Huỳnh Thúc Kháng một người đạo đức danh vọng mà quốc dân ai cũng biết
Giới thiệuThời sự - Chính trịChuyên mụcHà Nội, Ngày 24/12/2025 
Kỷ niệm 75 năm Ngày thành lập Bộ Nội vụHuỳnh Thúc Kháng một người đạo đức danh vọng mà quốc dân ai cũng biếtNgày đăng: 03/06/2020 15:05Mặc địnhCỡ chữ
Đó là lời giới thiệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về người giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội Vụ trong Chính phủ Kháng chiến tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ngày 2-3-1946.Cụ Huỳnh Thúc Kháng, tên thực là Huỳnh Văn Thước, còn có tên là Huỳnh Hanh, sinh ngày 1-10-1876 trong một gia đình nho học nghèo gốc nông dân, quê ở Thăng Bình, Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, một mảnh đất có truyền thống yêu nước và hiếu học. Năm 1900, Cụ đỗ đầu thi hương, rồi đến năm 1904 lại đỗ đầu kỳ thi hội.Học giỏi, đỗ cao, sớm nổi tiếng, được coi là một trong “tứ hổ” của đất Quảng (cùng Trần Qủy Cáp, Nguyễn Đình Hiến và Phạm Liệu) nhưng Huỳnh Thúc Kháng không ra làm quan, bởi lẽ nước đã mất, quan lại triều đình đã một bề chịu khuất phục giặc ngoại xâm. Trong không khí sôi động của các phong trào yêu nước của các tầng lớp nhân dân chống ách thống trị và áp bức của thực dân phong kiến, Huỳnh Thúc Kháng đã sớm gặp gỡ những người bạn đồng chí hướng như Phan Châu Trinh và Trần Qủy Cáp.(*)Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt NamLà một sĩ phu, Phan Châu Trinh đã từng lên tiếng:“Vạn dân nô lệ cường quyền hạ Bác cổ văn chương tủy mộng trung’(Chí thành thống thánh)Còn cụ Huỳnh và Trần Qúy Cáp thì cùng chung tiếng nói:“Hỡi người trí thức kia ơi!Quăng mũ đi, vứt bút đứng lênĐừng cam chịu tiếng ươn hènHơi tàn còn thở, chớ quên phục thù”(Lương ngọc danh sơn)Từ đó, ba nhân vật này đã trở thành linh hồn và góp phần tạo nên một phong trào yêu nước sôi nổi thấm nhuần tư tưởng duy tân mà đỉnh cao là phong trào chống thuế của những người nông dân nghèo khổ ở các tỉnh miền Trung. Thực dân Pháp đã thẳng tay đàn áp: Trần Qúy Cáp bị đưa ra pháp trường hành hình còn Phan Châu Trinh cùng Huỳnh Thúc Kháng bị đày ra Côn Đảo (1908). Ba năm sau, Phan Châu Trinh tìm đường sang Pháp mong tìm ra một phương cách cứu nước mới. Mười ba năm sau (1908-1921), Huỳnh Thúc Kháng mới được trở về đất liển cùng với tập sách “Thi tù tùng thoại” ghi chép lại những bài thơ mang ý chí của những người yêu nước bất chấp chế độ lao tù khắc nghiệt của kẻ thù. Cụ từ chối mọi sự mua chuộc của chính quyền thuộc địa để giữ trọn khí tiết của một nhà nho yêu nước.Năm 1925, lịch sử đất nước chứng kiến những biến động quan trọng: Phan Bội Châu từ Trung Quốc bị thực dân Pháp bắt rồi đưa về giam lỏng ở Huế; Phan Châu Trinh từ Pháp trở về nước đăng đàn diễn thuyết rồi đột ngột từ trần; nhưng cũng chính vào thời điểm này, Nguyễn Ái Quốc đã xuất hiện ở Quảng Châu lập ra Hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng.Vào thời điểm đầy thử thách này, Huỳnh Thúc Kháng bước vào chính trường với hy vọng bằng những hoạt động công khai trong khuôn khổ luật pháp của chế độ thuộc địa, mưu giành quyền dân chủ cho các tầng lớp nhân dân. Cụ Huỳnh đã tham gia vào cuộc vận động bầu Viện Dân biểu Trung Kỳ mà sau đó cụ được đắc cử và được bầu làm Viện trưởng. Nhưng sau khi các thỉnh cầu Cụ đưa ra nhằm sửa đổi một số điều luật, giảm nhẹ thuế rượu, thuế muối, phổ cập chữ quốc ngữ v.v... bị chính quyền thực dân thẳng thừng bác bỏ, Huỳnh Thúc Kháng tranh luận gay gắt với Khâm sứ Trung Kỳ rồi tuyên bố" từ chức.Rồi bỏ chính trường, Huỳnh Thúc Kháng tập hợp những người tiến bộ để thành lập tờ báo “Tiếng Dân” xuất bản tại Huế làm