“K8 - K10 – Kỳ tích lịch sử thời kháng chiến chống Mỹ cứu nước” Tập 2
Vượt qua được chặng đường ác liệt đến nơi an toàn là một thắng lợi lớn, nhưng điều quan trọng là phải ổn định đời sống, tổ chức việc học hành cho các cháu như thế nào để đảm bảo nguồn lực cho tương lai. Vì vậy, về mặt tổ chức quản lý, Ty Giáo dục Vĩnh Linh được Bộ Giáo dục, Bộ Nội vụ trực tiếp chỉ đạo xây dựng hệ thống quản lý thống nhất từ trung ương đến các tỉnh, các huyện, các xã có học sinh K8. Hệ thống quản lý K8 thống nhất từ cơ sở đến Ban K8 ở Bộ hoạt động khá chặt chẽ nên việc đón tiếp, tổ chức nuôi dạy đạt yêu cầu, hơn cả sự mong đợi của các cấp ủy Đảng, chính quyền, nhân dân Vĩnh Linh cũng như nhân dân các tỉnh bạn.Các cấp ủy Đảng, chính quyền và nhân dân các tỉnh bạn xem việc nuôi dạy con em Vĩnh Linh - K8 là trách nhiệm và nghĩa vụ đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đối với những em nhỏ sức khỏe yếu được các y, bác sĩ địa phương khám và chữa bệnh, có chế độ bồi dưỡng riêng. Đối với giáo viên Vĩnh Linh đi cùng học sinh K8 được Phòng Giáo dục phân vào các trường có học sinh K8, đồng thời được tạo mọi điều kiện ăn, ở, công tác.Nhờ sự giúp đỡ tận tình như vậy, học sinh Vĩnh Linh nhanh chóng hòa nhập với bạn bè mới, thân thiện, quý trọng đối với các bậc phụ huynh, việc học cũng đi vào ổn định và tiến bộ nhanh chóng. Học sinh K8 ở Nam Hà, Thái Bình, Ninh Bình có khá đông các em học sinh giỏi tham gia thi tỉnh, thi miền Bắc đạt giải cao. Hơn 400 giáo viên cấp I, cấp II cũng đã phát huy được truyền thống quê hương Vĩnh Linh nhanh chóng hòa nhập với môi trường mới, học tập những kinh nghiệm quý đã được tổng kết về phong trào thi đua hai tốt” của các tỉnh bạn, nâng cao trình độ và nghiệp vụ, vươn lên trong các hoạt động sư phạm.Giáo viên K8 không chỉ là người thầy tận tụy mà còn là người cha, người mẹ của các em khi xa nhà. Các thầy, cô đã chăm sóc, bảo ban các em thường xuyên đến các gia đình có học sinh K8 để thăm hỏi, động viên các em, cùng bà con dìu dắt các em. Đặc biệt là đối với những em nhỏ khi ốm đau, khi Tết đến xuân về, các em cần sự quan tâm đặc biệt. Nỗi nhớ nhà, nhớ cha mẹ, nhớ quê hương... của các em chỉ còn biết dựa vào thầy, cô để được an ủi. Bên cạnh đó, các thầy cô cũng luôn đề cao tinh thần trách nhiệm vươn lên trong giảng dạy và công tác, tạo mối liên hệ chặt chẽ với địa phương nên sau 6 năm sống ở các tỉnh miền Bắc đã có 43 thầy cô giáo được kết nạp vào Đảng, hàng trăm thầy cô giáo được các Ty Giáo dục công nhận là giáo viên dạy giỏi, chiến sĩ thi đua, được học sinh và nhân dân tin yêu, quý trọng.Suốt 2 năm thực hiện Kế hoạch K8, ngày đi bộ, đêm đi xe, len lỏi trong bom đạn, đến ngày 10/10/1967 đã đưa 3 vạn cháu con em của Vĩnh Linh và 2 huyện Gio Linh, Cam Lộ (sơ tán ra Vĩnh Linh trong trận càn của Mỹ tháng 5/1967) ra khỏi vùng ác liệt đến sinh sống, học tập ở các tỉnh phía Bắc trong sự cưu mang, đùm bọc, nuôi dạy của hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Trong 2 năm ấy, có 70 người con thân yêu của Vĩnh Linh đã vĩnh viễn nằm lại dưới làn bom đạn ác liệt của giặc Mỹ trong suốt chặng đường trên dưới 600km từ tuyến lửa Vĩnh Linh ra các tỉnh bạn (gồm 59 học sinh, 6 giáo viên, 2 cán bộ khu vực, 3 người hướng dẫn). Đặc biệt, trong khi phục vụ chiến dịch K8, ở Quảng Bình có 3 đồng chí hy sinh; Hà Tĩnh có 2 đồng chí bị thương nặng, trong đó có đồng chí Bí thư Huyện ủy Kỳ Anh. Những nỗi đau của sự hy sinh mất mát ấy đã trở thành nỗi căm hờn, tạo nên sức mạnh vô song để Đảng bộ, quân và dân Vĩnh Linh cùng đồng bào, chiến sĩ cả nước trút lửa lên đầu quân xâm lược đập tan cuộc chiến tranh phá hoại ra miền Bắc của đế quốc Mỹ, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc vào ngày 30/4/1975, đưa dân tộc ta bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên “độc lập, tự do, đi lên chủ nghĩa xã hội”.Kế hoạch K8 là một cuộc “thiên di” có một không hai trong lịch sử quê hương, đất nước, một chủ trương mang tính chiến lược của Đảng ta, có ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp thống nhất Tổ quốc, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trước đây cũng như nhiệm vụ xây dựng đất nước ngày nay.
