Huỳnh Thị Cụt và lá đơn xin lãnh xác chồng

Có những hiện vật lịch sử rất nhỏ.

Không phải khẩu súng.

Không phải lá cờ.

Không phải một tấm huân chương.

Mà chỉ là một tờ giấy viết tay.

Đó là lá đơn của Huỳnh Thị Cụt, người vợ của liệt sĩ Nguyễn Văn Công.

Nguyễn Văn Công, bí danh Nguyễn Văn Nhẳm, là con trai duy nhất của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Dành.

Cuối năm 1970, Nguyễn Văn Công bị quân địch vây bắt. Ông chống trả và hy sinh. Thi thể ông sau đó bị đối xử tàn bạo và mang đi thị uy.

Người vợ trẻ không có cách nào thay đổi được điều đã xảy ra.

Nhưng bà muốn đưa chồng về.

Ngày 1-1-1971, Huỳnh Thị Cụt viết một lá đơn gửi chính quyền địa phương, xin được nhận thi thể chồng về an táng. Lá đơn ấy sau này được gia đình gìn giữ và trở thành hiện vật được trưng bày tại Khu tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Ngày nay, đọc những dòng chữ trên tờ giấy đã ngả màu, người ta dễ nghĩ đến một câu chuyện rất xa xôi.

Nhưng hãy thử đặt mình vào vị trí người viết.

Chồng vừa hy sinh.

Thi thể còn nằm trong tay đối phương.

Người vợ phải làm một việc mà không người phụ nữ nào muốn làm:

viết đơn xin được nhận xác chồng.

Không có tiếng súng trong lá đơn ấy.

Không có một trận đánh.

Chỉ có vài dòng chữ.

Nhưng chính vài dòng chữ đó lại khiến người ta hiểu chiến tranh đã đi vào đời sống gia đình sâu đến mức nào.

Một người lính ngã xuống ngoài chiến trường.

Một người mẹ mất con.

Một người vợ mất chồng.

Và một tờ giấy trở thành chứng nhân của cả một gia đình.