diễn đàn nhằm tiếp tục đấu tranh đòi quyền dân chủ trên báo chí. Tờ “Tiếng Dân” của cụ Huỳnh tồn tại liên tục 16 năm (1927-1943), bằng chữ quốc ngữ lại xuất bản giữa “Kinh đô” Huế chịu rất nhiều sự kiểm soát đặc biệt. Là một cây bút chính luận sắc sảo, liên tục trên 1766 số báo Tiếng Dân, Huỳnh Thúc Kháng với nhiều bút danh khác nhau đã viết hàng ngàn bài báo dưới nhiều thể loại qua đó bày tỏ chính kiến của mình. Trên tờ Tiếng Dân còn tập hợp được một số cây bút về sau trở thành những chiến sĩ cộng sản xuất sắc như Võ Nguyên Giáp (bút danh Hải Thanh). Tờ Tiếng Dân như tên gọi của nó, đã cố gắng nói lên tiếng nói của nhân dân, đòi hỏi các quyền sống tối thiểu của con người trong chế độ thuộc địa. Tuy tờ Tiếng Dân của cụ Huỳnh đã nói lên được phần nào cảnh sống lầm than của nhân dân trong kiếp nô lệ mất nước, tố cáo được phần nào chính sách thống trị hà khắc của thực dân và phong kiến, và nêu lên được ít nhiều nguyện vọng của nhân dân, nhưng thực sự tiếng nói ấy còn yếu ớt trưóc thực trạng của đất nước, tình cảnh của nhân dân và bất cập với thực tiễn đang phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đã được thành lập vào mùa Xuân năm 1930.Là một trí thức nho giáo, lại sớm được tiếp thu các tư tưởng dân chủ tư sản của phương Tây, cũng giống lớp người cùng thế hệ như Phan Châu Trinh, lòng yêu nước của cụ Huỳnh đã hướng về chủ trương chính trị mang tính chất tư sản, đặt hy vọng vào sự thức tỉnh và những cải cách của chế độ thực dân. Tờ Tiếng Dân đã làm được cái điều mong muốn “nuôi đốm lửa nhiệt thành ái quốc của các nhà tiên thời trong đống tro tàn không để dứt mất” khi đăng những bài viết về các danh nhân trong lịch sử dân tộc nhưng đáng tiếc là do nhũng hạn chế khách quan về hoàn cảnh lịch sử và tầng lớp xã hội xuất thân, cụ Huỳnh tuy là người rất yêu nước thương nòi nhưng cũng không tránh khỏi những nhận thức mơ hồ, lệch lạc đối với các hình thức đấu tranh trong cao trào cách mạng 1930 - 1931 và các hoạt động công khai của Đảng trong thời kỳ mặt trận Bình dân 1936 - 1939.Nhưng chính lòng yêu nước thực tâm, lòng khát khao độc lập tự do cho đất nước và nhất là thực tiễn sống động của phong trào cách mạng của nhân dân đã góp phần giúp Huỳnh Thúc Kháng nhận dần ra con đường tất yếu của lịch sử và vận mệnh của dân tộc. May mắn hơn những người đồng chí cùng thời với mình như Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh, riêng Huỳnh Thúc Kháng đã được sống cho tới ngày đất nước độc lập và được hít thở không khí tự do như Cụ đã từng bộc lộ:“Sướng ơi là sướng! Thoát thân nô mà làm chủ nhân ôngVui thật là vui! Đổi quyền vua mà làm dân quốc mới”Ngay sau sự kiện phát xít Nhật đảo chính thực dân Pháp dựng nên chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim và trao trả quyền độc lập giả hiệu cho Việt Nam, cụ Huỳnh đã khước từ lời mời cộng tác của Bảo Đại cũng như sự tranh thủ của Hoàng thân Cường Để, và như sau này, trước khi ra Hà Nội cộng tác với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Huỳnh Thúc Kháng đã từng bày tỏ mong muốn đất nước có được những người lãnh đạo sáng suốt vào thời điểm quyết định vận mệnh của dân tộc và “Quả nhiên Việt Minh ra đời như lòng tôi đã cầu nguyện”.Vì vậy, sau khi Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, mặc dầu tuổi đã cao, nhưng khi được biết Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là Nguyễn Ái Quốc, Huỳnh Thúc Kháng đã ra Thủ đô theo lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh với ý định “chỉ muốn ra gặp Cụ Hồ để bày tỏ một vài ý kiến”. Nhưng chỉ sau cuộc gặp mặt đầu tiên này cụ Huỳnh đã hoàn toàn bị thuyết phục