Cầu Hiền Lương (phía bờ Bắc) sau ngày hòa bình lập lại năm 1954. Ảnh tư liệu
Đắp kênh mương. Ảnh tư liệu
Người dân san lấp hố bom. Ảnh tư liệu
Người dân làm muối. Ảnh tư liệu
Phát động phong trào 3 đảm đang. Ảnh tư liệu
San lấp hố bom, hàn gắn vết thương sau chiến tranh. Ảnh tư liệu
Thư viện Vĩnh Linh bị đánh phá. Ảnh tư liệu
Chiến tranh đã lùi xa và chiến dịch K8 đi vào lịch sử cách đây tròn 40 năm. Phần lớn các đồng chí cán bộ, nhân viên, thầy cô giáo tham gia chiến dịch bây giờ tuổi đã già, nghỉ hưu về với đời thường nhưng trong tâm khảm, ký ức của họ vẫn luôn nhớ về một kỷ niệm sâu sắc của một thời chiến tranh đạn bom khốc liệt. Hàng vạn học sinh K8 giờ đây đã trưởng thành, trở thành lực lượng đông đảo, nòng cốt ở nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực ở Vĩnh Linh, Quảng Trị; ở các tỉnh bạn và các Bộ, ngành Trung ương. Nhiều đồng chí đã trở thành lãnh đạo cấp cao trong các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp, trở thành tướng lĩnh, nhà khoa học, nhà quản lý giỏi... nhiều người đang sinh sống, công tác trên mọi miền Tổ quốc và trong ký ức sâu thẳm của mình họ không thể nào quên tuổi ấu thơ trong một thời máu lửa.Chiến tranh lùi xa, cuộc sống đương đại được tiếp nối theo mạch sống như lời Bác Hồ kính yêu:“Còn non còn nước, còn người/ Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay”...Còn non còn nước, còn ngườiThắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay...
Chủ tịch Hồ Chí Minh
Ngày 1/1/1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng cho Khu vực Vĩnh Linh. Ảnh tư liệuCùng với cả nước, Vĩnh Linh chuyển mình trong sự phát triển, đổi mới theo định hướng mà các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc đã chỉ ra... Trong đó, việc tổ chức kỷ niệm “sự kiện K8 – K10" – sự kiện lịch sử không chỉ là dịp để tiếp tục tuyên truyền, giáo dục, phát huy truyền thống anh hùng bất khuất của quân và dân ta trong cuộc đấu tranh chống sự phá hoại của đế quốc Mỹ ra miền Bắc trước đây, đồng thời còn là sự kích hoạt những sức mạnh tự tại của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp tục phát huy truyền thống quê hương, đoàn kết, thống nhất, cần cù, sáng tạo, ra sức phấn đấu xây dựng quê hương Vĩnh Linh ngày càng giàu đẹp. Đó cũng là cách mà quân và dân Vĩnh Linh thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với Trung ương Đảng, Chính phủ, Bác Hồ đã có một chủ trương, sách lược đúng đắn để bảo tồn và phát triển nguồn nhân lực cho Vĩnh Linh vào thời điểm cam go, ác liệt nhất của cuộc chiến tranh hủy diệt.Với tình cảm của mình, đồng bào, chiến sĩ Vĩnh Linh qua sự tiếp tục phấn đấu vươn lên của mình để tri ân sâu sắc đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các địa phương thuộc các tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Thái Bình, Nam Hà, Ninh Bình... đã dành cho con em Vĩnh Linh sự cưu mang, đùm bọc, chở che, nuôi dưỡng bằng những tình cảm nghĩa tình, nhân hậu như mẹ cha ruột thịt một nhà. Những tình cảm cao quý, thiêng liêng đó, Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Linh nguyện mãi khắc ghi và nhân lên gấp bội trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước, quê hương hôm nay và mai sau.
