Kan Lịch – Người con gái Pa Cô viết tên mình giữa đại ngàn

Có những cái tên chỉ cần vang lên đã gợi nhớ cả một vùng đất. Kan Lịch là một cái tên như thế. Chị là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người dân tộc Pa Cô, một trong những nữ anh hùng tiêu biểu của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Tên tuổi Kan Lịch được nhắc đến cùng những nữ chiến sĩ như Nguyễn Thị Định, Đinh Thị Vân, Tạ Thị Kiều, Trần Thị Lý, La Thị Tám, Đặng Thùy Trâm trong những trang viết về phụ nữ Việt Nam thời chiến. Sinh ra và chiến đấu ở vùng đất miền Tây Quảng Trị, nơi chiến tranh diễn ra vô cùng khốc liệt, Kan Lịch đã trở thành biểu tượng của sức mạnh và ý chí của đồng bào các dân tộc nơi đây. Điều làm tôi xúc động khi nghĩ về chị là hình ảnh một người con gái của núi rừng đã đem tất cả sức trẻ của mình cho cuộc kháng chiến. Núi rừng miền Tây Quảng Trị ngày ấy không chỉ đẹp bởi màu xanh của cây lá, mà còn mang trong mình những dấu vết của bom đạn và những con đường mà người lính, người dân phải vượt qua để đưa sức người, sức của ra chiến trường. Trong hoàn cảnh ấy, một cô gái trẻ như Kan Lịch đã không đứng ngoài lịch sử. Chị trở thành một phần của lịch sử. Những người như chị giúp chúng ta hiểu rằng cuộc kháng chiến chống Mỹ không chỉ là câu chuyện của đồng bằng, thành phố hay những trận đánh lớn. Đó còn là câu chuyện của đồng bào miền núi, của những người dân tộc thiểu số đã góp sức, góp người và góp cả tuổi xuân cho Tổ quốc. Tôi đặc biệt trân trọng điều đó, bởi lịch sử dân tộc Việt Nam chưa bao giờ là lịch sử của riêng một vùng đất hay một cộng đồng. Đó là lịch sử của nhiều con người, nhiều dân tộc, nhiều miền quê cùng đứng bên nhau trong những thời khắc thử thách. Khi chiến tranh kết thúc, những người như Kan Lịch trở về với cuộc sống đời thường, nhưng tên tuổi họ đã ở lại với lịch sử. Nếu hôm nay chúng ta đến những vùng đất từng là chiến trường, nhìn thấy núi rừng xanh trở lại, nhìn thấy trẻ em đến trường, nhìn thấy những bản làng bình yên, có lẽ chúng ta sẽ càng hiểu cái giá của hòa bình. Tôi muốn kể câu chuyện về Kan Lịch không chỉ để ca ngợi một nữ anh hùng, mà để nhắc rằng trong thời hoa lửa, có biết bao người con của các dân tộc Việt Nam đã cùng chung một ước vọng. Họ khác nhau về tiếng nói, phong tục, quê hương, nhưng gặp nhau ở một điểm: tình yêu đất nước. Và chính sự đoàn kết ấy đã làm nên sức mạnh của dân tộc trong những năm tháng gian lao nhất.