ở lại cộng tác với Nhà nước cách mạng không chỉ vì uy tín cá nhân của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn ở đường lốì chính trị vì đại nghĩa dân tộc của Người.Vào thời điểm nền Độc lập non trẻ của dân tộc đang đứng trước những thử thách ngàn cân treo sợi tóc của họa ngoại xâm và sự phá hoại của các thế lực phản cách mạng, uy tín của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thuyết phục được cụ Huỳnh ra tham chính thì chính uy tín của cụ Huỳnh lại đóng góp đắc lực vào việc củng cố khối đoàn kết dân tộc và chặn đứng âm mưu phá hoại của kẻ thù.Rồi để mở rộng khối đoàn kết toàn dân hơn nữa nhằm đủ sức tập hợp lực lượng bảo vệ thành quả cách mạng, Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam được thành lập và Huỳnh Thúc Kháng, một trong những sáng lập viên được bầu làm Hội trưởng.Tháng 6 - 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua thăm nước Pháp, Người đã tin cậy giao phó chức quyền Chủ tịch cho cụ Huỳnh với lời căn dặn “Dĩ bất biến ứng vạn biến”.Dù tuổi đã cao, sức đã yếu nhưng quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đã mang hết nhiệt tâm tranh đấu để giữ vững chủ quyền, độc lập dân tộc trước ngoại bang và ổn định chính trị của đất nước, góp phần ngăn chặn và đập tan mọi âm mưu khiêu khích, phá hoại của các thế lực phản động mà vụ Ôn Như Hầu do các phần tử phản động trong Việt Nam Quốc dân Đảng chủ mưu là điển hình. Là một người không đảng phái, với trách nhiệm của mình, cụ Huỳnh đã kiên quyết trừng trị những kẻ phạm pháp, xâm phạm tài sản và tính mạng của nhân dân, đồng thời cũng là tội ác phá hoại khối đoàn kết dân tộc. Những đóng góp của Huỳnh Thúc Kháng trong công cuộc điểu hành đất nước, cộng tác chặt chẽ với những người cộng sản và tất cả các lực lượng yêu nước trong nhân dân đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao “Trong lúc tôi đi vắng, nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của cụ Huỳnh, quyền Chủ tịch, sự săn sóc giúp đỡ của Quốc hội, sự ra sức gánh vác của Chính phủ, sự đồng tâm hiệp lực của quốc dân mà giải quyết được nhiều việc khó khăn, công việc kiến thiết cũng tiến bộ”.Tháng 11 - 1946, trước nguy cơ chiến tranh đến gần, Quốc hội cải tổ lại Chính phủ Liên hiệp Kháng chiến, một lần nữa như Chủ tịch Hồ Chí Minh thống báo với Quốc hội: “Kết quả có những vị có tài năng nhận lời mời tham gia Chính phủ như cụ Huỳnh Thúc Kháng vì tuổi già sức yếu mà cố từ, nhưng vì tôi lấy đại nghĩa mà lưu cụ, cụ cũng gắng ở lại... ai nấy đều hứa cố gắng làm việc một lòng vì nước vì dân”.Sau đó, cụ Huỳnh Thúc Kháng thay mặt Chính phủ Trung ương đi kinh lý miền Trung. Kháng chiến toàn quốc bùng nổ (19-12-1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi: “Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”.Hương ứng lời hịch cứu nước ấy, với tư cách Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam, Huỳnh Thúc Kháng viết bức thư “kêu gọi đồng bào phụ lão kháng chiến” trong đó nhấn mạnh: “Hãy tin tưởng vào cụ Hồ Chí Minh, bậc yêu nước đại chí sĩ, kết chặt chẽ một khối quyết sống mái với kẻ thù”.