II. BÀI VĂN: TIẾNG NÓI CHÍ NGHĨA GIỮA LÒNG NƯỚC MỸ
Nhân vật chính: Nguyễn Thái Bình (1948 – 1972) – Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, sinh viên du học kiên trung, ngọn cờ đầu của phong trào sinh viên – học sinh yêu nước chống Mỹ tại Mỹ và miền Nam Việt Nam. Quê ở xã Phước Vĩnh Tây, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An. Bối cảnh: Đầu thập niên 1970, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt. Tại ngay trên đất Mỹ, phong trào phản chiến lên cao, trong đó Nguyễn Thái Bình là một trong những gương mặt sinh viên Việt Nam xuất sắc và đấu tranh mãnh liệt nhất. Diễn biến chính: 1. Nguyễn Thái Bình sinh ra trong một gia đình lao động nghèo. Năm 1968, anh nhận học bổng Leadership du học tại Đại học Washington (Mỹ). 2. Bằng tài năng và bầu nhiệt huyết, anh liên tục tổ chức các cuộc triển lãm, hội thảo, bãi khóa và trả lời phỏng vấn báo chí quốc tế để tố cáo tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ tại Việt Nam. 3. Ngày 18/5/1972, tại lễ tốt nghiệp Đại học Washington, giữa hàng ngàn giáo sư và sinh viên Mỹ, anh dũng cảm biến buổi lễ thành diễn đàn phản chiến, rải truyền đơn tố cáo chính quyền Mỹ và dõng dạc tuyên bố tình yêu sắt đá với Tổ quốc. 4. Bị chính quyền Mỹ tước học bổng và ép trục xuất về nước, ngày 2/7/1972, trên chuyến bay Boeing 747 từ Honolulu về Sài Gòn, Nguyễn Thái Bình thực hiện cuộc bắt giữ máy bay táo bạo nhằm đòi đáp xuống Hà Nội và rải truyền đơn kêu gọi hòa bình. Kết cục: Chuyến bay buộc phải đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Anh bị một nhân viên an ninh người Mỹ lén nổ súng bắn chết và ném xác xuống đường băng vào ngày 2/7/1972 khi mới 24 tuổi. Năm 2010, anh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ý nghĩa: Tôn vinh dũng khí kiên cường, tinh thần yêu nước cháy bỏng và khí tiết bất khuất của thế hệ tri thức trẻ Việt Nam trên mặt trận ngoại giao, văn hóa ngay giữa lòng nước Mỹ.
Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước không chỉ diễn ra trên những chiến trường khói lửa bom đạn ở miền Nam, mà còn bùng cháy dữ dội trên mặt trận chính trị, văn hóa ngay giữa lòng đối phương. Trong số những người con ưu tú dũng cảm mang ngọn lửa chính nghĩa ra thế giới, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Thái Bình hiện lên như một tượng đài rực rỡ về lòng yêu nước tha thiết và khí tiết bất khuất của tri thức trẻ Việt Nam.
Nguyễn Thái Bình sinh năm 1948 tại huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Nam Bộ gian lao mà quật cường, từ nhỏ anh đã chứng kiến những đau thương, mất mát do chiến tranh tàn bạo gây ra cho đồng bào. Với trí thông minh xuất sắc, năm 1968, anh giành được học bổng đào tạo du học tại Đại học Washington (Mỹ).
Đặt chân đến quốc gia cờ hoa giàu có, Nguyễn Thái Bình không chọn sự an nhàn cá nhân hay tương lai tươi sáng nơi xứ người. Ngược lại, anh coi khoảng thời gian du học là cơ hội thiêng liêng để mang sự thật về chiến tranh Việt Nam ra ánh sáng quốc tế. Anh hăng hái đứng ra thành lập Trung tâm Tài liệu Việt Nam, tổ chức các cuộc hội thảo, triển lãm ảnh tố cáo tội ác của quân đội Mỹ, phát động các phong trào bãi khóa và quyên góp ủng hộ nạn nhân chiến tranh. Bằng trí tuệ sắc bén, sự lễ độ và nhiệt huyết cháy bỏng, người thanh niên Việt Nam nhỏ nhắn ấy đã làm rung động trái tim của hàng ngàn sinh viên, giáo sư Mỹ và bạn bè quốc tế.
Đỉnh cao dũng khí của Nguyễn Thái Bình diễn ra vào ngày 18 tháng 5 năm 1972. Trong lễ trao bằng tốt nghiệp cử nhân tại Đại học Washington – một nghi thức trang trọng trước hàng ngàn người – Nguyễn Thái Bình đã dũng cảm bước lên khán đài, biến buổi lễ thành một diễn đàn phản chiến lịch sử. Anh công khai rải hàng ngàn tờ truyền đơn, lên tiếng lên án chính sách xâm lược của chính quyền Mỹ và cất cao tuyên ngôn đĩnh đạc: "Tôi là một người Việt Nam yêu nước. Tôi phải có trách nhiệm lên tiếng chống lại những kẻ đang tàn phá quê hương tôi!".
Hành động dũng cảm ấy khiến chính quyền Mỹ tức giận, lập tức tước học bổng và ra lệnh trục xuất anh về nước. Biết trước những nguy hiểm chờ đón mình tại Saigon, Nguyễn Thái Bình vẫn giữ vững một chí khí thép. Ngày 2 tháng 7 năm 1972, trên chuyến bay Boeing 747 trở về quê hương, anh đã thực hiện một hành động táo bạo: tự mình thực hiện cuộc bắt giữ máy bay bằng những thông điệp hòa bình, yêu cầu phi công chuyển hướng ra Hà Nội để anh có thể tiếp tục cống hiến cho cách mạng và rải truyền đơn kêu gọi chấm dứt chiến tranh.
Khi máy bay bị buộc phải đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất, một tên lính an ninh người Mỹ đã tàn bạo nổ súng từ phía sau, sát hại người thanh niên tay không dũng cảm và ném xác anh xuống đường băng. Nguyễn Thái Bình trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời vừa tròn 24 – độ tuổi rực rỡ nhất của ước mơ và khát vọng.
Sự hy sinh oanh liệt của Nguyễn Thái Bình đã thổi bùng lên làn sóng phẫn nộ trong sinh viên miền Nam và phong trào phản chiến trên toàn thế giới. Anh ngã xuống, nhưng tiếng nói chính nghĩa và bức thư gửi mẹ cùng bạn bè quốc tế trước lúc đi xa vẫn mãi là khúc ca kiêu hãnh về tình yêu Tổ quốc. Nguyễn Thái Bình mãi mãi là ngọn cờ đầu, là ngọn đuốc tri thức sáng ngời của thanh niên Việt Nam.
