gòn. Ông dùng kiến thức, uy tín của mình để tham gia vận động quần chúng và đấu tranh đòi các quyền dân sinh, dân chủ.
Trong những năm kháng chiến chống Pháp, ông tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Sau khi Hiệp định Genève năm 1954 được ký kết, tình hình miền Nam chuyển sang một giai đoạn mới. Huỳnh Tấn Phát tiếp tục hoạt động bí mật và trở thành một trong những nhân vật có uy tín trong phong trào cách mạng miền Nam.
3. Xây dựng khối đoàn kết rộng rãi
Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, bên cạnh đấu tranh quân sự, lực lượng cách mạng miền Nam đặc biệt chú trọng việc tập hợp các tầng lớp nhân dân. Huỳnh Tấn Phát có vai trò quan trọng trong việc vận động trí thức, nhân sĩ và những người yêu nước.
Ông tham gia vận động, tổ chức các nhân sĩ, trí thức tiêu biểu ở Sài Gòn ra vùng giải phóng để thành lập Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam vào năm 1968. Hoạt động này góp phần mở rộng khối đoàn kết chính trị và tạo thêm cơ sở cho mặt trận đối ngoại của cách mạng miền Nam.
4. Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời
Tháng 6/1969, Đại hội đại biểu Quốc dân toàn miền Nam quyết định thành lập Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Huỳnh Tấn Phát được bầu làm Chủ tịch, còn Nguyễn Hữu Thọ giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Chính phủ.
Đây là một bước phát triển quan trọng về mặt chính trị của lực lượng cách mạng miền Nam. Chính phủ Cách mạng Lâm thời trở thành một chủ thể quan trọng trên mặt trận ngoại giao, tham gia các hoạt động quốc tế và phối hợp với Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong cuộc đấu tranh nhằm chấm dứt chiến tranh.
5. Một “mặt trận” không tiếng súng
Trên cương vị Chủ tịch Chính phủ, Huỳnh Tấn Phát phải đối diện với một nhiệm vụ đặc biệt: đại diện cho một chính quyền đang hoạt động trong điều kiện chiến tranh.
Chính phủ Cách mạng Lâm thời phải xây dựng quan hệ với các nước, vận động sự ủng hộ quốc tế và thể hiện lập trường về hòa bình, độc lập, dân chủ và thống nhất đất nước. Đến cuối năm 1975, hơn 50 nước đã công nhận và thiết lập quan hệ với Chính phủ Cách mạng Lâm thời.
6. Từ người kiến trúc sư đến người xây dựng đất nước
Sau ngày 30/4/1975, đất nước thống nhất. Người từng được đào tạo để thiết kế những công trình kiến trúc giờ đây đứng trước một nhiệm vụ lớn hơn nhiều: tham gia xây dựng lại một đất nước vừa trải qua chiến tranh.
Huỳnh Tấn Phát tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong bộ máy nhà nước và Mặt trận. Ông tham gia công tác quản lý, quy hoạch và xây dựng, những lĩnh vực có sự liên hệ khá tự nhiên với chuyên môn kiến trúc của mình. Kinh nghiệm của một trí thức từng hoạt động chính trị trong nhiều thập kỷ được chuyển sang phục vụ công cuộc xây dựng đất nước thời bình.
7. Một trí thức đi trọn con đường lịch sử
Huỳnh Tấn Phát qua đời năm 1989. Nhìn lại cuộc đời ông, có thể thấy một hành trình đặc biệt: từ một kiến trúc sư trẻ ở Sài Gòn, ông trở thành một nhà hoạt động yêu nước, một cán bộ cách mạng, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời và sau đó là nhà lãnh đạo tham gia công cuộc xây dựng đất nước thống nhất.
Câu chuyện Huỳnh Tấn Phát cho thấy một người trí thức có thể bước ra khỏi phạm vi nghề nghiệp của mình khi đất nước đứng trước những biến động lớn. Ông không cầm súng trên chiến trường nhưng tham gia vào một mặt trận khác – mặt trận chính trị, ngoại giao và vận động quần chúng. Từ những bản thiết kế kiến trúc đến việc tham gia xây dựng một chính quyền cách mạng, cuộc đời ông là một hành trình mà tri thức được đặt trong hoàn cảnh lịch sử của dân tộc.