Ở tất cả những nơi cụ đi qua trên đường kinh lý, Huỳnh Thúc Kháng không biết mệt mỏi kêu gọi toàn dân đồng lòng kháng chiến, kiến quốc.Tới Quảng Ngãi, cụ Huỳnh lâm bệnh nặng. Biết không qua khỏi, cụ chu đáo gửi lời vĩnh quyết tới anh em binh sĩ “những vị anh hùng vô danh của đất nước” gửi điện “Kêu gọi anh em các đảng phái tôn giáo hãy đặt hết lòng tin tưởng vào Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị anh hùng xuất chúng, vị anh hùng của dân tộc”.Riêng với Bác Hồ, bức điện cuối cùng của Cụ gửi cho vị Chủ tịch nước Việt Nam độc lập hết sức cảm động:“Tôi bệnh nặng chắc không qua khỏi. Bốn mươi năm ôm ấp Độc lập và Dân chủ, nay nước đã được độc lập, chế độ dân chủ đã thực hiện, thế là tôi chết hả. Chỉ tiếc không được gặp Cụ lần cuối cùng. Chúc Cụ sống lâu để dìu dát quốc dân lên đường vinh quang, hạnh phúc”.Cụ Huỳnh Thúc Kháng từ trần ngày 21 - 4 - 1947 tại Quảng Ngãi, thọ 71 tuổi. Được tin đau buồn đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm bài thơ điều bằng chữ Hán và Người đã tự dịch như sau:“Than ôi Bể Đà Nẵng triều thảmĐèo Hải Vân mây sầuTháng tư tin buồn đến Huỳnh Bộ trưởng đi đâuTrông vào Bộ Nội VụTài đức tiếc thương nhauĐồng bào ba chục triệuĐau đớn lệ rơi châu”Cả nước để tang cụ giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang diễn ra ác liệt. Vào dịp này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư tới toàn thể đồng bào để nêu gương:“Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao, vì lòng yêu nước mà trước đây Cụ bị bọn thực dân làm tội, đày ra Côn Đảo, mười mấy năm trường, gian nan cực khổ. Nhưng lòng son dạ sắt, yêu nước thương nỗi của Cụ Huỳnh chắc chắn không sờn lại thêm kiên quyết.Cụ Huỳnh là người mà giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khổ không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan.Cả đời cụ Huỷnh không màng danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập...” Lời đánh giá chân tình và chuẩn xác của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cụ Huỳnh Thúc Kháng chính là tượng đài muôn thuở tôn vinh một nhà yêu nước chân chính, tấm gương ấy sẽ mãi mãi lưu danh với mọi thế hệ, và càng có ý nghĩa vào thời điểm chúng ta đang phấn đấu xây dựng bộ máy nhà nước tập hợp nhân tài và trau dồi phẩm chất để theo kịp với sự đổi mới và phát triển của Đất nước. Bình luận 
GửiVề trang trướcGửi email In trangĐó là lời giới thiệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về người giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội Vụ trong Chính phủ Kháng chiến tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ngày 2-3-1946." /> Tin tức cùng chuyên mụcTiêu điểmXây dựng cơ sở dữ liệu số, kết nối với hệ thống quản lý người có công.jpg)
Tổng Bí thư giao Đảng ủy Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các địa phương kiểm kê toàn bộ hơn 70.000 kỷ vật, hiện vật đang được lưu giữ; xây dựng cơ sở dữ liệu số, kết nối với hệ thống quản lý người có công; phân loại, trao trả kỷ vật cho người gửi hoặc thân nhân theo đúng nguyện vọng, trang trọng và nhân văn, hoàn thành trong năm 2026.Tin mới nhất.jpg)
Tiếp tục theo dõi sát việc thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền tại các địa phương
Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn: Nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của xã hội
Thạc sĩ Nguyễn Thị Bảy (Phụ trách Khoa Nhà nước và Pháp luật, Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng): Cống hiến hết mình cho công việc
"Thi đua đổi mới, sáng tạo, tăng tốc bứt phá đưa đất nước vào kỷ nguyên phát triển hùng cường, văn minh, thịnh vượng"
Ban Bí thư bổ nhiệm đồng chí Trịnh Mạnh Linh giữ chức Phó Trưởng ban Ban Tổ chức Trung ươngGiới thiệuThời sự - Chính trịChuyên mụcTrụ sở tòa soạn: Tầng 5, số 37 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.Điện thoại: 024 32013846Email: tapchitcnnld@moha.gov.vnGiấy phép hoạt động: số 26/GP-BVHTTDL ngày 25/4/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cơ quan chủ quản: Bộ Nội vụ.Tổng biên tập: TS Trần NghịPhó Tổng biên tập: ThS Bùi Đức Tùng, ThS Nguyễn Văn VỹTrưởng Ban Tạp chí điện tử: ThS Trần Ngọc KiênBản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước và Lao động
