Huỳnh Thị Hường (Má Hai) – Biểu tượng Mậu Thân 1968 ở Đắk Lắk
Tham gia cách mạng từ 1945, Huỳnh Thị Hường (Má Hai) là một trong những nữ chiến sĩ kiên cường nhất của Đắk Lắk trong Mậu Thân 1968. Bà trực tiếp tham gia đánh chiếm đồn bót, vận động quần chúng nổi dậy, tiêu diệt hàng trăm tên địch, bị thương 3 lần nhưng vẫn kiên cường chiến đấu. Hình ảnh bà cầm súng, cờ đỏ đứng trên nóc xe tăng đã trở thành biểu tượng, được khắc họa tại Tượng đài Má Hai Km5 Buôn Ma Thuột.
Sinh năm 1917 tại Quảng Phú (Quảng Xương, Thanh Hóa), Huỳnh Thị Hường tham gia cách mạng ngay từ những ngày đầu tháng 8/1945. Sau khi đất nước chia cắt, bà được điều động vào Nam, rồi đến Đắk Lắk – nơi bà gắn bó suốt đời, trở thành Má Hai trong lòng bà con các dân tộc Tây Nguyên.
Những năm 1960, Đắk Lắk là địa bàn nóng bỏng với chiến tranh phá hoại leo thang của Mỹ – ngụy. Là cán bộ Tỉnh đội, Má Hai vừa chỉ huy lực lượng vũ trang địa phương đánh giặc, vừa vận động đồng bào Êđê, M’nông, Gia Rai đứng về phía cách mạng. Bà nổi tiếng với sự gan dạ, khéo léo, luôn đi đầu trong các trận đánh và phong trào quần chúng.
Đỉnh cao của sự nghiệp bà là Tổng tiến công Mậu Thân 1968 – một trong những cuộc tấn công táo bạo nhất lịch sử kháng chiến chống Mỹ. Tại Đắk Lắk, lực lượng vũ trang tỉnh và các huyện phối hợp đánh chiếm đồn bót, phủ đầu vào đêm giao thừa. Má Hai trực tiếp chỉ huy một mũi tấn công vào đồn huyện Krông Păk, nơi địch có hầm hào kiên cố, vũ khí hiện đại.
Dưới sự chỉ huy của bà, du kích và bộ đội địa phương dùng cối, B40, súng cối đánh liên tiếp vào các ổ đề kháng, đồng thời vận động dân nổi dậy từ nội thành. Bà con trong buôn được kêu gọi treo cờ, hô khẩu hiệu, vây bắt tàn quân. Chỉ sau vài giờ giao tranh, đồn Krông Păk thất thủ, hơn 100 tên địch bị tiêu diệt, bắt sống. Không dừng lại, Má Hai dẫn đầu lực lượng đánh chiếm thêm các mục tiêu khác, phối hợp với quân chủ lực tiến vào Buôn Ma Thuột.
Hình ảnh biểu tượng nhất của Má Hai là khoảnh khắc bà cầm lá cờ đỏ sao vàng, đứng trên nóc xe tăng ta tiến vào nội thị Buôn Ma Thuột. Bà bị thương 3 lần trong các trận Mậu Thân, nhưng không một lần rời trận địa. Sau chiến dịch, bà được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1969), trở thành niềm tự hào của phụ nữ Đắk Lắk.
Sau Mậu Thân, dù địch phản công dữ dội, Má Hai vẫn bám trụ, chỉ đạo lực lượng vũ trang địa phương đánh trả các cuộc càn quét, bảo vệ Khu căn cứ H4, chuẩn bị cho Chiến dịch Tây Nguyên 1975. Ngày Buôn Ma Thuột giải phóng, hình ảnh bà lại vang vọng trong ký ức bà con.
Sau 1975, Má Hai tiếp tục công tác, trở thành biểu tượng sống của Mậu Thân ở Đắk Lắk. Tượng đài Má Hai Km5 Buôn Ma Thuột được dựng năm 1998 lấy nguyên mẫu từ bà – hình ảnh người phụ nữ cầm súng, cờ đỏ, đứng trên xe tăng, mắt nhìn thẳng phía trước. Bà mất ngày 10/2/2006, hưởng thọ 89 tuổi, an nghỉ tại Buôn Ma Thuột – nơi bà đã cống hiến trọn đời.
Hôm nay, mỗi dịp kỷ niệm Mậu Thân, học sinh, bộ đội lại đến Tượng đài Km5, nghe già làng kể chuyện Má Hai – người phụ nữ đã biến nỗi đau chiến tranh thành sức mạnh, cầm cờ đỏ tiến vào thị xã, mở đường cho ngày chiến thắng 1975. Câu chuyện của bà là ngọn lửa thời hoa lửa bất diệt của Đắk Lắk.
