Huỳnh Thúc Kháng - Bậc Trí Sĩ Lòng Son Dạ Sắt, Ngọn Đuốc Sáng Của Đất Quảng Nam

Lịch sử dân tộc Việt Nam ghi danh cụ Huỳnh Thúc Kháng như một biểu tượng rực rỡ của khí tiết nhà nho chân chính và lòng yêu nước nồng nàn. Sinh ra tại vùng đất học Quảng Nam, cụ sớm nổi danh là bậc học giả uyên thâm khi đỗ Giải nguyên kỳ thi Hương và đạt học vị Tiến sĩ. Thế nhưng, giữa lúc hoạn lộ thênh thang, cụ Huỳnh đã khước từ vinh hoa phú quý để dấn thân vào con đường cứu nước đầy chông gai. Từ những chuyến hành trình phương Nam cùng Phan Châu Trinh đến việc lãnh đạo phong trào Duy Tân, cụ đã dùng trí tuệ và uy tín của mình để khơi dậy dân trí, chấn hưng dân khí. Dù bị thực dân Pháp đày đọa suốt 13 năm tại "địa ngục trần gian" Côn Đảo, ý chí của người con xứ Quảng vẫn kiên trung như sắt đá, không hề sờn lòng trước gông xiềng.

Sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công, trân trọng tài năng và đức độ của một bậc hiền tài, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời cụ tham gia Chính phủ. Trong giai đoạn vận mệnh dân tộc "ngàn cân treo sợi tóc", cụ Huỳnh đã đảm đương trọng trách Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Quyền Chủ tịch nước với phương châm hành động mẫu mực: "Dĩ bất biến, ứng vạn biến". Cả cuộc đời cụ là minh chứng sống động cho lời ngợi ca của Bác Hồ: "Người giàu sang không làm siêu lòng, nghèo khó không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan". Cụ ra đi khi đang miệt mài kinh lý miền Trung vì đại cuộc, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào và một tấm gương sáng ngời về sự tận hiến. Ngày nay, nằm trên đỉnh Thiên Ấn hùng vĩ nhìn xuống sông Trà, mộ phần của cụ vẫn như một "ấn trời" đóng xuống lịch sử, nhắc nhở hậu thế về một nhân cách cao khiết, chỉ biết sống và hành động vì độc lập của nước nhà, vì tự do của nhân dân.