Kỷ niệm 75 năm Ngày thành lập Bộ Nội vụHuỳnh Thúc Kháng một người đạo đức danh vọng mà quốc dân ai cũng biếtNgày đăng: 03/06/2020 15:05Mặc địnhCỡ chữ Đó là lời giới thiệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về người giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội Vụ trong Chính phủ Kháng chiến tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ngày 2-3-1946.Cụ Huỳnh Thúc Kháng, tên thực là Huỳnh Văn Thước, còn có tên là Huỳnh Hanh, sinh ngày 1-10-1876 trong một gia đình nho học nghèo gốc nông dân, quê ở Thăng Bình, Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, một mảnh đất có truyền thống yêu nước và hiếu học. Năm 1900, Cụ đỗ đầu thi hương, rồi đến năm 1904 lại đỗ đầu kỳ thi hội.Học giỏi, đỗ cao, sớm nổi tiếng, được coi là một trong “tứ hổ” của đất Quảng (cùng Trần Qủy Cáp, Nguyễn Đình Hiến và Phạm Liệu) nhưng Huỳnh Thúc Kháng không ra làm quan, bởi lẽ nước đã mất, quan lại triều đình đã một bề chịu khuất phục giặc ngoại xâm. Trong không khí sôi động của các phong trào yêu nước của các tầng lớp nhân dân chống ách thống trị và áp bức của thực dân phong kiến, Huỳnh Thúc Kháng đã sớm gặp gỡ những người bạn đồng chí hướng như Phan Châu Trinh và Trần Qủy Cáp.(*)Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt NamLà một sĩ phu, Phan Châu Trinh đã từng lên tiếng:“Vạn dân nô lệ cường quyền hạ Bác cổ văn chương tủy mộng trung’(Chí thành thống thánh)Còn cụ Huỳnh và Trần Qúy Cáp thì cùng chung tiếng nói:“Hỡi người trí thức kia ơi!Quăng mũ đi, vứt bút đứng lênĐừng cam chịu tiếng ươn hènHơi tàn còn thở, chớ quên phục thù”(Lương ngọc danh sơn)Từ đó, ba nhân vật này đã trở thành linh hồn và góp phần tạo nên một phong trào yêu nước sôi nổi thấm nhuần tư tưởng duy tân mà đỉnh cao là phong trào chống thuế của những người nông dân nghèo khổ ở các tỉnh miền Trung. Thực dân Pháp đã thẳng tay đàn áp: Trần Qúy Cáp bị đưa ra pháp trường hành hình còn Phan Châu Trinh cùng Huỳnh Thúc Kháng bị đày ra Côn Đảo (1908). Ba năm sau, Phan Châu Trinh tìm đường sang Pháp mong tìm ra một phương cách cứu nước mới. Mười ba năm sau (1908-1921), Huỳnh Thúc Kháng mới được trở về đất liển cùng với tập sách “Thi tù tùng thoại” ghi chép lại những bài thơ mang ý chí của những người yêu nước bất chấp chế độ lao tù khắc nghiệt của kẻ thù. Cụ từ chối mọi sự mua chuộc của chính quyền thuộc địa để giữ trọn khí tiết của một nhà nho yêu nước.Năm 1925, lịch sử đất nước chứng kiến những biến động quan trọng: Phan Bội Châu từ Trung Quốc bị thực dân Pháp bắt rồi đưa về giam lỏng ở Huế; Phan Châu Trinh từ Pháp trở về nước đăng đàn diễn thuyết rồi đột ngột từ trần; nhưng cũng chính vào thời điểm này, Nguyễn Ái Quốc đã xuất hiện ở Quảng Châu lập ra Hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng.Vào thời điểm đầy thử thách này, Huỳnh Thúc Kháng bước vào chính trường với hy vọng bằng những hoạt động công khai trong khuôn khổ luật pháp của chế độ thuộc địa, mưu giành quyền dân chủ cho các tầng lớp nhân dân. Cụ Huỳnh đã tham gia vào cuộc vận động bầu Viện Dân biểu Trung Kỳ mà sau đó cụ được đắc cử và được bầu làm Viện trưởng. Nhưng sau khi các thỉnh cầu Cụ đưa ra nhằm sửa đổi một số điều luật, giảm nhẹ thuế rượu, thuế muối, phổ cập chữ quốc ngữ v.v... bị chính quyền thực dân thẳng thừng bác bỏ, Huỳnh Thúc Kháng tranh luận gay gắt với Khâm sứ Trung Kỳ rồi tuyên bố" từ chức.Rồi bỏ chính trường, Huỳnh Thúc Kháng tập hợp những người tiến bộ để thành lập tờ báo “Tiếng Dân” xuất bản tại Huế làm diễn đàn nhằm tiếp tục đấu tranh đòi quyền dân chủ trên báo