Huỳnh Thúc Kháng và nhân cách nhà nho chân chính suốt đời vì dân

Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 1947), hiệu là Mính Sحi, sinh tại huyện Tiên Phước (Quảng Nam). Ông là một bậc đại trí thức, nhà chí sĩ yêu nước kiên trung, người bạn đồng hành tin cậy của Phan Châu Trinh trong phong trào Duy Tân và là một nhân cách lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Đỗ Tiến sĩ năm 1904, Huỳnh Thúc Kháng sớm từ bỏ con đường làm quan vinh thân phì gia để bước vào con đường hoạt động cứu nước gian khổ. Ông cùng các đồng chí của mình cổ vũ tinh thần tự lực tự cường, cải cách văn hóa xã hội. Năm 1908, vì tham gia lãnh đạo phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, ông bị thực dân Pháp kết án đày đi Côn Đảo suốt 13 năm ròng rồng. Trong ngục tù cực hình dã man, ông vẫn giữ vững chí khí hiên ngang, làm thơ ca ngợi tinh thần bất khuất của các chiến sĩ cách mạng.

Sau khi ra tù (1921), ông tiếp tục tham gia hoạt động báo chí, sáng lập và làm chủ bút tờ báo Tiếng Dân nổi tiếng tại Huế – tờ báo tiếng Việt hợp pháp duy nhất ở Trung Kỳ lúc bấy giờ nhằm đấu tranh đòi quyền lợi cho nhân dân. Khi Cách mạng tháng Tám thành công, dù đã ở tuổi thất thập, nhận thấy tài đức và uy tín lớn lao của ông, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trân trọng mời ông tham gia chính phủ kháng chiến, giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ và sau đó là Quyền Chủ tịch nước khi Bác Hồ đi công tác nước ngoài.

Cuộc đời trong sạch như ngọc, thẳng thắn cương trực và hết lòng vì dân vì nước của Huỳnh Thúc Kháng là biểu tượng tuyệt đẹp cho sự kết hợp giữa truyền thống sĩ phu yêu nước và tinh thần cách mạng thời đại mới.