K'Brừm và những trận đánh giữa đại ngàn

Cuối thế kỷ XIX, sau khi từng bước áp đặt ách thống trị lên vùng Nam Trung Bộ, thực dân Pháp bắt đầu tiến sâu vào cao nguyên Di Linh. Họ tin rằng với súng trường hiện đại và lực lượng đông đảo, việc khuất phục các buôn làng người K'Ho chỉ còn là vấn đề thời gian.

Nhưng họ đã đánh giá thấp người con của đại ngàn.

K'Brừm hiểu rất rõ rằng nếu đối đầu trực diện, nghĩa quân sẽ khó có cơ hội chiến thắng. Vì vậy, ông không xây thành lũy, cũng không cố giữ một vị trí cố định. Thay vào đó, ông biến cả núi rừng thành một chiến trường rộng lớn.

Mỗi con suối, mỗi sườn núi, mỗi lối mòn xuyên rừng đều trở thành nơi phục kích. Nghĩa quân chỉ chọn thời điểm có lợi nhất để xuất hiện. Khi đoàn lính Pháp đang mệt mỏi sau nhiều giờ hành quân, hoặc lúc họ phải vượt qua những khe núi hẹp, những mũi tên từ trong rừng bất ngờ lao tới, tiếp theo là giáo mác và tiếng hò vang dội khắp đại ngàn.

Cuộc tấn công diễn ra rất nhanh.

Chỉ trong ít phút, nghĩa quân đã phá hủy một số trang bị, gây thương vong cho đối phương rồi lập tức rút sâu vào rừng. Khi quân Pháp tổ chức phản công, trước mắt họ chỉ còn những cánh rừng im lặng và dấu chân đã bị xóa sạch bởi dòng suối hoặc lớp lá mục.

Chính cách đánh ấy khiến quân Pháp rơi vào thế bị động. Họ không biết K'Brừm đang ở đâu, cũng không đoán được cuộc phục kích tiếp theo sẽ diễn ra khi nào. Có những đoàn quân phải đi hàng chục kilômét trong tâm trạng căng thẳng, luôn lo sợ mũi tên sẽ bất ngờ bay ra từ những bụi cây rậm rạp.

Để đối phó, thực dân Pháp mở nhiều cuộc càn quét quy mô lớn, huy động binh lính và những người thông thạo địa hình. Nhưng giữa đại ngàn bạt ngàn, lợi thế vẫn thuộc về nghĩa quân. Đồng bào K'Ho che chở, tiếp tế lương thực và bí mật dẫn đường. Mỗi buôn làng đều có thể trở thành nơi trú quân, mỗi khu rừng đều có thể là căn cứ.

Sức mạnh của K'Brừm không chỉ nằm ở tài chỉ huy mà còn ở sự đoàn kết của nhân dân. Ông hiểu rằng một cuộc kháng chiến muốn tồn tại không thể chỉ dựa vào những chiến binh, mà phải có sự đồng lòng của cả cộng đồng. Chính vì thế, dù bị truy lùng gắt gao trong nhiều năm, nghĩa quân vẫn giữ được lực lượng và tiếp tục chiến đấu.

Theo thời gian, ưu thế về vũ khí và lực lượng của thực dân Pháp khiến phong trào dần gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, những trận đánh của K'Brừm đã chứng minh rằng lòng dũng cảm và sự am hiểu địa hình có thể làm chậm bước tiến của một đội quân hiện đại, đồng thời khơi dậy tinh thần đấu tranh của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Ngày nay, khi nhìn lại lịch sử, những trận đánh giữa đại ngàn của K'Brừm không chỉ là những cuộc đụng độ quân sự. Đó còn là biểu tượng của nghệ thuật chiến tranh dựa vào địa hình, dựa vào lòng dân và ý chí không chịu khuất phục trước ngoại xâm.

Giữa tiếng gió rì rào của rừng già Di Linh, dường như vẫn còn vang vọng bước chân của những chiến binh K'Ho năm xưa. Và trong ký ức của đại ngàn, K'Brừm mãi là người tù trưởng đã biến núi rừng thành pháo đài bất khả xâm phạm.