chí. Tờ “Tiếng Dân” của cụ Huỳnh tồn tại liên tục 16 năm (1927-1943), bằng chữ quốc ngữ lại xuất bản giữa “Kinh đô” Huế chịu rất nhiều sự kiểm soát đặc biệt. Là một cây bút chính luận sắc sảo, liên tục trên 1766 số báo Tiếng Dân, Huỳnh Thúc Kháng với nhiều bút danh khác nhau đã viết hàng ngàn bài báo dưới nhiều thể loại qua đó bày tỏ chính kiến của mình. Trên tờ Tiếng Dân còn tập hợp được một số cây bút về sau trở thành những chiến sĩ cộng sản xuất sắc như Võ Nguyên Giáp (bút danh Hải Thanh). Tờ Tiếng Dân như tên gọi của nó, đã cố gắng nói lên tiếng nói của nhân dân, đòi hỏi các quyền sống tối thiểu của con người trong chế độ thuộc địa. Tuy tờ Tiếng Dân của cụ Huỳnh đã nói lên được phần nào cảnh sống lầm than của nhân dân trong kiếp nô lệ mất nước, tố cáo được phần nào chính sách thống trị hà khắc của thực dân và phong kiến, và nêu lên được ít nhiều nguyện vọng của nhân dân, nhưng thực sự tiếng nói ấy còn yếu ớt trưóc thực trạng của đất nước, tình cảnh của nhân dân và bất cập với thực tiễn đang phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đã được thành lập vào mùa Xuân năm 1930.Là một trí thức nho giáo, lại sớm được tiếp thu các tư tưởng dân chủ tư sản của phương Tây, cũng giống lớp người cùng thế hệ như Phan Châu Trinh, lòng yêu nước của cụ Huỳnh đã hướng về chủ trương chính trị mang tính chất tư sản, đặt hy vọng vào sự thức tỉnh và những cải cách của chế độ thực dân. Tờ Tiếng Dân đã làm được cái điều mong muốn “nuôi đốm lửa nhiệt thành ái quốc của các nhà tiên thời trong đống tro tàn không để dứt mất” khi đăng những bài viết về các danh nhân trong lịch sử dân tộc nhưng đáng tiếc là do nhũng hạn chế khách quan về hoàn cảnh lịch sử và tầng lớp xã hội xuất thân, cụ Huỳnh tuy là người rất yêu nước thương nòi nhưng cũng không tránh khỏi những nhận thức mơ hồ, lệch lạc đối với các hình thức đấu tranh trong cao trào cách mạng 1930 - 1931 và các hoạt động công khai của Đảng trong thời kỳ mặt trận Bình dân 1936 - 1939.Nhưng chính lòng yêu nước thực tâm, lòng khát khao độc lập tự do cho đất nước và nhất là thực tiễn sống động của phong trào cách mạng của nhân dân đã góp phần giúp Huỳnh Thúc Kháng nhận dần ra con đường tất yếu của lịch sử và vận mệnh của dân tộc. May mắn hơn những người đồng chí cùng thời với mình như Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh, riêng Huỳnh Thúc Kháng đã được sống cho tới ngày đất nước độc lập và được hít thở không khí tự do như Cụ đã từng bộc lộ:“Sướng ơi là sướng! Thoát thân nô mà làm chủ nhân ôngVui thật là vui! Đổi quyền vua mà làm dân quốc mới”Ngay sau sự kiện phát xít Nhật đảo chính thực dân Pháp dựng nên chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim và trao trả quyền độc lập giả hiệu cho Việt Nam, cụ Huỳnh đã khước từ lời mời cộng tác của Bảo Đại cũng như sự tranh thủ của Hoàng thân Cường Để, và như sau này, trước khi ra Hà Nội cộng tác với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Huỳnh Thúc Kháng đã từng bày tỏ mong muốn đất nước có được những người lãnh đạo sáng suốt vào thời điểm quyết định vận mệnh của dân tộc và “Quả nhiên Việt Minh ra đời như lòng tôi đã cầu nguyện”.Vì vậy, sau khi Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, mặc dầu tuổi đã cao, nhưng khi được biết Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là Nguyễn Ái Quốc, Huỳnh Thúc Kháng đã ra Thủ đô theo lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh với ý định “chỉ muốn ra gặp Cụ Hồ để bày tỏ một vài ý kiến”. Nhưng chỉ sau cuộc gặp mặt đầu tiên này cụ Huỳnh đã hoàn toàn bị thuyết phục ở lại cộng tác với Nhà nước cách mạng không chỉ vì uy tín cá