Huỳnh Thúc Kháng – Chí sĩ yêu nước, quyền Chủ tịch nước Việt Nam
Huỳnh Thúc Kháng là chí sĩ yêu nước, nhà văn hóa, nhà báo và quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Cụ luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết, kiên trì đấu tranh vì độc lập, tự do và là tấm gương sáng về đạo đức, nhân cách của người trí thức yêu nước.
Cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876–1947), tên khai sinh là Huỳnh Hanh, quê tại huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, Cụ nổi tiếng thông minh, học giỏi và đỗ Tiến sĩ năm 1904. Tuy có cơ hội làm quan, nhưng Cụ từ chối con đường công danh để dấn thân vào sự nghiệp cứu nước, cùng các chí sĩ như Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân, vận động cải cách xã hội, nâng cao dân trí và khơi dậy tinh thần yêu nước.
Do tích cực tham gia phong trào Duy Tân và cuộc vận động chống thuế ở Trung Kỳ năm 1908, Cụ bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo suốt 13 năm. Trong hoàn cảnh tù đày, Cụ vẫn giữ vững khí tiết của người yêu nước, nuôi dưỡng ý chí đấu tranh và tiếp tục cống hiến sau khi được trả tự do năm 1921.
Trở về đất liền, Cụ tiếp tục hoạt động chính trị và báo chí. Năm 1927, Cụ sáng lập Báo Tiếng Dân, trực tiếp làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút trong suốt 16 năm. Thông qua ngòi bút sắc bén, Cụ đấu tranh bảo vệ quyền lợi của Nhân dân, cổ vũ tinh thần yêu nước, truyền bá chữ Quốc ngữ và thức tỉnh ý chí độc lập dân tộc. Bên cạnh đó, Cụ còn để lại nhiều tác phẩm văn học, sử học có giá trị, góp phần lưu giữ những tư liệu quý về lịch sử và chủ quyền của đất nước.
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời Cụ tham gia Chính phủ với cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp đàm phán, Cụ được giao giữ chức Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trực tiếp điều hành đất nước trong giai đoạn đầy khó khăn, góp phần củng cố chính quyền cách mạng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân.
Cuối năm 1946, Cụ được Chủ tịch Hồ Chí Minh cử làm Đặc phái viên của Chính phủ vào miền Trung để vận động toàn dân tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp. Dù tuổi cao, sức yếu, Cụ vẫn tận tụy với công việc cho đến khi qua đời tại Quảng Ngãi ngày 21/4/1947.
Cuộc đời và sự nghiệp của Huỳnh Thúc Kháng là biểu tượng của lòng yêu nước, đức thanh liêm, tinh thần phụng sự Nhân dân và ý chí kiên cường của người trí thức cách mạng. Những cống hiến to lớn của Cụ đối với phong trào yêu nước, nền báo chí cách mạng và sự nghiệp xây dựng Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc, là tấm gương sáng để các thế hệ hôm nay học tập và noi theo.