nhân của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn ở đường lốì chính trị vì đại nghĩa dân tộc của Người.Vào thời điểm nền Độc lập non trẻ của dân tộc đang đứng trước những thử thách ngàn cân treo sợi tóc của họa ngoại xâm và sự phá hoại của các thế lực phản cách mạng, uy tín của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thuyết phục được cụ Huỳnh ra tham chính thì chính uy tín của cụ Huỳnh lại đóng góp đắc lực vào việc củng cố khối đoàn kết dân tộc và chặn đứng âm mưu phá hoại của kẻ thù.Rồi để mở rộng khối đoàn kết toàn dân hơn nữa nhằm đủ sức tập hợp lực lượng bảo vệ thành quả cách mạng, Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam được thành lập và Huỳnh Thúc Kháng, một trong những sáng lập viên được bầu làm Hội trưởng.Tháng 6 - 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua thăm nước Pháp, Người đã tin cậy giao phó chức quyền Chủ tịch cho cụ Huỳnh với lời căn dặn “Dĩ bất biến ứng vạn biến”.Dù tuổi đã cao, sức đã yếu nhưng quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đã mang hết nhiệt tâm tranh đấu để giữ vững chủ quyền, độc lập dân tộc trước ngoại bang và ổn định chính trị của đất nước, góp phần ngăn chặn và đập tan mọi âm mưu khiêu khích, phá hoại của các thế lực phản động mà vụ Ôn Như Hầu do các phần tử phản động trong Việt Nam Quốc dân Đảng chủ mưu là điển hình. Là một người không đảng phái, với trách nhiệm của mình, cụ Huỳnh đã kiên quyết trừng trị những kẻ phạm pháp, xâm phạm tài sản và tính mạng của nhân dân, đồng thời cũng là tội ác phá hoại khối đoàn kết dân tộc. Những đóng góp của Huỳnh Thúc Kháng trong công cuộc điểu hành đất nước, cộng tác chặt chẽ với những người cộng sản và tất cả các lực lượng yêu nước trong nhân dân đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao “Trong lúc tôi đi vắng, nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của cụ Huỳnh, quyền Chủ tịch, sự săn sóc giúp đỡ của Quốc hội, sự ra sức gánh vác của Chính phủ, sự đồng tâm hiệp lực của quốc dân mà giải quyết được nhiều việc khó khăn, công việc kiến thiết cũng tiến bộ”.Tháng 11 - 1946, trước nguy cơ chiến tranh đến gần, Quốc hội cải tổ lại Chính phủ Liên hiệp Kháng chiến, một lần nữa như Chủ tịch Hồ Chí Minh thống báo với Quốc hội: “Kết quả có những vị có tài năng nhận lời mời tham gia Chính phủ như cụ Huỳnh Thúc Kháng vì tuổi già sức yếu mà cố từ, nhưng vì tôi lấy đại nghĩa mà lưu cụ, cụ cũng gắng ở lại... ai nấy đều hứa cố gắng làm việc một lòng vì nước vì dân”.Sau đó, cụ Huỳnh Thúc Kháng thay mặt Chính phủ Trung ương đi kinh lý miền Trung. Kháng chiến toàn quốc bùng nổ (19-12-1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi: “Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”.Hương ứng lời hịch cứu nước ấy, với tư cách Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam, Huỳnh Thúc Kháng viết bức thư “kêu gọi đồng bào phụ lão kháng chiến” trong đó nhấn mạnh: “Hãy tin tưởng vào cụ Hồ Chí Minh, bậc yêu nước đại chí sĩ, kết chặt chẽ một khối quyết sống mái với kẻ thù”.Ở tất cả những nơi cụ đi qua trên đường kinh lý, Huỳnh Thúc Kháng không biết mệt mỏi kêu gọi toàn dân đồng lòng kháng chiến, kiến quốc.Tới Quảng Ngãi, cụ Huỳnh lâm bệnh nặng. Biết không qua khỏi, cụ chu đáo gửi lời vĩnh quyết tới anh em binh sĩ “những vị anh hùng vô danh của đất nước” gửi điện “Kêu gọi anh em các đảng phái tôn giáo hãy đặt hết lòng tin tưởng vào Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị anh hùng xuất chúng, vị anh hùng của dân tộc”.Riêng với Bác Hồ, bức điện cuối cùng của Cụ gửi cho vị Chủ tịch nước Việt Nam độc lập hết sức cảm động:“Tôi bệnh nặng chắc không qua khỏi. Bốn mươi năm ôm ấp Độc lập và Dân chủ, nay nước đã được độc lập, chế độ dân chủ đã thực hiện, thế là tôi chết hả. Chỉ tiếc không được gặp Cụ lần cuối cùng. Chúc Cụ sống lâu để dìu dát quốc dân lên đường vinh quang, hạnh phúc”.Cụ Huỳnh Thúc Kháng từ trần ngày 21 - 4 - 1947 tại Quảng Ngãi, thọ 71 tuổi. Được tin đau buồn đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm bài thơ điều bằng chữ Hán và Người đã tự dịch như sau:“Than ôi Bể Đà Nẵng triều thảmĐèo Hải Vân mây sầuTháng tư tin buồn đến Huỳnh Bộ trưởng đi đâuTrông vào Bộ Nội VụTài đức tiếc thương nhauĐồng bào ba chục triệuĐau đớn lệ rơi châu”Cả nước để tang cụ giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang diễn ra ác liệt. Vào dịp này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư tới toàn thể đồng bào để nêu gương:“Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao, vì lòng yêu nước mà trước đây Cụ bị bọn thực dân làm tội, đày ra Côn Đảo, mười mấy năm trường, gian nan cực khổ. Nhưng lòng son dạ sắt, yêu nước thương nỗi của Cụ Huỳnh chắc chắn không sờn lại thêm kiên quyết.Cụ Huỳnh là người mà giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khổ không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan.Cả đời cụ Huỷnh không màng danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập...” Lời đánh giá chân tình và chuẩn xác của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cụ Huỳnh Thúc Kháng chính là tượng đài muôn thuở tôn vinh một nhà yêu nước chân chính, tấm gương ấy sẽ mãi mãi lưu danh với mọi thế hệ, và càng có ý nghĩa vào thời điểm chúng ta đang phấn đấu xây dựng bộ máy nhà nước tập hợp nhân tài và trau dồi phẩm chất để theo kịp với sự đổi mới và phát triển của Đất nước. Bình luận GửiVề trang trướcGửi email In trangĐó là lời giới thiệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về người giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội Vụ trong Chính phủ Kháng chiến tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ngày 2-3-1946." /> Tin tức cùng chuyên mụcTiêu điểmXây dựng cơ sở dữ liệu số, kết nối với hệ thống quản lý người có côngTổng Bí thư giao Đảng ủy Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các địa phương kiểm kê toàn bộ hơn 70.000 kỷ vật, hiện vật đang được lưu giữ; xây dựng cơ sở dữ liệu số, kết nối với hệ thống quản lý người có công; phân loại, trao trả kỷ vật cho người gửi hoặc thân nhân theo đúng nguyện vọng, trang trọng và nhân văn, hoàn thành trong năm 2026.Tin mới nhấtTiếp tục theo dõi sát việc thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền tại các địa phươngTrường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn: Nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của xã hộiThạc sĩ Nguyễn Thị Bảy (Phụ trách Khoa Nhà nước và Pháp luật, Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng): Cống hiến hết mình cho công việc"Thi đua đổi mới, sáng tạo, tăng tốc bứt phá đưa đất nước vào kỷ nguyên phát triển hùng cường, văn minh, thịnh vượng"Ban Bí thư bổ nhiệm đồng chí Trịnh Mạnh Linh giữ chức Phó Trưởng ban Ban Tổ chức Trung ươngGiới thiệuThời sự - Chính trịChuyên mụcTrụ sở tòa soạn: Tầng 5, số 37 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.Điện thoại: 024 32013846Email: tapchitcnnld@moha.gov.vnGiấy phép hoạt động: số 26/GP-BVHTTDL ngày 25/4/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cơ quan chủ quản: Bộ Nội vụ.Tổng biên tập: TS Trần NghịPhó Tổng biên tập: ThS Bùi Đức Tùng, ThS Nguyễn Văn VỹTrưởng Ban Tạp chí điện tử: ThS Trần Ngọc KiênBản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước và Lao động
